सुग्रीवः शीघ्रगामी सः सर्वे तान् प्रमुखान् हरियूथपान् रामाय निवेद्य, धर्मज्ञः सन्, कृताञ्जलिः तत्र स्थित्वा रामं प्रति उवाच। सः हरिराजः सामर्थ्यविचक्षणः, सेना-संस्थानं यथायोग्यं पर्वतानां तटाकेषु वनान्तरेषु च सम्यक् कृत्वा, तां सेनां निरीक्षितुम् इच्छन् आसीत्। शृणु, श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिना कृतायां किष्किन्धाकाण्डे चतुश्चत्वारिंशः सर्गः प्रवर्तते। ततः समृद्धसिद्धः हरिराजः सुग्रीवः नरव्याघ्रं रिपुसंहर्तारं रामं प्रति उवाच। मम राज्ये निवसन्तः बलवन्तः रूपान्तरकुशलाः हरिपुङ्गवाः इन्द्रसमानतेजसः आगत्य स्वस्थानानि प्राप्ताः। एते भीमकर्माणः हरयः राक्षसदानवोपमाः, वीर्यवन्तः, अतुलबलपराक्रमाः आगताः। कर्मभिः कीर्तिमन्तः, दुष्करकर्मसम्पन्नाः, बलिनः, अव्यथयः, कीर्तिश्लाघ्यवीर्याः, धृतिमन्तः च। राम, एते हरियूथपाः पृथिव्याम्, जलान्तरे, नभसि च, नानापर्वतवासिनः, असंख्येयाः तव दासभावेन आगताः। सर्वे ते आज्ञाकारी, स्वामिसंमताः, आर्य, यत् त्वया इच्छ्यते तत् कर्तुं समर्थाः। एते राक्षसदानवोपमाः भीमबलाः हरियूथपाः सहस्रशः गणैः सह आगताः। अतः पुरुषव्याघ्र, यत् त्वया समयोचितं मन्यसे तत् आज्ञापय; तव सेना सज्जा, तव आज्ञाप्रतीक्षिणी। यद्यपि अहम् एषां कार्यमर्थं सम्यक् जानामि, तथापि त्वम् उचितं यथार्हं आज्ञापय। एवं उक्तः राघवः दशरथात्मजः सुग्रीवं बाहुभ्यां परिष्वज्य इदं वचनम् उवाच— "सौम्य, जानातु वा न वा जीवति वा न वा वैदेही, तथा च रावणस्य वासभूमिः, बुद्धिमन्। यदा सीता च रावणनिलयश्च विज्ञायते, तदा अहम् उचिते काले त्वया सह कर्तव्यं करिष्यामि। अत्र कार्ये, हरिराज, नाहं न लक्ष्मणः स्वामी; त्वमेव हेतुः प्रभुश्च अस्य कार्यस्य, हरिप्रवर। त्वमेव, महाबाहो, मम कार्यस्य निष्पत्तिम् आज्ञापय; त्वं हि मम अभिप्रायं जानासि, न संशयः। त्वं सखा, अनुत्तमवीर्यः, प्राज्ञः, कालज्ञः, हिते रतः, विश्वस्तः, अर्थविदां श्रेष्ठः।" एवं उक्तः सुग्रीवः रामस्य च लक्ष्मणस्य च सन्निधौ विनतं हरिप्रवीरं प्रति वचनम् उवाच— "हरिश्रेष्ठ, महाबलिनं विनतं आह्वय, यस्य निनादः मेघगम्भीरः, पर्वतसमनिभः, सोमसूर्यप्रभैः हरिभिः सह। सः कालदेशविभागविद्, उपायोपायकुशलः, कार्यविचक्षणश्च; सह लक्षं शीघ्रगामिभिः हरिभिः भवतु। त्वं पूर्वदिग्गच्छ, पर्वतवनोपवनयुक्तां तां दिशं; तत्र जानकीं सीतां रावणनिलयञ्च अन्वेषय। पर्वतदुर्गेषु, वनान्तरेषु, नदीतीरेषु च अन्वेषणीयम्; रम्या भागीरथी, सरयू, कौशिकी च। शोभना कालिन्दी, यमुनानदी, महायमुनापर्वतः, सरस्वती, सिन्धुः, शोणा रत्नसदृशजलयुक्ता। कलिंगदेशः, पर्वतवनशोभितभूमिः, ब्रह्ममालः, विदेहः, मालवः, काशिः, कोशलदेशः च। मगधस्य महाग्रामाः, पुंड्राः, अंगदेशः, तन्तुवायिनां देशः, रजतसंपन्नभूमिश्च। एतेषु सर्वेषु रामपत्नीं सीतां दशरथस्य वधूं सर्वतोदिशं यत्नेन अन्वेषणीयम्। समुद्रान्तगताः पर्वताः, नगराणि, मन्दरशिखरेषु स्थितानि वेश्मानि च। कर्णप्रावरणाः, कर्णोष्ठाः, भीममुखाः, शीघ्रपादाः, एकपादाः च जनाः। अक्षयबलाः, महावीर्याः, नरमांसभक्षकाः, किराताः तीक्ष्णचूडा, सुवर्णवर्णाः, रम्यरूपधारिणः। मांसमच्छभक्षकाः किराताः, द्वीपवासी जनाः, जलचराः भीमाः, मनुष्यव्याघ्राः। एतेषु सर्वेषु वनवासी जनाः, ये गिरिदुर्गैः, प्लवनेन, नौकैः च गम्यन्ते, ते अपि अन्वेषणीयाः। यवद्वीपपर्यन्तं, सप्तराजोपशोभितं, सुवर्णरजतद्वीपं, सुवर्णखनिसंयुतं च, यत्नेन अन्वेषणीयम्। यवद्वीपात् परे शिशिराख्यः पर्वतः, यस्य शिखरं नभः स्पृशति, देवदानवसंश्रितः स्थितः। एतेषु पर्वतदुर्गेषु, दुर्गेषु, वनान्तरेषु च, सर्वे मिलित्वा रामपत्नीं सीतां अन्वेषणीयाम्। ततः शोणनदीं रक्तवारिणीं शीघ्रगामिनीं प्राप्त्वा, सिद्धचरनिषेवितस्य समुद्रस्य पारं गन्तव्यम्। तत्र रम्येषु तीर्थेषु, अद्भुतवनान्तरेषु, रावणः वैदेह्या सह सर्वत्र अन्वेषणीयः। पर्वतसमुत्थिताः नद्यः, भयङ्करशिलागह्वरयुक्ताः, गुहाः च, वनानि च अन्वेषणीयानि। ततः समुद्रस्य द्वीपाः, भीषणा, तरङ्गिणः, अतिभीमा, गर्जन्तः, वातवेगप्रचोदिता अपि अन्वेषणीयाः। तत्र महाकायाः असुराः, ब्रह्मणा अनुमता, छायाग्राहीणः, दीर्घकालं क्षुधिताः, नित्यं वसन्ति।