सुग्रीवः तु परमप्रहृष्टः सन्, "एवं भवतु! गच्छामः। अहं तवाज्ञया स्थास्यामि," इति वचनं लक्ष्मणाय प्रहृष्टमना अब्रवीत्। एवमुक्त्वा शुभलक्षणं लक्ष्मणं प्रति, सः सुग्रीवः तदा तारां ताः च अन्याः स्त्रीः विसर्जयामास। ततः सः सुग्रीवः उच्चैः स्वरेण "आगच्छन्तु!" इति वानरश्रेष्ठान् आह्वयत्। तस्य वचनं श्रुत्वा वानराः शीघ्रं समागच्छन्। ततः समागतान् तान् सर्वान्, ये प्रेक्ष्यन्ते स्त्रीभिः, अञ्जलिपुटान्, सः सूर्यसमप्रभः राजा सुग्रीवः सम्बोधितवान्। "वानराः, शीघ्रं मम शिबिकां आनयन्तु!" इति सः आज्ञापयत्। तस्य वचनेन वानराः शीघ्रकर्मणः ताम् अतिसुन्दरां शिबिकां समुपानयन्। तां शिबिकां समुपस्थितां दृष्ट्वा वानरराजः सुग्रीवः सौमित्रये "लक्ष्मण, शीघ्रं आरोह," इति प्रोक्तवान्। ततः सः सूर्यसमप्रभः सुग्रीवः सुवर्णमयान् यानमारोहन् लक्ष्मणेन सह, बहुभिः वानरैः युक्तं, श्वेतच्छत्रेण चिरायमानः। सर्वतः श्वेतचामरैः वीज्यमानः, शङ्खदुन्दुभिनिनादैः अभिनन्दितः, सूतैः स्तूयमानश्च, सः सुग्रीवः परमराज्यश्रियं प्राप्य, शस्त्रपाणिभिः शतशः भीमवानरैः परिवृतः, प्रस्थितवान्। एवं परिवृतः सः तत्र यत्र रामः प्रतीक्षते तत्र गतवान्। तत्र सम्प्राप्तः रामेण पूजितः सः बली सुग्रीवः लक्ष्मणेन सह शिबिकायाः अवतीर्य, रामस्य समीपं गतः, अञ्जलिं कृत्वा स्थितः। यदा सुग्रीवः अञ्जलिं कृत्वा स्थितः, तदा तस्य वानराः अपि तथैव अञ्जलिं कृत्वा स्थिताः। सः पद्मकोशसदृशः सुग्रीवः सरसि स्थित इव दृष्ट्वा, रामः तेन वानरसैन्येन सह सुग्रीवे तुष्टः अभवत्। तदा रामः तं प्रणतम् वानरपतिं प्रेम्णा संविग्रह्य, सस्नेहम् आदरं च कृत्वा, "आसाद्य," इति उक्तवान्। तत्र भूमौ स्थितं सुग्रीवं दृष्ट्वा, रामः पुनः प्रोक्तवान्—"यो धर्मार्थकामान् यथाकालं विचिन्त्य विभजति, सः राजा वानरेषु श्रेष्ठः। यः तु धर्मार्थौ परित्यज्य केवलं कामं सेवते, सः वृक्षाग्रे सुप्तः पतित्वा जागरितः इव। शत्रुविनाशे मित्ररक्षणे च प्रवृत्तः राजा, धर्मनिष्ठः सन् त्रिवर्गफलानि अश्नुते। इदानीं प्रयासकालः, हे रिपुंसूदन। एतत् त्वया वानरैः मन्त्रिभिः च सह विचिन्त्यताम्।" एवं रामेण उक्ते, सुग्रीवः प्रत्युवाच—"मम श्रीः कीर्तिः च शाश्वती च वानरराज्यं च नष्टम् आसीत्; भगवन्, तव अनुग्रहेण सर्वं पुनः प्राप्तम्। देवतानां च तव विजयी भ्रातुः च कृपया, कृतघ्नः मनुष्येषु पापिष्ठः भवति। रिपुंसूदन, एते शतशः वानरश्रेष्ठाः, ये पृथिव्याः सर्वतः बलवान् वानरान् आनयन्ति, अत्र समागताः। राघव, वीर्यवन्तः भल्लूकाः वानराः प्लवंगमाः च, विक्रान्ताः वनगिरिदुर्गेषु निपुणाः, अत्र सन्ति। राघव, अमरगन्धर्वपुत्राः वानराः, कामरूपिणः स्वैरसेनाः सह मार्गे गच्छन्ति। शते शते शतसहस्रेषु, कोटिषु, अयुतनियुतसंख्यकाः, दशसहस्रैः च गणैः परिवृताः, रिपुंसूदन। वानराः वानरयूथपाश्च अर्बुदशतपर्यन्ताः, मध्यमा अन्त्यगणाः, सागरसमुद्राः अपि अत्र सन्ति। हे राजन्, ये महेन्द्रबलसमाः, मेघगिरिसदृशाः, मेरुविन्ध्यवासिनः, ते त्वां प्रति आगमिष्यन्ति। ते राक्षसं संग्रामे युद्धाय त्वयि आगमिष्यन्ति; रावणं हत्वा मैथिलीं नूनम् आनयिष्यन्ति।" एवं बलिनः वानराधिपस्य आज्ञया सम्प्रवृत्तेषु कार्येषु दृष्ट्वा, भूमिपतेः सुतः रामः प्रमुदितः, विकचनीलोत्पलसन्निभः आननः बभूव। अथ वाल्मीकिरामायणस्य किष्किन्धाकाण्डे एकोनचत्वारिंशः सर्गः श्रोतव्यः। एवं सुग्रीवे वदति, धर्मसंश्रितेषु श्रेष्ठः रामः तं सुग्रीवं बाहुभ्यां परिष्वज्य, अञ्जलिं कृत्वा प्रत्युवाच—"न आश्चर्यम् यदि इन्द्रः वर्षं कुर्यात्, न वा सहस्ररश्मिः सूर्यः तमः व्यपोह्य दिवं प्रकाशयेत्। हे सौम्य, यथा रजनीं चन्द्रः स्वप्रभया शुद्धां करोति, तथा त्वादृशः सखा मित्राणि प्रमोदयति, रिपुसूदन। अतः, सौम्य, त्वया एष धर्म्यः व्यवहारः न आश्चर्यः; अहं त्वां सदा प्रियवादिनं वेद्मि। त्वया सह सख्यं कृत्वा, अहं सर्वान् शत्रून् संग्रामे जेष्यामि; त्वमेव मम सखा, सहायः, उपकाराय योग्यः। सः दुष्टः राक्षसः स्वविनाशाय मैथिलीं हृतवान्, यथा अनुल्लादः शचीं पौलोमपत्नीं छलयामास। शीघ्रं तं रावणं तीक्ष्णैः शरैः हनिष्यामि, यथा इन्द्रः पौलोमिपितरं ममर्द।" एवमुक्ते, तस्मिन्नेव समये, मेघराशिः उत्पन्नः, सहस्ररश्मेः सूर्यस्य प्रभा तेन रजसा व्यपोह्य अभवत्। ततः समग्रं भूमण्डलं वानरैः आच्छादितम्, ये गिरिशृङ्गसदृशाः, तीक्ष्णदंष्ट्राः, अतिबलवन्तश्च आसन्। एवं रामेण सुग्रीवेन च सह, धर्मार्थकामान् अनुसरन्तः, वानरसैन्यैः परिवृताः, सीतायाः मार्गणाय महात्मानः प्रस्थितवन्तः।