सुग्रीवस्य बलं शुद्धचारित्र्यं च दृष्ट्वा, लक्ष्मणः सस्नेहमुवाच—"सुग्रीव, त्वं वानरराज्यस्य अश्रेयसीं समृद्धिं भुङ्क्तुमर्हसि, तव शक्त्या तथा शौचेन। त्वं यदा रामस्य सखाऽसि, नूनं रामः शत्रून् संग्रामे निहन्ति, अत्र न संशयः। यानि वाक्यानि त्वया प्रोक्तानि, धर्मज्ञस्य, कृतज्ञस्य, युद्धे न पलायमानस्य च योग्यानीति मन्ये। मम ज्येष्ठभ्राता वा त्वं वा, दोषज्ञः समर्थश्च, एवं वक्तुमर्हसि, अन्यः कः? त्वं वीर्येण बलेन च रामस्य तुल्योऽसि, वानरश्रेष्ठ, चिरकालं च देवैः सखित्वाय समर्पितोऽसि। अधुना त्वं मया सह शीघ्रं निर्गच्छ, शोकाभिभूतस्य रामस्य प्रियं मित्रं सान्त्वय। यदि मम वचः शृण्वन् दुःखेन पीडितो रामस्य दुःखं श्रुत्वा त्वां कठोरं वचनं प्रोक्तवान्, तर्हि क्षन्तुमर्हसि, सखे।" एवमुक्त्वा, श्रीमद्रामायणे कीष्किन्धाकाण्डे सप्तत्रिंशत्तमोऽध्यायः प्रवक्ष्यते। लक्ष्मणस्य वाक्यानन्तरं, महात्मना लक्ष्मणेन एवमुक्तः सुग्रीवः समीपस्थितं हनूमन्तं प्रति वचनमुवाच—"ये वानराः महेन्द्रपर्वते, हिमवति, विन्ध्ये, कैलासे, मन्दरे, पाण्डुशिखरे, पञ्चसु च पर्वतेषु वसन्ति; ये च सदा उदितसूर्यसङ्काशाः, पश्चिमसमुद्रतीरे दीप्तपर्वतवासिनः; ये च सूर्यलोकस्थाः, सायं मेघोपमपर्वते, पद्माचले वनाश्रिताः महाबलिनः वानराः; ये चञ्जनाचलवासिनः, कालाञ्जनमेखलाः, गजेन्द्रबलसम्पन्नाः; ये च सुवर्णप्रभाः, गुहावासिनः, मेरुशृङ्गनिवासिनः, धूम्रगिर्याश्रिताः; ये च उदयगिरिसङ्काशाः, रक्तपर्वतनिवासिनः, मधुमदुपानपरायणाः वानराः; ये च रम्ये सुगन्धिनि महावने, मुनिनिवासेषु, सर्वतः कण्ठवनान्तराले च वसन्ति—तान् सर्वान् पृथिव्यां वानरान् उपायैः सामदानादिभिः सह शीघ्रं आनीय, व्रज शीघ्रगामिभिः वानरैः सहितः। ये च मया पूर्वं प्रेषिताः शीघ्रगामिनः वानराः, तेषां शीघ्रतरोपदेशाय पुनः वानराधिपान् प्रेषय। ये च कामेषु मग्नाः, मन्दगामिनः वा, तान् सर्वान् वानरश्रेष्ठान् शीघ्रं आनीय। ये च दुष्टाः ममाज्ञां दशसु दिवसेषु न आगच्छन्ति, ते राजाज्ञालङ्घनात् हन्तव्याः। ममाज्ञया शतशः, सहस्रशः, कोटिशः सिंहसङ्काशाः वानराः प्रयान्तु। मेघपर्वतसदृशाः, भीष्मदर्शनाः वानरश्रेष्ठाः, आकाशमिव व्याप्य, ममाज्ञया प्रयान्तु। ये पन्थानं जानन्ति, पृथिव्यां सर्वत्र गत्वा, ममाज्ञया सर्वान् वानरान् शीघ्रं आनीय।" हनूमतः वचनं श्रुत्वा, वायुपुत्रस्य, वानरराजः सर्वदिशं महाबलिनः वानरान् प्रेषयामास। ते वानराः, ये पक्षिवत्, तेजसा, विष्णोः त्रिविक्रमगतेः समाः, राजाज्ञया शीघ्रं निर्जग्मुः। ते वानराः रामस्य हेतोः समुद्रेषु, पर्वतेषु, वनेषु, सरःसु च सर्वान् वानरान् प्रेरयामासुः। सुग्रीवस्य मृत्युवचनसमानां आज्ञां श्रुत्वा, वानराः भीत्या समागताः। तदा तस्मात् पर्वतात् त्रयः कोटयः महाबलिनः कालाञ्जनसदृशाः वानराः राघवस्य समीपं ययुः। यत्र सूर्यास्तमितपर्वतः, तस्मात् पर्वतात् दश कोटयः सुवर्णसङ्काशाः वानराः निर्गच्छन्। कैलासशिखरात् सिंहव्याघ्रसमानप्रभाः कोटिसहस्राणि वानराः समागच्छन्। ये हिमालये फलमूलाशिनः शरणागताः, तेषां कोटिसहस्रेषु सहस्रं समवेतम्। विन्ध्यपर्वतात् सहस्रशः कोटयः वानराः, भौमसमानाः, भीमकर्मणः, शीघ्रं अवतीर्णाः। क्षीरसागरतीरे, तामालवने, नारिकेलभक्षिणः ये, तेषां संख्या न ज्ञायते। वनात्, गुहायाः, नद्याः च, महाबलिनः वानरसैन्यं रविं पिबन्निव समायातम्। ये तु वीर्यवन्तः वानराः सर्वान् प्रेरयन्तः हिमालये महत्तरं वृक्षं दृष्टवन्तः। तस्मिन् पुण्ये पर्वते कदाचित् महद् यज्ञं शिवाय कृतवन्तः, सर्वदेवतामनोहरं रमणीयं च। तत्र वानराः हविःप्रवाहसम्भूतानि अमृतसदृशानि फलानि मूलानि च दृष्टवन्तः, ये देवभोजनान्येव। तानि दिव्यानि फलमूलानि, यः कश्चिद् एकवारं भुङ्क्ते, मासपर्यन्तं तृप्तः भवति। ते वानरश्रेष्ठाः फलभक्षिणः तानि दिव्यानि फलानि मूलानि दिव्यौषधयः च जगृहुः। तस्मात् यज्ञस्थलात् सुगन्धीनि पुष्पाणि च आनीय, सुग्रीवस्य प्रियार्थं समर्पयामासुः।