सुग्रीवः सर्ववानरश्रेष्ठः बलवन्तं लक्ष्मणं विनयेन सम्बोधितवान्, तं हर्षयन्। स सुमित्रिपुत्रं उवाच—"रामस्य कृपया मम तेजः, कीर्तिः, चिरस्थायि वानरराज्यम् अपहृतं पुनः प्राप्तम्। केन देवसमेन रामेण, स्वकर्मणा प्रसिद्धेन, किञ्चिदपि ऋणं प्रत्युपकारः शक्यः? धर्मात्मा रामः सीतां पुनः प्राप्तवान् भविष्यति, रावणं च हन्ता, केवलं मम साहाय्येन स्वबलस्य च। किमस्य सहाय्यस्य आवश्यकता, यः एकेन बाणेन सप्त महावृक्षान्, पर्वतम्, भूमिं च विदारितवान्? यदा स धनुः संकर्षति, लक्ष्मण, तदा भूमिः पर्वतैः सह कम्पते, शब्देन; किमस्य मित्रैः?" तदा पुनः उवाच—"पुरुषश्रेष्ठ, अहम् रामराजस्य सह रावणशत्रुं हन्तुं गच्छामि, स्वजनैः सह। यदि मम दूतः विश्वासात् वा स्नेहात् वा किञ्चिदतिक्रान्तवान्, तत् क्षम्यताम्; को न दोषं करोति?" सुग्रीवस्य एतद्वचनं महात्मनः श्रुत्वा, लक्ष्मणः स्नेहसंपन्नः प्रीतः अभवत्, तं प्रत्युवाच—"नूनं मम भ्राता रक्षकं प्राप्तवान्, वानरेश, विशेषतः त्वं सुग्रीवः धर्मज्ञः रक्षकः। सुग्रीव, तव बलं, तव शुद्धस्वभावं च दृष्ट्वा, त्वं वानरराज्यस्य अतुलसंपदा युक्तः। त्वं सहाय्ये रामस्य, बलिन् सुग्रीव, शत्रून् युद्धे निहन्ति; अस्य न संशयः। तव वचनं धर्मज्ञस्य, कृतज्ञस्य, युद्धे न पराङ्मुखस्य उचितम्। अन्यः कः, भ्राता वा त्वं वा, वानरश्रेष्ठ, दोषं जानन्, समर्थः, एतादृशं वदेत्? त्वं रामसमः वीर्ये बलस्य च, वानरश्रेष्ठ, देवैः रामस्य सहचरः दीर्घकालं कृतः। अधुनैव, वीर, शीघ्रं मया सह बहिर्गच्छ, शोकात् पत्न्याः अपहरणेन दुःखितं मित्रं सान्त्वय। यदि रामस्य वचनं श्रुत्वा, शोकवशात्, अहं तव प्रति कठोरं वदितवान्, तद् क्षम्यताम्, मित्र।" एवमुक्त्वा, महात्मना लक्ष्मणेन, सुग्रीवः हनूमन्तं समीपस्थं प्रति वचनं उवाच। "ये महेन्द्र, हिमवत्, विन्ध्य, कैलास, मन्दर, पाण्डुशिखर, पञ्चपर्वतेषु वसन्ति; ये आदित्यस्याभासवत्, पश्चिमसागरसीम्नि पर्वतेषु वसन्ति; ये सूर्यगृहस्थले, सायंकालमघनसदृशे पर्वते, पद्माचलवनशरणे महावानराः; ये अञ्जनपर्वते वसन्ति, श्यामवर्णाः, गजसमबलाः; ये सुवर्णवर्णाः, महागुहासु वसन्ति, मेरुशिखरे, धूम्रगिरिशरणे; ये अरुणवर्णाः, रक्तपर्वते, मधुमेहपानपरायणाः; ये रम्यसुगन्धमहावनेषु, तपस्विनां आश्रमेषु, वनसीमायाम् सर्वत्र वसन्ति; पृथिव्यां सर्वे वानराः, साम, दान, अन्यैः उपायैः, शीघ्रं आनीयन्तु, शीघ्रगामी वानरैः सह। ये मया पूर्वं शीघ्रगामिनः प्रेषिताः, तेषां शीघ्रार्थं अन्यान् वानरपतिं प्रेषय। ये सुखासक्ताः, विलम्बिनः वा, सर्वे वानरपतिं शीघ्रं आनय। ये दुष्टाः, ये मम आज्ञां दशदिनेषु न आगच्छन्ति, ते मारणीयाः, राजाज्ञालङ्घनात्। शतशः, सहस्रशः, कोटिशः सिंहसदृशाः वानराः मम आज्ञायाः पालनाय प्रस्थिताः। मेघपर्वतसदृशाः, आकाशं आवृत्य, भीष्मरूपाः श्रेष्ठवानराः मम आज्ञायाः प्रस्थिताः। पथज्ञाः सर्वत्र गत्वा, पृथिव्यां सर्वे वानराः शीघ्रं मम आज्ञायाः आनयन्तु।" एवमपि वातात्मजस्य वचनं श्रुत्वा, सुग्रीवः सर्वदिशः बलवान् वानरान् प्रेषितवान्। तैः राजा प्रेषितैः वानरैः पक्षिसदृशं, तेजःसदृशं, विष्णुपदसदृशं शीघ्रं प्रस्थितम्। वानराः रामस्यार्थे, समुद्र, पर्वत, वन, सरःसुप्रदेशेषु, सर्वे वानरान् प्रेरितवन्तः। सुग्रीवस्य आज्ञां यमसदृशीं श्रुत्वा, वानराः भयात् शीघ्रं आगच्छन्ति। ततः तस्मात् पर्वतात् त्रिकोटयः बलिनः श्यामवर्णाः वानराः रामस्य समीपं प्रस्थिताः। सूर्यास्तपर्वतात् दशकोटयः सुवर्णसदृशाः वानराः निर्गताः। कैलासशिखरात् सिंहव्याघ्रसदृशाः कोटिसहस्रशः वानराः संगृहीताः। इति कीष्किन्धाकाण्डे वैभवयुक्ते वाल्मीकि-रामायणे सप्तत्रिंशोऽध्यायः।