देवतानां कृपया च तव विजयी भ्रातुः सहाय्येन, यः कृतं न प्रत्युपकारं करोति, स पुरुषेषु निन्दनीयः इति कथयति। शत्रुनाशन, एते सर्वे वानराः शतशः अग्रगण्याः, पृथिव्याः सर्वतः शक्तिमन्तः वानराः समागच्छन्ति। राघव, बलिनः भल्लूकाः, वानराः, लङ्गूराः च विक्रान्तदर्शनाः, वनगिरिस्थलेषु निपुणाः अपि उपस्थिताः। राघव, देवगन्धर्वपुत्राः वानराः, यथेष्टं रूपं धारयन्तः, स्वस्वसेनया सह मार्गे सञ्चरन्ति। शत्रुनाशन, शतशः, शतसहस्राणि, कोटयः च, दशसहस्रैः, वाहिन्यः च परिवृताः वानराः तत्र सन्ति। वानराः वानरश्रेष्ठाः च अर्बुदशः, शतार्बुदशः, मध्यमाः, अन्तिमाः, समुद्राः च, अनन्तसंख्या च तत्र दृश्यन्ते। राजन्, महेन्द्रबलसम्पन्नाः, मेघगिरिसदृशाः, मेरु-विन्ध्यवासिनः वानराः तव समीपं आगमिष्यन्ति। ते राक्षसं युद्धे तव समीपं आगमिष्यन्ति; रावणं हत्वा मैथिलीं नूनं आनयिष्यन्ति। ततः बलिनः वानरनायकेन नियुक्ताः तेषां सिद्धिं दृष्ट्वा भूमिपतेः पुत्रः हर्षेण पूर्णः, तस्य मुखं नीलोत्पलविकसितसदृशं बभूव। अथ श्रुणु वाल्मीकिरामायणस्य कीश्किन्धाकाण्डे एकोनचत्वारिंशदुत्तरत्रिंशः सर्गः। एवं सुग्रीवस्य वचनं शृत्वा, रामः धर्मपालानां श्रेष्ठः, तं बाहुभ्यां आलिङ्ग्य, अञ्जलिं कृत्वा प्रत्युवाच। न विस्मयः यदि इन्द्रः वर्षं ददाति, न च सूर्यः सहस्रकिरणः तमः व्यपोहति। स्नेहन, यथा चन्द्रमाः रात्रिं प्रकाशयति, तथा मित्रः त्वदृशः मित्राणां हर्षं जनयति, शत्रुसूदन। अतः त्वं यथार्थं आचरसि, न विस्मयः; अहं त्वां सुग्रीवं सदा स्नेहपूर्वकं भाषमाणं वेद्मि। त्वया सह, मित्र, सर्वान् शत्रून् युद्धे विजेष्यामि; त्वमेव मे मित्रं, सहायः, योग्यः। दुष्टः राक्षसः स्वविनाशाय मैथिलीं अपहृतवान्, यथा अनुह्लादः शचीं पौलोमीं छलयामास। शीघ्रं तं रावणं तीक्ष्णैः शरैः हनिष्यामि, यथा शत्रुनाशनः इन्द्रः पौलोमीपितरं हत्वा। तस्मिन् काले, धूलिकण्ठः समुत्पन्नः, सहस्रकिरणस्य तेजः तस्य उष्णतया आकाशे छादितम्। ततः सर्वा भूमिः वानरैः आच्छादिता, अनन्तसंख्यैः, गिरिशिखरसदृशैः, तीक्ष्णदंष्ट्रैः, अतिबलैः। क्षणमात्रेण वानरसैन्यनायकाः शतकोटिवानरैः परिवृताः तत्र समागच्छन्। मेघनिनादसदृशस्वराः, गिरिसमुद्रसम्भूताः, महाबलिनः, वनवासिनः वानराः तत्र आसन्। केचन वानराः उदयात्सूर्यसदृशवर्णाः, केचन चन्द्रसदृशाः, केचन पद्मकेसरसदृशाः, केचन सुवर्णसदृशश्वेताः। तस्मिन् काले, शतबलिः नाम कीर्तिमान् विक्रान्तवानरः दशसहस्रकोटिवानरैः परिवृतः आगच्छत्। ततः तारापितरं सुवर्णगिरिसदृशं वीरं सह कोटिसहस्रैः आगच्छत्। एवं रमापितरं, सुग्रीवस्य श्वशुरं, सह सहस्रकोटिवानरैः आगच्छत्। पद्मकेसरसदृशः, उदयात्सूर्यमुखः, बुद्धिमान्, वानरश्रेठ्ठः, श्रेष्ठः सेनापतिः आगच्छत्। कीर्तिमान् केसरिः, हनुमतः पिता, अनन्तसहस्रवानरैः परिवृतः तत्र दृश्यते। दीर्घपुच्छः, भयानकवीर्यः, वानरराजः गवाक्षः सह सहस्रकोटिवानरैः आगच्छत्। धूम्रः शत्रुनाशनः, वातसमानवेगः, भल्लूकानां नायकः, द्विसहस्रकोटिभल्लूकैः परिवृतः आगच्छत्। महाबलिनः पानसः, महान् गिरिसदृशः, त्रिसहस्रवानरैः परिवृतः आगच्छत्। नीलः नाम सेनापतिः, अञ्जनसदृशः, महाकायः, दशसहस्रवानरैः परिवृतः दृश्यते। गवयः नाम महाबलिनः सुवर्णगिरिसदृशः, पञ्चसहस्रवानरैः परिवृतः आगच्छत्। दारिमुखः नाम महाबलिनः सह सहस्रकोटिवानरैः सुग्रीवसमीपं आगच्छत्। महाबलिनौ मैनदद्विविदौ, अश्विनयोः पुत्रौ, शतकोटिवानरैः परिवृतौ दृश्येते। गजः नाम महाबलिनः, वीरः, त्रिसहस्रवानरैः सुग्रीवसमीपं उत्साहेन आगच्छत्। कीर्तिमान् भल्लूकराजः जाम्बवान् दशसहस्रभल्लूकैः सुग्रीवाय आज्ञाकारी स्थितः। रुमणः तेजस्वी, महाबलिनः, शतकोटिवानरैः सह शीघ्रं आगच्छत्। गन्धमादनः शतसहस्रसहस्रशतसहस्रवानरैः अनुगतः आगच्छत्। अङ्गदः कुमारः, पितृसमानवीर्यः, सह सहस्रपद्मैः शतशूलैः आगच्छत्। ततः तारा, तारेव दीप्तिमान्, दूरात् पञ्चकोटिवानरैः भयानकवीर्यैः परिवृतः दृश्यते। एवं वानरसैन्यं, बलिनः नायकाः, सुग्रीवस्य आज्ञया राघवस्य सहाय्याय समागच्छन्, तस्य मनः हर्षेण पूर्णम्, मुखं नीलोत्पलविकसितसदृशं बभूव।