तेषां भीषाणां वानराणां, यक्षराक्षससमानवीर्याणां, सहस्रशः विभक्तानां, विक्रमार्थं समागतानां, बलं भीष्मं सन्दृश्य, सुग्रीवः रामं नृसिंहं सम्बोधयन् अब्रवीत्—"हे नरश्रेष्ठ, यथायोग्यं वक्तव्यं तव मतं, सेना ते सन्नद्धा, आज्ञापय यथासमयं।" सुग्रीवः पुनः उक्तवान्—"यद्यपि अहं सर्वं कर्तव्यं जानामि, तथापि त्वया यथायोग्यं आदेशः दातव्यः।" तं एवं उक्त्वा, दशरथात्मजः रामः सुग्रीवं बाहुभ्यां आलिङ्ग्य, स्नेहपूर्वकं वाक्यम् उवाच—"सखे, विज्ञायतां यथा वैदेही जीवति न वा, तथा रावणस्य वासभूमिः अपि ज्ञेयम्।" "यदा सीता रावणस्य वासः च ज्ञायते, तदा त्वया सह उचितकाले अहं कार्यं करिष्यामि। वानरराज, अस्मिन कार्ये न अहं न लक्ष्मणः स्वामी, त्वमेव हेतुः, त्वमेव प्रभुः, कार्यस्य अधिपः।" "त्वमेव, महाबल, मम कार्यसिद्ध्यर्थं आदेशं दातव्यः; त्वं हि मम अभिप्रायं जानासि, नात्र संशयः। त्वं स्नेहितमित्रः, अद्वितीयवीर्यः, समयज्ञः, हिते रतः, विश्वसनीयः, लक्ष्यविदां श्रेष्ठः।" एवं उक्ते, सुग्रीवः रामस्य च बुद्धिमतः लक्ष्मणस्य च सन्निधौ विनतं वानरश्रेष्ठं सम्बोध्य उवाच—"वानरश्रेष्ठ, घननिनादसमवर्णस्य, पर्वतसमानस्य, चन्द्रसूर्यसमप्रभाणां वानराणां सह विनतं आह्वय।" "सः समयस्थानकार्यविवेकसम्पन्नः, कार्यनिर्णये निपुणः, शतसहस्रं वेगवान् वानरान् सह गच्छतु।" "पूर्वदिशं पर्वतवननिकुञ्जसम्पन्नां गच्छ, तत्र वैदेहीं सीतां रावणस्य च वासं अन्वेष।" "पर्वतगुहासु, वनानि, नदीपार्श्वेषु अन्वेषणीयम्—सुन्दरं भागीरथी, सरयू, कौशिकी च।" "कलिन्दी, यमुनायाः महान् पर्वतः, सरस्वती, सिन्धु, शोणनदी रत्नसदृशोदका च।" "कलिङ्गदेशः, पर्वतवनसम्पन्नभूमिः, ब्रह्ममाल, विदेह, मालव, काशी, कोसलदेशः च।" "मगधस्य महाग्रामाः, पुण्ड्राः, अङ्गाः, तन्तुवायिनां भूमिः, रजतखानिसम्पन्नभूमिः च।" "सर्वं तद् दिशो दिशः अन्वेषणीयं, रामस्य प्रियायाः सीतायाः, दशरथस्य पुत्रवध्वः अन्वेषणाय।" "ये पर्वताः समुद्रं प्रति गच्छन्ति, नगराणि, मन्दरशिखरेषु स्थितानि गृहानि च अन्वेषणीयानि।" "कर्णावरणाः, ओष्ठकर्णाः, लोहमुखाः भीष्माः, वेगवान् एकपादाः च।" "अक्षयशक्तिमन्तः, नरभक्षाः, किराताः तीक्ष्णशिखाः, सुवर्णवर्णाः रम्यदर्शनीयाः।" "किराताः कच्चपभक्षाः, द्वीपवासिनः, जलवासिनः भीष्माः, नरव्याघ्राः।" "वनवासिनः सर्वे, पर्वतगम्याः, तैर् तैर् जलप्लवनैः, नौकाभिः गम्याः च अन्वेषणीयाः।" "यवद्वीपं पर्यन्तम्, सप्तराजसमलङ्कृतं, सुवर्णरजतद्वीपं, सुवर्णखानिसम्पन्नं, प्रयत्नेन अन्वेष।" "यवद्वीपात् परं शिशिराख्यं पर्वतं, व्योमस्पृशं, देवदानवसंवृतं द्रक्ष्यथ।" "तत्र पर्वतगुहासु, गिरिपृष्ठेषु, वनान्तरेषु, सर्वे एकत्र रामस्य महात्मनः पत्नीं अन्वेष।" "शोणनदीं रक्तोदकाम्, शीघ्रवाहिनीं, सिद्धचरनिषेवितं समुद्रतीरं प्राप्त्वा।" "सुन्दरतीर्थेषु, अद्भुतवनान्तरेषु, रावणः वैदेह्या सह सर्वत्र अन्वेषणीयः।" "पर्वतजन्याः नद्यः, भयङ्करगह्वरेषु, पर्वतगुहासु, वनान्तरेषु अन्वेषणीयाः।" "ततः समुद्रद्वीपाः, भीष्माः, तरङ्गिताः, अतिभयङ्कराः, वातप्रवाहिताः, गर्जन्तः, दृष्टव्याः।" "तत्र महाकायाः असुराः, ब्रह्मणा अनुमताः, दीर्घकालभुक्ताः, छायाग्राहीणः सदा तिष्ठन्ति।" "तं घननिनादसमुद्रं, महोरगनिषेवितं, कृष्णमेघसदृशं, प्राप्त्वा पावनं जलं द्रक्ष्यथ।" "ततः रक्तोदकं लोहिताख्यं भीष्मं समुद्रं गत्वा, महतीं कूटशाल्मलीं शिखरिणीं द्रक्ष्यथ।" "तत्र भीष्माः मन्देहा नाम राक्षसाः, पर्वतसमानरूपाः, शिखरेषु विविधभीष्मरूपेण लम्बन्ति।" "ते प्रतिदिनं सूर्यस्य उदये, सूर्यतेजसा दग्धाः, जलं पतन्ति, पुनः पुनः लम्बन्ति।" "ते राक्षसाः प्रतिदिनं ब्रह्मतेजसा विनश्यन्ति; तदनन्तरं क्षीरसमुद्रं श्वेतमेघसदृशं द्रक्ष्यथ।" "तं प्राप्त्वा, तरङ्गमालाविलसितं भीष्मं समुद्रं द्रक्ष्यथ; तत्र मध्ये महाश्वेतपर्वतः ऋषभः स्थितः।" "सः दिव्यसुगन्धपुष्पैः आवृतः, तत्र सरः सुवर्णकेसरैः पद्मैः प्रकाशमानम्।" "सुदर्शनं नाम सरः, राजहंसैः आकीर्णम्; तत्र देवाः, गन्धर्वाः, यक्षाः, किन्नराः, अप्सरासमूहाः समागच्छन्ति।