शास्त्रविधिना महर्षिभिः संस्थापितेन पद्धत्या शुभैः गोशृङ्गकलशैः सुवर्णपात्रैः च, गजः, गवाक्षः, गवयः, शरभः, गन्धमादनः, मैन्दः, द्विविदः, हनुमान्, जाम्बवान् च, सुग्रीवम् आनन्ददायकं सुगन्धितेन जलेन अभिषिञ्चन्, यथा वसवः सहस्रनेत्रं इन्द्रं अभिषिञ्चन्। अभिषिक्ते सुग्रीवे, सर्वे प्रमुखा वानराः महात्मानः हर्षिताः शतसहस्रैः शब्दं अकुर्वन्। ततः सुग्रीवः वानराधिपः रामवचनानुसारं अंगदं आलिङ्ग्य तं युवराजं अभिषिञ्चन्। अभिषिक्ते अंगदे, दयालवः वानराः महात्मानः सुग्रीवम् सत्कृत्य "साधु साधु" इति स्तुतिं अकुर्वन्। पुनः पुनः सर्वे उपस्थिताः हर्षपूर्णाः रामं महात्मानं लक्ष्मणं च तत्र सभायाम् स्तुत्वा प्रशंसन्। रम्या कीष्किन्धा नगरी पर्वतगुहायां स्थित्वा उत्साहितैः समृद्धैः जनैः पताकाध्वजैः अलङ्कृता अभवत्। ततः महाभिषेकं रामाय महात्मने निवेद्य, वानरनायकः स्वपत्नीं रुमां पुनः प्राप्त्वा, देवाधिपः इव राज्यं प्राप्तवान्। शृणु सप्तविंशतितमं सर्गम्। श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे कीष्किन्धाकाण्डे सप्तविंशतितमः सर्गः। सुग्रीवे अभिषिक्ते वानराः गुहां प्रविष्टाः। रामः भ्रात्रा सह प्रस्रवणं पर्वतं अगच्छत्। सः पर्वतः व्याघ्रमृगस्वनैः पूर्णः, सिंहानां भीमनादैः परिवृतः, नानाशाखालताभिः गुप्तः, बहुवृक्षैः संकुलः अभवत्। तं पर्वतं भल्लूकैः, पुच्छवतीभिः वानरैः, मार्जारैः च सेवितम्, मेघसमूहसदृशः, नित्यं शुद्धः शुभः च। तस्य शिखरे रामः सौमित्रिणा सह महान् विस्तीर्णः गुहायाम् निवसन्। सुग्रीवेण सह सन्धिं कृत्वा, रामः रघुनन्दनः पापरहितः, समये महत्त्वं वचनं उवाच। "भ्रातः लक्ष्मण, समृद्धिवर्धक, एषा पर्वतगुहा रम्या, विस्तीर्णा, सुप्रवायिता। अत्र हे सौमित्रे, रिपुसूदन, वर्षायाः कालं वासं करिष्यावः; एषः शिखरः रम्यः, उत्तमः, राजन्। श्वेतकृष्णताम्रशिलाभिः अलङ्कृता, नानारत्नसम्पन्ना, नदीनदीभिः व्याघ्रैः सह। विविधवृक्षसमूहैः, सुन्दरवर्णलताभिः आलिङ्गिता, नानापक्षिसमूहैः, मयूरनिनादैः सङ्कुला। मल्लिका, कुण्ड, सिंदुवारा, शिरीष, कदम्ब, अर्जुन, सार्जवृक्षैः पुष्पितैः शोभिता। अयं पद्मवनः अपि, पुष्पितपद्मैः अलङ्कृतः, गुहायाः समीपे भविष्यति, राजन्। पूर्वभागे जलाभिमुखा गुहा उपयुक्ता; पश्चिमे, हे सौमित्रे, उच्चा छायायुक्ता। गुहाद्वारे, सौमित्रे, शुभः शिलाखण्डः, कृष्णः दीर्घः, विभक्ताञ्जनराशिसदृशः। पितः, उत्तरे पर्वतशिखरं पश्य, कृष्णाञ्जनराशिसदृशं, वर्षमेघसदृशं, शोभनम्। दक्षिणे श्वेतः, आकाशसदृशः, कैलासशिखरसदृशः, नानारत्नैः दीप्तः। गुहातः त्रिकूटे प्राचीनप्रवाहिनी नदी, पङ्कसमृद्धा, जाह्नवीसदृशी। चन्दन, तिलक, साल, तमाल, अतिमुक्तक, पद्म, सरल, अशोकवृक्षैः शोभिता। वानीर, तिमिद, बकुल, केतक, हिंताल, तिनिश, नीप, वेतसवृक्षैः मालारूपेण अलङ्कृता। नानारूपनदीतीरवृक्षैः शोभिता, स्त्रीवस्त्राभरणैः अलङ्कृता। शतशः पक्षिसमूहैः गुञ्जितम्, प्रत्येकसमूहः भक्तः, चक्रवाकैः अलङ्कृता। रम्यसिकतासमूहैः, हंसबकैर्युक्ता, बहुरत्नसम्पन्ना, हास्ययुक्ता। काचित् स्थले नीलपद्मैः, अन्यत्र रक्तपद्मैः, अन्यत्र श्वेतकुमुदैः दिव्यैः शोभिता। शतशः तिर्यक्पक्षिभिः पूर्णा, मयूरबकनिनादैः गुञ्जिता, ऋषिसमूहैः सेवितानदी रम्या। चन्दनवृक्षपङ्क्तिः, शोभना, यथा विन्यस्ता; शिखराणि मनसा समुत्थितानि इव। अहो रम्यं स्थलं, रिपुसूदन! निश्चितं सौमित्रे, सुखेन वासं करिष्यावः। अत्र समीपे कीष्किन्धा अद्भुतवनं अस्ति; रम्या सुग्रीवनगरी शीघ्रं तव भविष्यति, राजन्।" पत्नीं पुनः प्राप्त्वा, वानरश्रेष्ठः, राज्यं लब्ध्वा, मित्रैः परिवृतः, सुग्रीवः निश्चितं महद्भाग्यं प्राप्य हर्षितः। एवं उक्त्वा, राघवः लक्ष्मणेन सह, तत्र पर्वते बहुगुहास्रोतसि निवसन्। पर्वतः रम्यः, बहुसम्पन्नः अपि, तत्र वसन् रामः अल्पं सुखम् अन्वविन्दत्। यतः रामः स्वजीवात् अधिकप्रियां पत्नीं स्मरन्, विशेषतः उदयन्तं चन्द्रं दृष्ट्वा, दुःखितः अभवत्।