बलवान् सुघ्रीवः प्रियं भ्रातुः अन्तःपुरं प्रविश्य, वीर्यवान् भीमपराक्रमः कपिसत्तमः सुघ्रीवः तत्र प्रविष्टवान्। तस्य सखायः तं इन्द्रवत् सुरैः अभिषिक्तम् इव अभिषिञ्चन्। तस्य च श्वेतः स्वर्णपरिष्कृतः छत्रः समानीय अभ्यर्पितः। श्वेतौ चामरौ सुवर्णदण्डौ यशस्विनौ, सर्वरत्नानि औषधिबीजानि च तत्र समुपहृतानि। दुग्धवृक्षाणां अंकुराः पुष्पाणि, शुद्धवस्त्राणि, शुक्लानि च लेपनानि तत्र समर्पितानि। अक्षतं सुवर्णं सुरभिप्रियाṅगु मधु सर्पिषा युतं दधि व्याघ्रचर्म, द्वौ च मूल्यवत्त्वौ पादत्राणौ समुपनितौ। उपवीतम्, पित्तरजः, मनःशिला च आदाय, षोडश कन्याः प्रमुदिता कुलाङ्गनाः तत्र आगताः। तदा प्रविधिना कपिसत्तमस्याभिषेकाय, रत्नवस्त्रभोज्यैः विप्रश्रेष्ठान् तुष्ट्वा, यज्ञकुशैः सम्पीडिते स्थले अग्निं प्रज्वाल्य, मन्त्रशुद्धैः हविः समर्प्य, तस्मात् पश्चात् सुवर्णमय्यां वेदिकायां शोभनशय्योपपन्नायां, विविधमालाभिरलङ्कृतायां रम्यायां प्रासादशिखरायां सुघ्रीवः पूर्वाभिमुखः शोभने सिंहासने मन्त्रविधिना उपवेशितः। ततः सर्वतः नद्याः सरःसु च जलम् आनीय, समुद्रेषु च जलं समाहृत्य, परमकपिभिः शुद्धं जलं सुवर्णपात्रेषु स्थाप्य, मङ्गलशृङ्गकुम्भैः सुवर्णकलशैश्च, शास्त्रविधिना महर्षिभिः प्रतिपादितेन मार्गेण, गजः गवाक्षः गवयः शरभः गन्धमादनः मैन्दः द्विविदः हनुमान् जाम्बवान् च, सुघ्रीवम् इन्द्रवत् वसुभिः सहस्राक्षम् इव, सुखसुगन्धिजलेन अभिषिञ्चन्। सुघ्रीवे अभिषिक्ते, सर्वे कपिसत्तमाः महात्मानः प्रमुदिताः शतसहस्रशः निनदन्। सुघ्रीवः कपिराजः रामस्याज्ञया अङ्गदं आलिङ्ग्य, तं युवराजे अभ्यषिञ्चत्। अङ्गदे अभिषिक्ते, दयालवः महात्मानः वानराः सुघ्रीवं सत्कृत्य, “साधु साधु” इति स्तुतिम् अकुर्वन्। पुनः पुनः सर्वे तत्र समुपविष्टाः प्रमुदिताः रामं महात्मानं लक्ष्मणं च स्तुत्वा, प्रहृष्टाः अभवन्। रम्या किष्किन्धा पुरी, पर्वतगुहायां निलयमानी, उत्सवध्वजपताकाभिः शोभिता, हर्षसमृद्धजनैः पूर्णा बभूव। तदा महत् सुघ्रीवाभिषेकं रामाय महात्मने निवेद्य, वानराधिपः स्वां भार्यां रुमां पुनः प्राप्य, देवराज इव राज्यं प्राप्तवान्। शृणु सप्तविंशतितमं सर्गम्। श्रीमद्वाल्मीकीये रामायणे किष्किन्धाकाण्डे सप्तविंशः सर्गः। सुघ्रीवे अभिषिक्ते वानराः गुहां प्रविश्य, रामः भ्रात्रा सह प्रस्रवणगिरिं गतवान्। सः पर्वतः व्याघ्रमृगनिनादैः पूर्णः, सिंहैः भीषणनिनादैः परिवृतः, विविधलतानिचुलैः छन्नः, बहुवृक्षसमाक्रान्तः च आसीत्। तं पर्वतं भल्लूकवानरमर्कटमार्जारैः सेव्यमानं, मेघसमूहसन्निभं, नित्यशुद्धं पुण्यं च रामः पश्यन्। तस्य पर्वतस्य शिखरे, रामः सौमित्रिणा सह, महतीं विशालां गुहां प्रविश्य निवासं चकार। सुघ्रीवेण सह संकल्पं कृत्वा, रामः रघुनन्दनः पापरहितः, समये हितं वचनं सौमित्रये उवाच— “भ्रातः लक्ष्मण, संपन्नविभववर्धन, एषा पर्वतगुहा रम्या, विशालाऽसुकप्रवाता च। अत्र वयम्, सौमित्रे रिपुंसूदन, वसिष्यामः वर्षाकालम्; एष पर्वतशिखरः सुन्दरः, राजन्। श्वेतश्यामताम्रशिलाभिः विभूषितः, विविधधातुसंपन्नः, नद्यः मण्डूकैः च सह। विविधवृक्षकदलीभिः लतानिचुलैः विचित्रवर्णाभिः, पक्षिसमूहैः पूर्णः, मयूरनिनादैः निनादितः। जातिकुण्डसिन्दुवरशिरीषकदम्बार्जुनसर्जवृक्षैः विभूषितः। एष च रम्यः पद्मिनी सरः, पुष्पितपद्मैः विभूषितः, अस्माकं गुहायाः समीपे भविष्यति, राजन्। पूर्वे भागे सलिलाभिमुखं, गुहा योग्याऽस्ति; पश्चिमे तु, सौम्य, उन्नता सुरक्षिताऽस्ति। गुहाद्वारे, सौमित्रे, शिलायाः समतलाऽस्ति, शुभा, कृष्णा दीर्घा च, विभक्ताञ्जनपुञ्जवत्। पश्य पितः, एष शिखरः उत्तरस्यां दिशि, शोभनः, विदलिताञ्जनपुञ्जसन्निभः, मेघवदुत्तुङ्गः। दक्षिणे तु, श्वेतः व्योम्नः प्रतिमः, कैलासशिखरप्रख्यः, विविधधातुविभूषितः। त्रिकूटस्य गुहां परितः, प्राचीना प्रवहिणी नदी, पङ्किलवहुला, जाह्नवीव दृश्यते। चन्दनतिलकसालतमालातिमुक्तपद्मसरलाशोकवृक्षैः शोभिता। वानीरतिमिदबकुलकेतकहिंतालतिनिशनीपवेतसवृक्षमालाभिः अलङ्कृता। विविधरूपतरुवनराजिभिः शोभिता, वस्त्राभरणैरिव नारी अलङ्कृता सा नदी दृश्यते।