सर्वदिशः नीलपद्मदलश्यामलैः मेघैः तमसा आवृताः, तेषां शक्तिः क्षीणाः, गजाः मदमुक्ताः इव दृश्यन्ते। जलपूर्णाः, शीघ्रगमाः, कुटज-अर्जुन-सुगन्धिताः वर्षाः, सौम्य, तिरस्कृताः, समाप्य गताः। लक्ष्मण, मेघानां गर्जनम्, गजानां, मयूराणां च शब्दः, जलप्रपातानां निनादः, सहसा शान्तः। पर्वतानां शिलाः, तीव्रवर्षाभिः प्रक्षालिताः, चन्दनाभिषिक्ताः इव शशाङ्करश्मिभिः दीप्ताः। अधुना शरद् ऋतु आगतः, सप्तच्छदवृक्षशाखासु, तारासु, सूर्य-चन्द्रदीप्तौ, उत्तमगजानां क्रीडायाम् च सौन्दर्यं वितरति। भाग्यस्य शोभा, शरद्गुणैः भूषिता, नानाविध्येना उज्ज्वलति, विशेषतः सूर्यरश्मिस्पृष्टेषु पद्मसरोवरेषु। सुन्दरपक्षपात्राः हंसाः, कामदेवप्रियाः, पद्मरजःसिक्ताः, महतीषु नदीषु बालुकातटे चक्रवाकैः सह क्रीडन्ति। उज्ज्वलता, मदोद्धतगजेषु, गर्वितगोष्ठेषु, निर्मलस्रोतःस्व् अप्सु च विविधरूपा दृश्यते। गगनं मेघरहितम्, वनानि मयूरपिच्छविसृष्टानि दृष्ट्वा, प्रियस्वरनिष्क्रान्ताः, शोभाहीनाः मयूरीः ध्याननिष्ठाः, उत्सवत्यागम् कृतवन्त्यः। वनकुञ्जाः, सुवर्णपीतवर्णैः, मनोहरैः, सुगन्धिभिः पुष्पभारेण नतशाखाः, दीप्यन्ति। अद्य, उत्तमगजानां, प्रियसंघैः परिवृतानां, पद्मसरोवरप्रियाणां, मदोन्मत्तानां, सुमनःगन्धयुक्तशरीराणां, विहारः वनान्तरे मन्दः। गगनं स्वच्छम्, शस्त्रैः प्रक्षालितवर्णम् इव, नद्यः अल्पजलाः, शीतलः नीलपद्मगन्धयुक्तः वायुः, तमोमुक्ताः दिशः उज्ज्वलाः। भूमिः, सूर्यतापेन शुष्कमृदा, स्थूलधूलिः दीर्घकालं निपातिता, अधुना शत्रुविशिष्टानां नृपाणां कर्मयोग्याः। शरद्गुणैः उत्साहिताः, हृष्टाः, धूलिसिक्ताङ्गाः, मदोन्मत्ता, युद्धोत्सुकाः वृषभाः, गोषु स्थित्वा गर्जन्ति। एकाः स्त्रीगजा, तीव्रकामेन, गाढस्नेहेन युक्ता, सखीसहिताः, मन्दगमना, मदोन्मत्तं पतिं वनान्तरे सर्वतः अनुगच्छन्ति। मयूराः, स्वपिच्छैः विराजमानैः, नदीतीरे आगत्य, क्रौञ्चसंघैः तिरस्कृताः इव, दुःखिता, उत्सवत्यागम् कृतवन्तः। प्रभवद्वदनाः गजाः, भग्नदन्ताः, गर्जनयुक्ताः, हंसचक्रवाकान् भयङ्करं कुर्वन्ति, पद्मैः शोभितेषु सरःस्व् जलं पुनःपुनः विक्षिप्य, गम्भीरं पिबन्ति। नद्यः, मलरहिताः, शुष्कबालुकाः, निर्मलजलाः, गोसंघैः पूर्णाः, क्रौञ्चकाकण्ठैः निनादिताः, हंसाः हर्षेण पतन्ति। अधुना, नदीनिनादः, जलप्रपातानां शब्दः, वायुः, मयूराः, कपिवृन्दाः च, उत्सवसमाप्तेः, निःशब्दाः। विविधवर्णाः सर्पाः, दीर्घकालं बिलेषु लीनाः, क्षीणाङ्गाः, नूतनमेघानां अभावे, भूख्षुधार्ताः, घोरविषयुक्ताः बहिर्गच्छन्ति। अहो, सन्ध्या, चन्द्रकिरणस्पर्शात् कम्पमानया, तारा-उद्गमेन हृष्टया, गगनात् प्रियायाः इव यायाति। रात्रिः, चन्द्रोत्थानेन सौम्यवदना, तारासंघेन मनोज्ञनेत्रा, शशाङ्कपट्टवस्त्रधारिणी, शुभ्रा नारीव प्रकाशते। पक्वशालिधान्यं भुक्त्वा, हृष्टाः क्रौञ्चपङ्क्तयः, शीघ्रं गगनं वायुनाः क्षिप्ताः, हारमिव गच्छन्ति। महत्सरोवरे, पद्मैः शोभिते, एकेन सुप्तहंसेन, जलं रात्रौ तारा-सम्पूर्णं गगनमिव, पूर्णचन्द्रेण मेघरहिते, प्रकाशते। शोभनसरोवराणि, हंसैः, पद्मैः, शालिनीभिः जलैः, जललिल्यैः, शोभायुक्तानि, भूषितनारीणामिव अलङ्कृतानि दृश्यन्ते। प्रभाते, वातप्रेरिते, वंशीवाद्यादिसंयुक्ताः, वृषभानां गर्जनम्, बृषाणां निनादः, नादमयमिव गगनं पूरयन्ति। नदीतीराणि, नूतनशुक्लकाशैः, धवलवाससदृशैः, शोभन्ते, सौम्यवायुः, पुष्पाणि विक्षिप्य, शोभायुक्तानि। वनान्तरे, मद्यपानात् प्रमुदिताः, सखीसहिताः, हर्षयुक्ताः, हंसपद्मरजःसिक्ताङ्गाः, मधुकणपतिताः, वायुसंयुताः भ्रमराः विहरन्ति। निर्मलजलम्, पुष्पविकसितम्, क्रौञ्चनिनादः, पक्वशालिक्षेत्रम्, सौम्यवायुः, शुद्धचन्द्रः, वर्षाकालस्य समाप्तिं सूचयन्ति। अद्य, नदीकन्यायाः, तीरैः मीनसमूहैः प्रकाशितैः, विहारः मन्दः, प्रियसमीपवासायाम् रात्र्याः अनन्तरं प्रातः नारीणामिव। नदीमुखानि, काशैः वस्त्राणि इव आवृतानि, चक्रवाकैः पूरितानि, जलवनस्पतिभिः आच्छादितानि, नववधूवदनानि पत्रमालाभिः भूषितानि इव। वनान्तरे, बाणपुष्पवृक्षाः पुष्पैः चित्रिताः, भ्रमराः हर्षेण गुञ्जन्ति, कामदेवः, धनुः गृहीत्वा, तीक्ष्णं शरं सञ्चालयन्, बलवान् वर्तते। मेघाः, जगत् वर्षेण तृप्त्वा, नदीन् सरःस्व् पूरयित्वा, भूमिं धान्यसम्पूर्णां कृत्वा, जलवाहकाः गगनात् गताः, गगनं निर्मलम्। शरद् नद्यः शनैः तीरं प्रकाशयन्ति, नवसमागमे लज्जितानां स्त्रीणामिव श्रोणिः दर्शयन्ति। निर्मलजलानि, कुररनिनादयुक्तानि, चक्रवाकसमूहैः पूरितानि, सरःस्व् विश्रान्तानि शोभन्ते। सौम्य, प्रतिद्वन्द्विनां नृपाणां, विजयाय उत्सुकानां, कर्मकाले आगतम्। राजन्, एष नृपाणां प्रथमः अभियानः, किन्तु अहं सुग्रीवस्य तादृशं कर्म न पश्यामि। सप्तच्छदवृक्षाः, पुष्पितकोविदारवृक्षाः, बन्धुजीवपुष्पाणि, श्यामाः वनस्पतयः पर्वतशिखरे दृश्यन्ते। लक्ष्मण, तीराणि सर्वत्र हंसैः, क्रौञ्चैः, चक्रवाकैः, कुररैः च पूरितानि पश्य। चत्वारः मासाः वर्षाकाले, शतवर्षाणि इव, मम दुःखार्तस्य, सीतादर्शनविहीनस्य, गताः।