सौमित्रे, मम तेजः कीर्तिश्च स्थिरं वानरराज्यं च राघवस्य प्रसादेन पुनः प्राप्तम्, इत्येव सुग्रीवः स्नेहपूर्वकं न्यवेदयत्। को हि तं दिव्यमात्मानं कर्मणा कीर्तिमन्तं राजपुत्रं किञ्चिदपि प्रत्युपकर्तुं शक्नुयात्? धर्मात्मा राघवः स्वबलमात्रेण मम साह्येन च सीतां प्रत्यानेष्यति, रावणं च निहन्यादिति सुग्रीवोऽभ्यनुजानात्। किमस्य साह्येन प्रयोजनम्, येनैकबाणेन सप्त महावृक्षा गिरिं पृथिवीं च विदारितानि? यस्य धनुः संधाय भूमिः सगिरिकानना शब्देन कम्प्यते, तस्य किं मित्रैः कार्यम्? अहं तु पुरुषर्षभ, राजानं रावणशत्रुं हन्तुं सवर्गणैः सह गमिष्यामि। यदि मदीयो दूतः विश्वासात् स्नेहात् वा किञ्चित् प्रमादं कृतवान्, तद् भवता क्षन्तव्यम्; को हि न प्रमाद्यति? इत्येवं सुग्रीवस्य महात्मनः वचः श्रुत्वा लक्ष्मणः प्रीत्या स्नेहेन प्रत्युवाच। धन्यः स मे भ्राता, यः त्वं धर्मज्ञः सुग्रीवः रक्षिता अभूः। सुग्रीव, त्वयि बलवति शुद्धात्मनि च वानरराज्यस्य परमं सौभाग्यं युक्तम्। त्वं मित्रत्वेन राघवस्य शत्रून् रणाङ्गणे निःसंशयं नाशयिष्यसि। यथोचितं ते वचनं, धर्मविदः कृतज्ञस्य, यो न युद्धे पराङ्मुखः। भ्रातृमध्ये त्वयि च वानरश्रेष्ठे, दोषज्ञे समर्थे च, एवं वक्तुं कोऽन्यः समर्थः? त्वं रामसमो वीर्येण बलेन च, चिरकालं देवैः तस्य सखा कृतः। गच्छ शीघ्रं मया सह, दुःखितं सखी रामं सान्त्वय। यदि रामवचनेन शोकाभिभूतः अहं त्वां कठोरं वाक्यं उक्तवान्, तद् मे सखा क्षन्तुमर्हसि। एवं लक्ष्मणस्य महात्मनः वचः श्रुत्वा, सुग्रीवः समीपस्थितं हनूमन्तं इदं वचनं उवाच। ये वानराः महेन्द्रे हिमवति विन्ध्ये कैलासे मन्दरे पाण्डुशिखरे च, पञ्चसु पर्वतेषु च वसन्ति, ये च उदितसूर्यसङ्काशाः पश्चिमसागरसीम्नि शैलधाम्नि वसन्ति, ये च सूर्यनिकटे सायं मेघसदृशे गिरौ पद्माचलवनाश्रिताः महाबलिनो वानराः, ये च अञ्जनगिरिवासिनः मेघसङ्काशाः गजबलसम्पन्नाः, ये च सुवर्णवर्णाः महागुहावासिनः मेरुशिखरनिवासिनः धूम्रगिर्याश्रिताः, ये च उदितार्काभाः महारक्तगिरिवासिनः मधु मद्यपानशीलाः शीघ्रगामिनः, ये च रम्यगन्धिषु महावनेषु मुनिनिवासेषु काननेषु च सर्वत्र वसन्ति, तान् सर्वान् वानरान् यथायोग्यं सामदानादिभिः उपायैः सह शीघ्रं आनय, शीघ्रगामिनः वानरान् च। ये मया पूर्वं प्रेषिताः शीघ्रगामिनः वानराः, तेषां शीघ्रतर्पणाय अन्यान् वानरश्रेष्ठान् प्रेषय। ये वा कामासक्ताः मन्दगामिनः तानपि शीघ्रं आनय। ये दशसु दिवसेषु मम आज्ञां न लभन्ते, ते दोषिणः वध्या एव, राजाज्ञालङ्घनात्। शतशः सहस्रशः कोटयः सिंहसदृशाः मम आज्ञया गच्छन्तु। मेघगिरिसदृशाः भीषणरूपिणः वानरश्रेष्ठाः गगनं आच्छाद्य मम आज्ञया प्रस्थिताः स्युः। ये पथि कुशलाः, ते पृथिव्यां सर्वत्र गत्वा सर्वान् वानरान् शीघ्रं आनयन्तु। एवं पवनसूनोः वचः श्रुत्वा, वानरराजः सर्वदिशं बलिनः वानरान् प्रेषयामास। तान् राजाज्ञया पक्षिवत् तेजसा विष्णुपदगतिसदृशं शीघ्रं प्रस्थिताः वानराः। ते रामस्यार्थे सागरपर्वतान् वनानि सरांसि च सर्वत्र वानरान् प्रेरयामासुः। सुग्रीवस्य आज्ञां मृत्युशासनसमानां श्रुत्वा, भीताः वानराः समागमन्। ततः तस्मात् पर्वतात् त्रीणि कोट्यः महाबलिनः कृष्णमेघसदृशाः वानराः राघवस्य समीपं प्रस्थिताः। यत्र सूर्यास्तं गच्छति तस्मात् श्रेष्ठपर्वतात् दश कोट्यः तप्तकाञ्चनसदृशाः वानराः निर्गताः। कैलासशिखरेभ्यः सिंहव्याघ्रसदृशाः कोटिसहस्रशः वानराः समागताः। फलमूलभक्षिणः हिमालयशरणाः कोटिसहस्रेषु सहस्रं वानराः समुपस्थिताः। एवं श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिकविने किष्किन्धाकाण्डे सप्तत्रिंशः सर्गः आरभ्यते।