तदा तारा मधुरैः धर्म्यैश्च वाक्यैः सौमित्रिं सम्यक् उपगम्य यथोचितं प्रार्थयामास। सा तस्य बुद्धिमतो वाक्यं श्रुत्वा, सौमित्रिः स्वभावतः शान्तचित्तः, तस्याः भाषितम् अनुमन्यते स्म। तस्य अनुमतौ, हरिपतिः सुतरां भयविह्वलः, स्ववस्त्रं सिक्तमिव संत्यज्य, बहुसूत्रमणिमयं चित्रमालां ग्रीवायां कण्ठात् विच्छिद्य, गर्वरहितः सन् महाबाहुं लक्ष्मणं प्रति सम्यक् अवदत्। सुग्रीवः उवाच— "सौमित्रे! तेजः, यशः, स्थिरं च वानरराज्यं मम नष्टम्, किन्तु रामस्य प्रसादेन सर्वमिदं पुनः प्राप्तम्। को हि तं दिव्यं स्वकृत्यविशारदं कृतज्ञं नरर्षभं किंचित् अपि प्रत्युपकारेण प्रतिपूर्वं समर्थः? रामः धर्मात्मा मम साहाय्येन स्वबलोपेतः सीतां प्रत्यानेष्यति, रावणं च निहनिष्यति। यः सप्त महावनानि, गिरिं, पृथिवीं च एकेन बाणेन विदारयति, तस्मै का सहाय्यस्य आवश्यकता? तस्य धनुः संहृत्य ध्वनिं कुर्वतः पृथिवी सगिरिकानना कम्पते—किं तेन सहायकैः? अहम् अपि तं नृपं रावणवधाय स्वसैन्येन सह अनुयास्यामि। यदि मम दूतः विश्वासात् स्नेहात् वा किंचित् उन्नम्य व्यवहारं कृतवान्, तदपि क्षन्तव्यं; को हि दोषरहितः? एवं महात्मनः सुग्रीवस्य वचनानि श्रुत्वा, लक्ष्मणः प्रेम्णा तुष्टः सन् प्रत्युवाच— 'नूनं मम भ्राता अधुना रक्षिता प्राप्तः, विशेषतः त्वया सुग्रीव महात्मन्। त्वं शक्त्या शुद्धया च वानरराज्यस्य परमं सौभाग्यं भोक्तुं योग्यः। त्वं सहाय्यभूतो रामस्य, सुग्रीव महाबल, शत्रून् युधि निहनिष्यति रामः निश्चितम्। तव वाक्यं धर्मज्ञस्य कृतज्ञस्य, युद्धे च अनपसृत्य स्थितस्य योग्यं सम्यक्। कोऽन्यो रामस्य वा त्वदन्यो वा, दोषदर्शी समर्थश्च, एवं वक्तुं अर्हति? त्वं रामसमः पराक्रमबलयोः, वानरश्रेष्ठ, सखित्वं च तव भग्नपूर्वकं स्वर्गदत्तम्। अद्य तु शीघ्रं मया सह निर्गम्य, सखायं दुःखितं रामं सान्त्वय। यदि रामवाक्यश्रवणात् दुःखवशात् अहं तीक्ष्णं वाक्यं त्वयि उक्तवान्, तदपि सखे क्षन्तव्यं।' एवं लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा, सुग्रीवः हनूमन्तं समीपस्थितं प्रति उवाच— 'ये वानराः महेन्द्रशिखरे, हिमवति, विन्ध्ये, कैलासे, मन्दरे, पाण्डुशिखरे, पञ्चसु च शिखरेषु वसन्ति, तान् सर्वान् आह्वयस्व।' एतेन पूर्वं, कालज्ञेषु श्रेष्ठः विश्वामित्रोऽपि कालस्य आगमनं न प्रतिपेदे, किं पुनः सामान्यजनः? अत्र रामः क्षन्तुम् अर्हति, लक्ष्मण, सुग्रीवस्य शरीरं श्रान्तं, तस्य च कामाः अपूर्ताः। लक्ष्मण, त्वं कोपेन नाभिभूयथा, यथाऽल्पज्ञः, निश्चयं विना। धर्मसम्पन्नाः पुरुषाः त्वद्वत्, नरश्रेष्ठ, न त्वरया क्रुद्धाः भवन्ति, चिन्तनं विना। धर्मज्ञ, एकचित्तेन त्वां याचे, सुग्रीवस्य कृते, महाक्रोधः त्यज्यताम्, अघवर्जित। रामस्य कृते सुग्रीवः रूमां, आत्मानं, अङ्गदं, राज्यं, धनं, धान्यं, पशून् च त्यजेत् इति मे निश्चयः। सुग्रीवः रामं सीतया सह योजयिष्यति, रोहिण्या सह चन्द्रमाः इव, तं पापराक्षसं हत्वा। लङ्कायां राक्षसाः शतकोट्यः सन्ति, षट्त्रिंशल्लक्षसहस्राणि च दशाननस्य। तान् विक्रान्तान् रूपविकरणकुशलान् राक्षसान् विना हन्यते रावणः, येन मैथिली हृता। तान् विना सहाय्येन युधि न हन्तुं शक्यते, लक्ष्मण, विशेषतः सुग्रीवेण, न च क्रूरः रावणः। इति वानरेन्द्रो वाली उक्तवान्; परम्परा मे न सुस्पष्टा—यथाश्रुतं वदामि। वानरश्रेष्ठाः सहाय्याय प्रेषिताः, युद्धाय बलवन्तः बहवः वानराः आनयितव्या इति। तान् महाबलान् वानरान् प्रतीक्ष्य, वानरराजः रामस्य कार्यसिद्धये न निष्क्रामति। यथानिर्दिष्टं सुग्रीवेण पूर्वं, अद्य सर्वे बलवन्तः वानराः आगन्तव्या। अद्य शतसहस्राणि ऋक्षाणां, शतानि च लाङ्गूलिनां आगमिष्यन्ति, शत्रुनिघ्न; कोटिशः प्रभासिनः वानराः, ककुत्स्थनन्दन। तव रुष्टस्य रक्तलोचनस्य च मुखदर्शनात्, वानर्यः शान्तिं न लभन्ते—सर्वाः भीता, आपद्भयम् आशङ्कन्ते। एवं सर्वं कीशकिङ्कर्यं, धर्मयुक्तं सख्यं च, लक्ष्मणेन, सुग्रीवेण च, परस्परं सान्त्वनपूर्वकं प्रतिज्ञातम्।