धर्मज्ञः सुशीलः शौर्यवीर्यसमन्वितः अयमङ्गदः, धर्ममुपलक्ष्य, रामेण सुग्रीवायैवमुक्तः—"एष वीरः अङ्गदः अपि राज्याभिषेकस्य योग्यः, तं च राजपुत्रपदे स्थापय।" रामः पुनरुवाच—"ज्येष्ठस्य ज्येष्ठपुत्रः, वीर्ये समः, अयमङ्गदः निश्चलचेताः, युवराजपदस्य अर्हः।" ततः रामः पुनरुवाच—"अद्य श्रावणमासः, वर्षाकालस्य आद्यः मासः, सलिलागमनसमयः, चत्वारः मासाः वर्षाकालाख्याः आरब्धाः, सौम्य। अयं कर्मणः न कालः, शुभां पुरीं प्रविश। अहं लक्ष्मणेन सह अस्मिन्गिरौ स्थित्वा भविष्यामि, सौम्य।" रामः पुनरपि कथयामास—"एषा रम्या विशालाऽसौ गुहाऽस्मिन्गिरौ, सुखसमीरयुक्ता, सलिलसमृद्धा, पद्मोत्पलवती च, सौम्य। यदा कार्तिकमासः आगमिष्यति, तदा रावणवधाय अस्माकं संज्ञा अस्ति, सौम्य; त्वं स्वगृहं प्रविश। राज्येऽभिषिक्त्वा स्वमित्राणि मुदय।" रामस्य अनुमतिः लब्ध्वा, स वानरश्रेष्ठः सुग्रीवः प्रहृष्टः, रम्यां किष्किन्धां पुरीं प्रविवेश, या पुर्वं वालिना पालिता आसीत्। सहस्रशः वानराः स्वामिनं अनुययुः। तं वानरेन्द्रं सर्वतः परिवृत्य, सर्वे वानरयूथपाः, तं दृष्ट्वा, शिरसि प्रणम्य, भूमौ सन्निपत्य, एकचित्ताः बभूवुः। तान् वीर्यवन्तं सुग्रीवं सर्वान् यूथपतीन् समालिङ्ग्य उत्तस्थापयत्। सुग्रीवः बलवान् भ्रातुः रम्येऽन्तःपुरे प्रविवेश; स वीर्यशालि सुग्रीवः, वानरश्रेष्ठः, तत्र प्रविवेश। तस्य मित्राणि तमिन्द्रमिव देवा अभिषेचयन्। तस्मै स्वर्णमण्डितं शुक्लं छत्रं समर्पितम्। शुक्लचामरौ सुवर्णदण्डयुक्तौ, प्रसिद्धौ, रत्नानि, ओषधिबीजानि, क्षीरवृक्षसञ्जातानां कुसुमान्यङ्कुराश्च, शुक्लवस्त्राणि, शुक्लगन्धान् च समुपानयन्। अक्षतं सुवर्णं सुगन्धिप्रियांगुं मधु सर्पिसा मिश्रितं दधि व्याघ्रचर्म, द्वे च पादुकौ, सूत्रं पीताभ्रङ्गारं मनःशिलां च आदाय, षोडश सुमनसः कनीयस्याः तत्र समाययुः। ततः वानरश्रेष्ठस्य विधिपूर्वकं अभिषेकाय, ब्राह्मणान् रत्नवस्त्रभोजनैः तुष्ट्वा, कुशैः सम्पीडिते स्थले, अग्निं सन्दद्यो, मन्त्रशुद्धैः हविभिः विधिवत् आहुतिं कृत्वा, स्वर्णमय्यां शय्योपधाने शुभे प्रासादे, विविधमाल्यशोभिते, पूर्वाभिमुखं विधिना मन्त्रैश्च सिंहासने उपावेश्य, सर्वतो नद्यः सरःसमुद्रांश्च जलं आनीय, सुवर्णपात्रेषु शुद्धं जलं स्थापयामासुः। शुभैः वृषकुम्भैः सुवर्णपात्रैः, शास्त्रविधिना महर्षिसंप्रदिष्टेन, गजः गवाक्षः गवयः शरभः गन्धमादनः मैन्दः द्विविदः हनुमान् जाम्बवान् च, सुगन्धिनि रम्ये जलैः सुग्रीवं अभिषिञ्चन्, यथा वसवः शक्रं सहस्राक्षं अभिषिञ्चन्। सुग्रीवे अभिषिक्ते, सर्वे वानरश्रेष्ठाः, महात्मानः, प्रहृष्टाः, शतशः सहस्रशः शब्दं कृतवन्तः। सुग्रीवः रामस्य आज्ञया अङ्गदं आलिङ्ग्य, तमपि युवराजे अभिषिञ्चत्। अङ्गदे अभिषिक्ते, दयालवः वानराः, महात्मानः, सुग्रीवं "साधु साधु" इति प्रशशंसुः। पुनः पुनः सर्वे तत्र उपस्थिताः रामं महात्मानं लक्ष्मणं च हृष्टाः प्रशशंसुः। रम्या किष्किन्धा पुरी गुहायाम् अधिष्ठिता, प्रमुदितसमृद्धजनैः पताकाध्वजशोभिता बभूव। ततः महाभिषेकं रामाय निवेद्य, वानराधिपः, स्वपत्नीं रुमां पुनर्लभ्य, इन्द्रवत् राज्यं प्राप। एवमेतत् श्रीमद्रामायणे वाल्मीकये किष्किन्धाकाण्डे सप्तविंशः सर्गः। सुग्रीवे अभिषिक्ते वानराः गुहां प्रविष्टाः। रामः लक्ष्मणेन सह प्रस्रवणगिरिं जगाम। स गिरिः व्याघृशार्दूलनिनादैः पूर्णः, सिंहैः भयानकनिनादैः परिवृतः, लतानिवेशनिगूढः, वृक्षसमूहमण्डितः। स गिरिः भल्लूकवानरमर्कटैः शार्दूलैः च शशकैरुपगम्यते, मेघसंकाशः, सर्वदा शुद्धः शुभश्च। तस्य शृङ्गे रामः सौमित्रिणा सह, विशालायां गुहायां वासमकरोत्। सुग्रीवेण सह कृतसंविदानः, रामः पापवर्जितः, समये महत्त्वद्वचनं लक्ष्मणं प्रति उवाच— "भ्रातः लक्ष्मण, श्रियमुद्भावयन्, एषा गुहा रम्या, विशालाऽसौ, समीरयुक्ता। अत्र, सौमित्रे, रिपुसूदन, वर्षाकालं वासं करिष्यामः; अयं शैलशृङ्गः सुन्दरः, राजपुत्र। शुक्लकृष्णताम्रशिलाभिः शोभितः, विविधधातुसंयुक्तः, नदीनकुलैरुपेतः, मण्डूकैः च सह।" "विविधवृक्षगुल्मसमूहैः अलङ्कृतः, शोभनैः विविधवर्णलतान्वितः, विविधपक्षिसमूहैः पूर्णः, मयूरनिनादैः प्रतिध्वनितः।" एवं रामः लक्ष्मणेन सह प्रस्रवणगिरौ वसन्, सुग्रीवस्य राज्याभिषेकं, अङ्गदस्य युवराज्याभिषेकं च, वानराणां प्रमोदं, किष्किन्धायाः समृद्धिं च दृष्ट्वा, वर्षाकालान्ते रावणवधाय कृतनिश्चयः बभूव।