क्षणमात्रेणैव ते हरिवराः कोटिशः कोटिसंख्यैः कपिभिः परिवृताः तत्र समागताः। तेषां कपीन्द्राणां घोषः मेघनिनादसदृशः, पर्वतसमुद्रसम्भूताः महाबलिनः, अन्ये च वनवासिनः दृष्टाः। केचन कपयः उदयार्कवर्णाः, केचन शशिपाण्डुराः, केचित् पद्मकेशराभाः, अपरः कनकवर्णशुक्लाः। तस्मिन्नेव काले शतबलिनामकः प्रकृष्टवीर्यः हरिः दशशतमहाकोटिकपिसंघैः परिवृतः प्रादुरभवत्। ततः तारापितृवृद्धः सुमहान् काञ्चनपर्वतसन्निभः, अनन्तकोटिसंख्यककपिभिः सहितः समुपस्थितः। तथैव रुमा-पितरः, सुग्रीवस्य श्वशुरः, सहस्रकोटिकपिभिः समन्वितः समुपजातः। पद्मकेशरसन्निभः, उदयार्कवदनः, प्राज्ञः, कपिसत्तमः, कपिवीरश्रेष्ठः तत्र दृष्यते। हनूमतः पिता केशरी, दीप्तमान्, सहस्रशः कोटिसंख्यककपिभिः परिवृतः तत्र दृश्यते। दीर्घपुच्छः महाबलवान् कपिराजः गवाक्षः, भीमविक्रमः, सहस्रकोटिकपिभिः परिवृतः प्रादुरभवत्। धूम्रः रिपुसूदनः, वेगवान् ऋक्षराजः, द्विसहस्रकोटिभीषणभल्लूकैः परिवृतः अग्रे गतः। महासत्त्ववान् पनसः कपिसेनापतिः, महापर्वतसन्निभः, त्रिमिलियनकपिभिः सहितः आगतः। नीलः कपिसेनापतिः, अञ्जनगिरिसंकाशः, महाकायः, दशमिलियनकपिभिः परिवृतः दृष्टः। ततः महाबलवान् गवयः, कनकपर्वतसन्निभः, पञ्चमिलियनकपिभिः परिवृतः आगतः। दारिमुखोऽपि स बलवान्, सहस्रकोटिकपिभिः परिवृतः, तस्मिन्नेव काले सुग्रीवस्य समीपे स्थितः। अश्विनीकुमारयोः पुत्रौ, महाबलिनौ मैनदद्विविदौ, शतसहस्रकोटिकपिभिः परिवृतौ दृश्येते। महाबलवान् गजः, त्रिमिलियनकपिभिः परिवृतः, महोत्साहेन सुग्रीवमुपससार। ऋक्षराजः जाम्बवान्, दशमिलियनभल्लूकैः परिवृतः, सुग्रीवस्य आज्ञां शिरसा वहन् तत्र स्थितः। रमणो दीप्तमान्, महाबलवान्, शतकोटिकपिवीरैः सहितः शीघ्रतरं समुपस्थितः। गन्धमादनः, पृष्ठतः लक्षशः शतगुणितैः तथा शतसहस्रकपिभिः अनुयातः, आगतः। ततः कुमारः अङ्गदः, पित्रा तुल्यवीर्यः, सहस्रपद्मशतानि शतशूलानि च परिवृत्य आगतः। ततो दूरात् तारा तारा इव दीप्तमान्, पञ्चकोटिकपिशूरैः परिवृता दृष्टा। इन्द्रजानुः प्राज्ञः महाबलवान् सेनापतिः, एकादशकोटिकपिभिः अधिष्ठितः प्रादुरभवत्। ततः राम्भा, उदयार्कसन्निभः, दशसहस्रसहस्रशतकपिभिः सहितः आगतः। अनन्तरं दुर्मुखो नाम कपिसेनापतिः, महाबलवान्, द्विकोटिकपिभिः सहितः दृष्टः। हनुमान् च, शतसहस्रकोटिमहाबलिकपिभिः कैलासशिखरसन्निभैः सहितः दृष्टः। नलः च महाबलवान्, वृक्षवासिकपिभिः, शतकोटिसहस्रशतैः सहितः आगतः। ततः दधिमुखः दीप्तमान्, दशकोटिकपिभिः परिवृतः, महात्मनः सुग्रीवस्य पुरतः नर्दमानः आगतः। शरभः, कुमुदः, वह्निः, शीघ्रगामी रम्हश्च, अन्ये च बहवः रूपाण्यनुसृज्य शक्नुवन्तः कपयः तत्र सन्निहिताः। एवं सर्वे कपयः पृथिव्यां समागताः, प्लवन्तः, उत्पतन्तः, नर्दन्तः, सुग्रीवं सूर्यं यथा मेघाः परिवव्रुः। ते महाबाहवः कपिसेनापतयः, महानिनादं कुर्वन्तः, सुग्रीवाय कपिराजाय शीर्षणा वन्दनं कृतवन्तः। अन्ये च श्रेष्ठकपयः, यथायोग्यं समागताः, सुग्रीवस्य पुरतः अञ्जलिं कृत्वा स्थिताः। ततः सुग्रीवः शीघ्रगामी, सर्वान् कपिसत्तमान् रामाय निवेद्य, धर्मज्ञः अञ्जलिं कृत्वा वाक्यमब्रवीत्। स च कपिराजः, सेनां पर्वतनदीषु सर्वेषु च वनेषु सुखोपवेशनुकूलं व्यवस्थित्य, बलज्ञानकुशलः, सेनां निरीक्षितुमिच्छन् स्थितः। शृणु कीर्तिमन्तं वाल्मीकि-रामायणस्य किष्किन्धाकाण्डे चत्वारिंशः सर्गः। ततः समृद्धसंपन्नः सुग्रीवः कपिराजः रामं नरव्याघ्रं रिपुसूदनं वाक्यमुवाच। मम राज्ये निवसन्तः, महाबलिनः, रूपान्तरशिल्पिनः, इन्द्रसन्निभप्रभाः कपिसेनापतयः, आगत्य स्थानानि स्वीकृतवन्तः। एते भीषणाः कपयः, राक्षसदैत्यसमानवीर्याः, पराक्रमे स्थिता, महाबलिनः, उग्रवीर्यश्च आगताः। कर्मसु प्रसिद्धाः, पराक्रमे प्रख्याताः, श्रमवंतः, धैर्ये श्रेष्ठाः, यशस्विनः कपयः। राम, एते कपिसंघाः, भूमौ, जले, व्योम्नि च, नानापर्वतवासिनः, अनन्तसंख्यया त्वदर्थं सेवायै समागताः। सर्वे ते आदेशवशाः, नायकप्रियकर्मणः, हे रिपुसूदन, यथेष्टं कार्यं सम्पादयितुं समर्थाः।