ये सदा उदितसूर्यसमप्रभाः कपयः, ये च पश्चिमसागरतीरस्थशैलवासिनः प्रकाशमानाः, ये च सूर्यनिकेतनगतान् सायंमेघसन्निभशैलस्थितान् पद्माचलवनाश्रितान् महाबलिनः कपीन्, अञ्जनगिरिवासिनः कज्जलमेखलासमानवर्णान् गजेन्द्रबलसम्पन्नान्, सुवर्णप्रभान् गुहावासिनः, मेरुशृङ्गनिवासिनः, धूम्रगिरिश्रितांश्च, उदितार्कसमवर्णान् महारक्तशैलवासिनः मधुमदुपानशीलान् शीघ्रगामिनश्च, मनोज्ञगन्धिवनमहास्थितान् मुनिनिकेतनवर्तिनः सर्वत्र वनान्तनिवासिनश्च कपयः, तान् सर्वान् पृथिवीतलात् सामदानादिभिः उपायैः सह शीघ्रगामिभिः कपिभिः सह शीघ्रं आनयत। ये च मया पूर्वं शीघ्रगामिनः प्रेषिताः, तेषां शीघ्रतायै पुनः कपिसत्तमान् प्रेषयध्वम्। ये च प्रमदासक्ताः मन्दगामिनो वा, तानपि सर्वान् कपिश्रेष्ठान् शीघ्रं आनयत। ये तु दुष्टाः मम आज्ञां दशसु दिवसेषु न आगच्छेयुः, ते राजाज्ञालङ्घनात् हन्तव्याः। शतशः सहस्रशश्च कोटिशश्च मम वचनानुग्राहीणः सिंहोपमाः कपयः मम आज्ञया प्रस्थिताः स्युः। मेघगिरिसदृशाः भीमदर्शनाः कपिश्रेष्ठाः मम आज्ञया गगनमिव व्याप्य प्रयान्तु। ये मार्गविदः सर्वेषु स्थलेषु गताः, ते मम आज्ञया शीघ्रं सर्वान् कपीन् आनयन्तु। एवं वातात्मजस्य वचनं श्रुत्वा, कपिराजः सर्वदिशः बलिनः कपीन् प्रेषयामास। स राजा प्रेषिताः कपयः विहङ्गवद्, तेजोवत्, विष्णुपदमिव शीघ्रगामिनः, तत्क्षणमेव प्रस्थिताः। ते कपयः रामस्य कृते सागरपर्वतान् वनानि सरांसि च सर्वत्र कपीन् प्रोत्साहयन्तः जग्मुः। सुग्रीवस्य मृत्युसन्निभां आज्ञां श्रुत्वा, भीताः कपयः तस्य रोषात् समागमन्। ततः तस्मात् पर्वतात् त्रिकोट्यः महाबलिनः कज्जलसमानवर्णाः कपयः राघवस्य समीपम् अगच्छन्। पश्चिमार्कशैलात् दशकोट्यः तप्तकाञ्चनसन्निभाः कपयः निर्गताः। कैलासशिखरात् सिंहव्याघ्रसन्निभप्रभाः कोटिसहस्रशः कपयः समागताः। फलमूलभक्षिणः हिमालयाश्रयिणः कोटिसहस्रेषु सहस्रं समभवन्। विन्ध्याचलात् सहस्रकोटयः भौमसमानाः घोरकर्माणः कपयः शीघ्रं अवतीर्णाः। क्षीरसागरतीरे तमालवने नारिकेलभक्षिणः ये कपयः, तेषां संख्या न ज्ञायते। वनात् गुहायाः नद्यः च, बलिनां कपिसैन्यं सूर्यं पिबन्तमिव समाययुः। ये तु सर्वान् कपीन् शीघ्रं आनयितुं गताः, ते हिमालये महावृक्षं ददृशुः। तत्र शुभे पुण्ये च शैले पूर्वं शिवस्य महायज्ञः कृतः, सर्वदेवतामनःप्रसादनः। तत्र कपिभिः हविःप्रवाहसम्भूतं दिव्यम् अमृतोपमं फलमूलं दृष्टम्। तद् दिव्यं फलमूलं यः कश्चिद् एकदा भुङ्क्ते, स मासपर्यन्तम् तृप्तः भवति। ते फलमूलप्रियाः कपिश्रेष्ठाः तानि दिव्यानि फलमूलानि औषधीनि च जगृहुः। तस्मात् यज्ञस्थलात् सुरभिपुष्पाणि च आदाय, सुग्रीवस्य प्रियार्थम् उपाजग्मुः। ते सर्वे कपिश्रेष्ठाः पृथिव्यां सर्वान् कपीन् प्रोत्साह्य, शीघ्रं सेनामुखे अग्रे जग्मुः। ते शीघ्रगामिनः कपयः तत्क्षणमेव वेगेन किष्किन्धां यत्र सुग्रीवः कपिराजः, तत्र जग्मुः। ते कपयः सर्वाणि औषधीनि फलमूलानि च संगृह्य, तानि तस्मै अर्पयित्वा एवं वचः ऊचुः— "सर्वे पर्वतान् नद्यः वनानि च विचित्य, सर्वे कपयः तव आज्ञया आगच्छन्ति।" एवं सप्तत्रिंशत्तमं सर्गं शृणु। सर्वाणि उपहृतानि द्रव्याणि प्राप्त्वा, सर्वान् कपीन् सान्त्वयित्वा, स राजा तान् विससर्ज। कार्यसिद्धान् तान् सहस्रशः कपीन् विसृज्य, स आत्मानं च राघवं च कृतकृत्यम् अमन्यत। तदा लक्ष्मणः, सर्वेषां कपीनां श्रेष्ठं बलिनं च सुग्रीवं प्रीयमाणः, आदरात् इदम् अब्रवीत्— "यदि ते रोचते, सौम्य, तर्हि किष्किन्धायाः गच्छामः।" लक्ष्मणस्य तद् उत्तमं वचनं श्रुत्वा, सुग्रीवः प्रमुदितः प्रत्युवाच— "एवमस्तु! गच्छामः। अहम् अपि भवतः आज्ञायाम् स्थास्यामि।