लक्ष्मणः क्रोधेन सन्तप्तः तदा तारा तं सान्त्वनपूर्वकं धर्मयुक्तं च वाक्यं अब्रवीत्—“रामः अत्र एव सुग्रीवस्य शरीरश्रमं, तस्य अपूर्णकामत्वं च विचार्य, तं क्षमेत। हे लक्ष्मण, साधारणजनवत् कुप्येतुं न अर्हसि, यावत् वस्तुस्थितिं निश्चित्य न जानीषि। धर्मसम्पन्नाः पुरुषाः, यथा त्वम् नरश्रेष्ठ, न त्वरितं क्रोधं स्वीकुर्वन्ति, यावत् विचिन्त्य न भवति। धर्मज्ञ, दोषरहित, मनः संयम्य, तव समक्षं याचामि—सुग्रीवस्य कृते उत्पन्नं महाक्रोधं त्यज। रामस्य कृते सुग्रीवः रुमाम्, आत्मानं, अङ्गदं, राज्यं, धनं, धान्यं, पशून् च त्यजेत्; एषा मम निश्चिता श्रद्धा। सुग्रीवः राक्षसदुष्टं हत्वा, रामं सीतया सह संयोगयिष्यति, यथा चन्द्रः रोहिण्या सह। लङ्कायां राक्षसाणां शतकोटयः कथ्यन्ते, च षट्त्रिंशत्सहस्रशतानि दशसहस्राणि। तेषां विक्रान्तानां रूपान्तराणां राक्षसाणां विनाशं विना, मैथिलीहरणकर्ता रावणः न हन्येत। तेषां युद्धे सहायं विना वधः न शक्यः, लक्ष्मण, सुग्रीवेन च, न तु क्रूरः रावणः। वालिः कपिसाम्राट्, यथार्थदर्शी, एवं उक्तवान्; परम्परा मम न सुस्पष्टा—यद् श्रुतं तत् एव वदामि। कपिवराः तु सहायार्थं प्रेषिताः, युद्धाय शक्तिमन्तः बहवः कपयः आनयितुं। तान् वीर्यवन्तः कपयः आगमनं प्रतीक्ष्य, कपिसाम्राट् रामार्थं न गच्छति। हे सौमित्रे, यथा पूर्वं सुग्रीवेन निश्चितम्, अद्य सर्वे बलवन्तः कपयः आगन्तव्याः। अद्य शतसहस्राणि ऋक्षकपयः, शतशृङ्गिणः च आगमिष्यन्ति, शत्रुसूदन, अनन्तकोटयः दीप्तकपयः, ककुत्स्थवंशज। तव रक्तनेत्रं क्रोधयुक्तं मुखं दृष्ट्वा, कपिन्यः शान्तिं न लभन्ते; सर्वाः भयभीताः, प्रथमं आपद्लक्षणं आशङ्कन्ति। एवं कीष्किन्धाकाण्डे वाल्मीकिरामायणे षट्त्रिंशः सर्गः आरभ्यते। तारा द्वारा धर्मयुक्तं सौम्यं वाक्यं श्रुत्वा, सौमित्रिः स्वभावसौम्यः तद्वाक्यं स्वीकृतवान्। तद्वाक्यस्य स्वीकृत्य, कपिसमूहाधिपः, भयेन व्याकुलः, वस्त्रं जलसिक्तमिव त्यक्तवान्। ततः अहंकाररहितः सुग्रीवः, बहुसूत्रयुक्तं वर्णमालां ग्रीवायां याम् स्थितां, छित्त्वा अपाकृष्य। सर्वकपिसु श्रेष्ठः सुग्रीवः, बलवान् लक्ष्मणं विनयपूर्वकं सम्बोधितवान्, तं हर्षयन्। “तेजः, कीर्ति, स्थिरं कपिराज्यं मम नष्टम्, सौमित्रे; रामस्य कृपया सर्वं पुनः प्राप्तम्। को हि तं दिव्यं, स्वकर्मनिष्ठं, अंशेन अपि प्रतिपूर्तुं शक्नुयात्, राजकुमार? धर्मात्मा रामः सीताम् पुनः प्राप्त्वा, रावणं हनिष्यति, केवलं मम साहाय्येन स्वबलस्य च। यस्य एकेन बाणेन सप्त महावृक्षाः, गिरिः, भूमिः च विदारिताः, तस्य सहायः किम् आवश्यकः? धनुः यदा सन्धानयति, लक्ष्मण, तदा भूमिः पर्वतैः सह कम्पते ध्वनिना—सहायाः तस्य किम्? नरश्रेष्ठ, अहं राजा सहितः रावणवधाय गच्छेयम्, अनुचरैः सह। यदि विश्वासात् वा स्नेहात् वा मम दूतः किञ्चिद् अतिक्रान्तवान्, तद् क्षम्यताम्; को हि न अपकर्षति?” इति महात्मा सुग्रीवः उक्तवान्। तस्य वचः श्रुत्वा, लक्ष्मणः स्नेहसन्तुष्टः अभाषत। “नूनं मम भ्राता अधुनैव रक्षकः प्राप्तः, कपिसाम्राट्, विशेषतः तव रक्षणेन, सुग्रीव। तव बलं, शुद्धस्वभावं च दृष्ट्वा, त्वं कपिराज्यस्य परमं सौभाग्यं भोक्तुं अर्हसि। तव साहाय्येन, वीरसुग्रीव, रामः निश्चितं शत्रून् युद्धे विनाशयिष्यति—नात्र संशयः। तव वचनं, सुग्रीव, धर्मज्ञस्य, कृतज्ञस्य, युद्धे न पलायनस्य, युक्तं च उचितं च। अन्यः कः, भ्राता वा त्वं वा कपिवर, दोषान् ज्ञात्वा, समर्थः च, एवं वक्तुं अर्हति? त्वं रामस्य वीर्येण समः, कपिश्रेष्ठ, चिरकालं देवैः सखा प्रदत्तः। इदानीं, वीर, शीघ्रं मया सह निर्गच्छ, दुःखेन सीताहरणदुःखात् सन्तप्तं मित्रं सान्त्वय। यदि रामस्य वचनं श्रुत्वा, दुःखेन अभिभूतः, अहं तव प्रति कठोरं वाक्यं उक्तवान्, तद् मित्र, क्षम्यताम्।” एवं वाल्मीकिरामायणे कीष्किन्धाकाण्डे सप्तत्रिंशः सर्गः आरभ्यते। महात्मना लक्ष्मणेन एवम् उक्तः, सुग्रीवः तदा समीपस्थितं हनूमन्तं सम्बोधितवान्। ये महेन्द्र, हिमवत्, विन्ध्य, कैलास, मन्दर, पाण्डुशिखर, पञ्चगिरिषु वसन्ति—ये उदयिन्यः सूर्यवत् प्रभायुक्ताः, पश्चिमसागरसीम्नि शिखरस्थलेषु वसन्ति—इत्यादि वदितुं आरभ्यते।