रामः सुग्रीवस्य समीपे स्थित्वा सान्त्वनपूर्वकं वाक्यमिदं ब्रुवन् उक्तवान्—“एष अङ्गदः ज्येष्ठस्य पुत्रः, ज्येष्ठः च सत्त्वेन तुल्यः, वीर्येऽपि समः, निर्भयः, युवराज्यस्य योग्यः।” ततोऽनन्तरं रामः पुनरुवाच—“एष श्रावणमासः, वर्षाकालस्य आद्यः, यत्र जलानि आगतानि; चत्वारः मासाः वर्षाकालः आरब्धः, सौम्य। अत्र कर्मणः कालः नास्ति, शुभां पुरीं प्रविश। अहं लक्ष्मणेन सह अनेन पर्वते स्थास्यामि, सौम्य। एषा रम्या विशालाऽपि पर्वतगुहा सुखवातसमन्विता, जलपूर्णा, पुण्डरीकशतपत्रसमृद्धा, सौम्य। यदा कार्तिकः आगमिष्यति, तदा रावणवधाय अस्माकं संज्ञा भवति, सौम्य; त्वं स्वगृहं प्रविश। राज्येऽभिषिक्त्वा मित्राणि हर्षय।” एवं रामेण अनुमतः सुग्रीवः, वानरश्रेष्ठः, रमणीं किष्किन्धां पुरीं प्रविवेश, या पूर्वं वालिना पालिता आसीत्। तं प्रविशन्तं स्वामीं सहस्रशः वानराः अनुययुः। सर्वे वानरयूथपतयः सर्वतः तं स्वामिनं परिवृत्य, दृष्ट्वा, शिरांसि नतवन्तः, धरण्यां पतितवन्तश्च, एकचित्ताः। ततः बलवान् सुग्रीवः सर्वान् यूथपतीन् उवाच, उत्थापयामास च। सुग्रीवः वीर्यवान् भ्रातुः सुखगृहम् प्रविवेश; स बलवान् महाबलशाली वानरश्रेष्ठः प्रविष्टः। तं मित्राणि सुरैः सह इन्द्रमिव अभिषिञ्चन्; तस्य कृते सुवर्णलङ्कृतं शुक्लं छत्रं समर्पितम्। शुक्लौ चामरौ सुवर्णदण्डयुक्तौ, कीर्तिमन्तौ, तथा रत्नानि, औषधिबीजानि च, क्षीरवृक्षसमुत्पन्नाः कुसुमशाखाः, शुक्लवस्त्राणि, शुक्लानि च स्नानानि, अक्षतः सुवर्णं प्रियङ्गुश्च गन्धयुक्तः, मधु घृतयुतं, दधि, व्याघ्रचर्म, द्वे च मह्ये पादत्राणे, उपवीतम्, हरिद्रां, मनःशिलां च गृह्य, षोडश कन्यकाः प्रमुदिताः तत्र आगच्छन्। ततः श्रेष्ठं वानरं विधिवत् अभिषिञ्चितुम्, विप्रश्रेष्ठान् रत्नवस्त्रभोज्यैः तुष्ट्वा, ततो दर्भैः आस्तीर्य, अग्निं प्रज्वाल्य, मन्त्रसंस्कृतैः हविर्यजनात् परं, सुवर्णमय्यां वेदिकायां शोभनशय्यायां सुशोभिते प्रासादे, विविधमालाभिः अलङ्कृते, पूर्वाभिमुखं दिव्ये सिंहासने उपवेश्य, नद्यः सरांसि च सर्वतः आहृत्य, समुद्रजलानि च आनीय, शुद्धं जलं सुवर्णपात्रेषु स्थापयित्वा, शुभैः गोवृषकुम्भैः सुवर्णकलशैश्च, शास्त्रविहितेन मुनिसंप्रदायेन, गजः, गवाक्षः, गवयः, शरभः, गन्धमादनः, मैन्दः, द्विविदः, हनुमान्, जाम्बवान् च—एते वानरश्रेष्ठाः सुग्रीवं हर्षयन्तः सुरभिणा जलैः अभिषिञ्चन्, यथा वसवः इन्द्रं सहस्राक्षं। सुग्रीवे अभिषिक्ते सर्वे वानरश्रेष्ठाः महात्मानः प्रमुदिताः शतशः सहस्रशः च घोषं निनदन्। सुग्रीवः रामवचनेन अङ्गदं आलिङ्ग्य युवराजे अभिषिच्य, वानरेन्द्रत्वं तस्मै दत्तवान्। अङ्गदे अभिषिक्ते दयालवः वानराः महात्मानः सुग्रीवं पूजयामासुः—“साधु! साधु!” इति स्तुत्वा। पुनः पुनः सर्वे तत्र समागताः प्रमुदिताः रामं महात्मानं लक्ष्मणं च स्तुत्वा, प्रशंसां चक्रुः। सा रम्या किष्किन्धा नगरी पर्वतगुहायां स्थित्वा, हर्षसमृद्धजनैः पताकाध्वजविभूषिता अभवत्। ततो वानराधिपः महाभिषेकं रामाय निवेद्य, स्वपत्नीं रुमां पुनः लब्ध्वा, देवेन्द्रवत् राज्यं प्राप। एतस्मिन्नेव समये, श्रूयतां सप्तविंशः सर्गः। श्रीमद्वाल्मीकि रामायणे किष्किन्धाकाण्डे सप्तविंशः सर्गः। सुग्रीवे अभिषिक्ते वानरैः गुहां प्रविष्टेषु, रामः लक्ष्मणेन सह प्रस्रवणगिरिं जगाम। स पर्वतः व्याघ्रमृगनिनादैः पूर्णः, सिंहैः भीमनादैः परिवृतः, विविधान् गुल्मलतानिच्छन्नः, बहुवृक्षसंकीर्णः। तत्र भल्लूकवानरमर्कटमृगैः सेव्यमानः, मेघसमूहसन्निभः, नित्यं शुद्धः शुभः च। तस्य पर्वतस्य शिखरे रामः सौमित्रिणा सह महतीं विशालां गुहां प्रविश्य वासमकरोत्। सुग्रीवेण सह कृतसंशयः रामः रघुवंशसमुद्भवः पापरहितः, समये हितं वचनं लक्ष्मणं प्रति उवाच—“भ्रातः लक्ष्मण, सौमित्रे, ऐश्वर्यवर्धन, एषा गुहा रम्या, विशालाऽपि, सुप्रवातसमन्विता। अत्र वयम्, सौमित्रे, शत्रुसूदन, वर्षाकालं वत्स्यामः। एष पर्वतशिखरं सुन्दरं, राजन्। श्वेतकृष्णताम्रशिलाभिः शोभितः, विविधधातुसंयुक्तः, नद्यः प्लवङ्गकैः, मण्डूकैः च सह। नानावृक्षगुच्छैः, रम्यैः रंगीनलताभिः, नानाविहगसमूहैः, सुन्दरमयूरनादितः। मल्लिकाकुन्दसिन्दुवारेण, शिरीषकदम्बार्जुनसर्जवृक्षैः च विराजितः।