सूर्यधामवासिनः पर्वते सायंमघसदृशे स्थिताः, पद्माचलवनं शरणं गृहीत्वा महाबलिनो वानराः, अञ्जनपर्वते निवसन्तः काजलमेखलसदृशवर्णाः, गजराजबलसम्पन्नाः, सुवर्णाभाः पर्वतगुहासु वसन्तः, मेरुशिखरेषु स्थिताः, धूम्रगिरिं शरणं गृहीत्वा वानराः, उदयार्कसदृशवर्णाः, महारक्तपर्वते निवसन्तः, मधुमदिरापानकुशलाः शीघ्रवानराः, रम्यगन्धवनान्तरेषु, मुनिनिवेशेषु, सर्वत्र वनसीमासु वसन्तः वानराः—एते सर्वे विविधोपायैः, सामदानादिभिः, भूमौ स्थितान् शीघ्रवानरान् समानीय, सर्ववानरान् शीघ्रं आनीयत। ये महावेगवनराः पूर्वं मया प्रेषिताः, तेषां शीघ्रगमनार्थं बहून् वानरपतिं पुनः प्रेषयत। ये सुखासक्ताः वा मन्दगत्याः वा वानराः, तान् सर्ववानरपतिं शीघ्रं आनीयत। ये दुष्टाः मम आज्ञां दशदिनेषु न आगच्छन्ति, तान् राजा आज्ञालङ्घनात् हन्तव्यान्। शतशः, सहस्रशः, कोटिशः सिंहसदृशवानराः मम आज्ञया प्रस्थिताः सन्तु। मेघपर्वतसदृशाः, भयङ्करदर्शनाः, आकाशं आच्छाद्य, श्रेष्ठवानराः मम आज्ञया गच्छन्तु। पथज्ञाः, सर्वभूमिगतान् वानरान् शीघ्रं मम आज्ञया आनीयत। वायुसुतस्य वचनं श्रुत्वा, वानरराजः सर्वदिशः महाबलिनो वानरान् प्रेषितवान्। राजा द्वारा प्रेषिताः वानराः पक्षिवत्, प्रकाशवत्, विष्णुपदगतिवत् शीघ्रं प्रस्थिताः। ते वानराः रामस्यार्थे, सागरपर्वतवनह्रदेषु सर्ववानरान् प्रेरयन्ति। सुग्रीवस्य आज्ञा मृत्युसदृशी श्रुत्वा, वानराः सुग्रीवस्य रोषं भीताः समागच्छन्ति। ततः पर्वततः त्रिकोटि महाबलिनः काजलसदृशाः वानराः राघवस्य समीपं प्रस्थिताः। सूर्यास्तपर्वतश्रेष्ठात् दशकोटि सुवर्णसदृशप्रभाः वानराः निर्गच्छन्ति। कैलासशिखरात् सिंहव्याघ्रसदृशतेजसः कोटिसहस्रशः वानराः समायाताः। हिमालयशरणं गृहीत्वा फलमूलभक्षिणः कोटिसहस्रेषु सहस्रम् एकत्रितम्। विंध्यपर्वताद् सहस्रकोटि मङ्गलसदृशाः, घोरकर्मणः, तीव्रवानराः शीघ्रं अवतीर्णाः। क्षीरसागरतीरे तामलवनेषु, नारिकेलभक्षिणः वानराः—तेषां संख्या न ज्ञायते। वनगुहानदीषु महाबलिनो वानरसेना आदित्यं इव पिबन्ती समागच्छत्। ये वीर्यवानराः सर्ववानरान् शीघ्रगमनाय प्रेषिताः, ते हिमालयपर्वते महावृक्षं दृष्टवन्तः। तस्मिन् पुण्ये पर्वते पूर्वं महाशिवयज्ञः कृतः, सर्वदेवानां मनःप्रह्लादकारी। तत्र वानराः हविःप्रवाहात् उत्पन्नं फलमूलं देवस्वादुसदृशं दृष्टवन्तः। तस्य दिव्यस्य फलमूलस्य, यज्ञान्नसम्भूतस्य, एकवारं भुक्त्वा मासपर्यन्तं तृप्तिः। श्रेष्ठफलभक्षिणः वानराः तानि दिव्यफलानि, मूलानि, दिव्यौषधिम् अपि गृहीत्वा। तस्मात् यज्ञस्थानात् सुग्रीवस्य प्रीत्यर्थं गन्धपुष्पाणि समानीतवन्तः। ततः सर्वश्रेष्ठवानराः सर्वभूमिस्थितवानरान् प्रेरयित्वा, सेनाग्रगताः शीघ्रं प्रस्थिताः। तदानीं शीघ्रगामिनः वानराः तत्क्षणमेव किष्किन्धां समुपेत्य, यत्र सुग्रीवो वानरः आसीत्। वानराः सर्वौषधिफलमूलानि संगृह्य तं समर्प्य, इदं वचनं ऊचुः—"सर्वपर्वतरिवनानि भूमौ अन्वेषितानि; सर्ववानराः तव आज्ञया आगच्छन्ति।" इदानीं अष्टत्रिंशसर्गस्य श्रवणं कुरु। सर्वदानानि गृहीत्वा, सर्ववानरान् सान्त्व्य, तान् विससर्ज। तान् कार्यसमाप्तान् सहस्रवानरान् विससर्ज्य, स्वं च, राघवं च, सिद्धं मन्यते। ततः लक्ष्मणः, सुग्रीवं सर्ववानराणां श्रेष्ठं महाबलिनं सन्तोषयन्, सम्मानपूर्वं वचनम् उवाच—"यदि ते रोचते, सौम्य, किष्किन्धात् गच्छामः।" लक्ष्मणस्य सुभाषितं वचनं श्रुत्वा, सुग्रीवः हृष्टः प्रत्युवाच—"एवमस्तु! गच्छामः। अहं तव आज्ञायाम् स्थास्यामि।" एवं शुभलक्षणं लक्ष्मणं संबोध्य, सुग्रीवः तदा तारां च अन्याः स्त्रियः च विससर्ज।