सर्वे वानरश्रेष्ठाः त्वत्सहाय्याय प्रेषिताः, युद्धाय बहून् बलिनः वानरान् आनीय। तेषां महाबलिनां वानराणां प्रतीक्षया, एष वानराधिपः स्वकार्यसिद्धये राघवस्य हेतोः न प्रस्थितवान्। सौमित्रे, यथानियोजितं सुग्रीवेण पूर्वम्, अद्य सर्वे ते महाबलिनः वानराः आगन्तव्यानि। अद्य शतसहस्राणि ऋक्षवानराणां शतानि च लाङ्गूलिनां च त्वत्सकाशम् आगमिष्यन्ति, शत्रुसूदन; कोट्यः प्रभासमानानां वानराणां, काकुत्स्थकुलज, आगमिष्यन्ति। हि, त्वद्वदनदर्शनात् क्रुद्धस्य रक्तलोचनस्य, वानरीणां कुलाङ्गनाः न विश्रान्तिम् आप्नुवन्ति—सर्वाः भीताः, प्रथमं किल्बिषचिह्नं शङ्कमाना इव। इदानीं श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिप्रणीतायां किष्किन्धाकाण्डे षट् त्रिंशः सर्गः शृणु। एवं तारा सौमित्रिं मधुरैः धर्म्यैः वाक्यैः उपगम्य उक्तवती। स सौमित्रिः, स्वभावतः शान्तचित्तः, तस्याः वचनम् अनुमन्यते स्म। तस्य अनुमते वचने, वानरसैन्याधिपः सुग्रीवः महता भीतेन अभिभूतः, स्वं वस्त्रं सिक्तमिव परित्यज्य, महतीं बहुस्रग्विणीं वर्णवतीं मालां ग्रीवात् छित्त्वा, विनीतः वानरेन्द्रः लक्ष्मणं महाबाहुं सम्मानपूर्वकम् उपगम्य प्रहृष्टं वचनम् अब्रवीत्। "श्री, कीर्तिः, दीर्घकालस्थायिनी वानरराज्यश्रीः, हे सौमित्रे, मया नष्टा; रामस्य प्रसादेन सर्वं पुनः प्राप्यते। को वा तं दिव्यं स्वकृत्यविश्रुतं प्रतिदातुं शक्नोति, किञ्चित् अपि? धर्मात्मा राघवः सीतां प्रतिपद्य, मम साहाय्येन स्वबलमेव च, रावणं हन्ता। किम् अस्य सहाय्येन, यः एकेन बाणेन सप्त महावृक्षान्, गिरिं, पृथ्वीं च विदारयत्? यस्य धनुः संह्रियते, पृथिवी पर्वतसहिताः कम्पन्ते—किं तस्य मित्रैः? नरश्रेष्ठ, अहम् अपि राजानं रावणवधाय अनुयास्यामि, स्वसैन्येन सह। यदि विश्वासात् स्नेहात् वा मम दूतः किञ्चित् अतिक्रान्तवान्, तद् क्षन्तव्यम्, को हि न अपराध्यति?" एवं महात्मनः सुग्रीवस्य वचनम् श्रुत्वा लक्ष्मणः स्नेहात् प्रहृष्टः प्रत्युवाच—"एष मे भ्राता, वानराधिप, तव रक्ष्यः, विशेषतः त्वं सुग्रीवः धर्मज्ञः संरक्षकः। त्वया बलिना, शुद्धेन च स्वभावेन, वानरराज्यस्य परमं सौभाग्यं भोक्तुम् अर्हसि। त्वं मित्ररूपेण, महाबल सुग्रीव, रामस्य शत्रुनाशे निश्चितं सहाय्यः भविष्यसि। तव वचनं धर्मज्ञस्य, कृतज्ञस्य, युद्धे न पलायमानस्य, युक्तं। कोऽन्यः, भ्राता वा त्वं वा, दोषज्ञः समर्थश्च, एवं वक्तुम् अर्हति? त्वं रामसमः पराक्रमे बलश्च, वानरेषु श्रेष्ठः, चिरकालं देवैः सखित्वाय नियुक्तः। इदानीं त्वया सह शीघ्रं गच्छामि, दुःखितं मित्रं सांत्वय, यः भार्याहरणशोकात् शोकाकुलः। यदि रामवचनश्रवणात् दुःखेनाभिभूतः मया कठोरं किमपि उक्तं, तद् मित्रं क्षन्तुम् अर्हसि।" अथ श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिप्रणीतायां किष्किन्धाकाण्डे सप्तत्रिंशः सर्गः शृणु। एवं महात्मना लक्ष्मणेन उक्तः सुग्रीवः, समीपस्थं हनूमन्तम् इदं वचनम् अब्रवीत्—"ये महेन्द्रसिखरे, हिमवति, विन्ध्ये, कैलासे, मन्दरे, पाण्डुशिखरे, पञ्चसु पर्वतेषु च वसन्ति; ये उदितसूर्यसङ्काशाः पर्वतशिखरेषु पश्चिमसागरतीरे च वसन्ति; ये सूर्यनिकटे, सायं मेघसङ्काशे पर्वते, पद्माचलवने च शरणं गताः महाबलिनः वानराः; ये अञ्जनगिरौ वसन्ति, काजलमेखलासमानवर्णाः गजेन्द्रबलसम्पन्नाः; ये सुवर्णप्रभासः महागुहासु वसन्ति, मेरौ, धूम्रगिरौ च शरणं गताः; ये उदितसूर्यसङ्काशाः, रक्तगिरौ वसन्ति, मधुमदुपानशीलाः शीघ्रगामिनः; ये रम्यगन्धिनि महावने, मुनिनिवासे, वनान्तराले सर्वत्र च वसन्ति—तान् सर्वान् वानरान् पृथिव्यां विविधैः उपायैः सामदानादिभिः सह शीघ्रगामिभिः वानरैः सह आनीय। ये च मया पूर्वं प्रेषिताः शीघ्रगामिनः वानराः, तेषां शीघ्रतायै पुनः वानरप्रमुखान् प्रेषय। ये वानराः कामवशाः मन्दप्रवृत्तयः वा, तान् सर्वान् वानरप्रमुखान् शीघ्रं आनीय। ये दुष्टाः, मम आज्ञां दशसु दिवसेषु न आगच्छेयुः, ते राजाज्ञाभङ्गात् हन्तव्यास्याः। मम आज्ञया शतशः, सहस्रशः, कोट्यः च सिंहसदृशाः वानराः प्रस्थिताः स्युः।