ततः दुःखेन पीडितं, वासोऽस्माभिः सिक्तं सुग्रीवं वानरप्रधानाः मन्त्रिणः सर्वतः परिवृत्य उपगम्य तं समीपं गतवन्तः। ततः सर्वे बलवानं रामं, निष्कल्मषकर्माणं, उपगम्य ब्रह्मणं यथा ऋषयः, अञ्जलिं कृत्वा तस्थुः। तत्र हनुमान् पवनसुतः, यः यौवनार्कसदृशवदनः सुवर्णशैलसमनः, अञ्जलिं कृत्वा इदं वचनं अब्रवीत्—"काकुत्स्थवंशसम्भूत, तव कृपया अहं वानराणां महद्वंशजं राज्यं प्राप्तवान्, यत्र तीक्ष्णदंष्ट्राः, बलसम्पन्नाः वानराः निवसन्ति। एतत् राज्यं, यद् महात्मनामपि दुर्लभम्, तव अनुमत्याऽहम् प्राप्तवान्; अधुना शुभां पुरीं प्रविश्य— सः मित्रगणसमेतः सर्वकार्याणि व्यवस्थितवान्; स्नातः, विविधगन्धयुक्तैः औषधैः अभ्यक्तः, विधिवत्। सः विशेषतः तव पूजां माल्यैः रत्नैश्च करिष्यति; त्वं रम्यं गिरिगुहां आगन्तुम् अर्हसि। स्वामीभावं स्थापय, वानरान् हर्षय।" इति हनुमता उक्तः राघवः, शत्रुसैन्यनाशकः, प्रत्युवाच हनुमन्तं—"चतुर्दश वर्षाणि, सौम्य, ग्रामं वा नगरं वा, न प्रविश्यामि। पितुः आदेशे स्थितः अहं, हनुमन्; सुग्रीवः वानरश्रेष्ठः, यथायोग्यं, शुभां गुहां प्रविशतु। वीरः, विधिवत् प्रविश्य, शीघ्रं राज्याभिषेकः क्रियताम्।" इति हनुमन्तं उक्त्वा रामः सुग्रीवं सम्बोधितवान्—"शीलविज्ञः, सदाचारसम्पन्नः, बलवीर्यसम्पन्नः, वीरं अङ्गदं अपि युवराजे स्थापय। ज्येष्ठस्य ज्येष्ठपुत्रः, वीर्ये समः, अङ्गदः युवराज्ये नियुक्तः भवतु; सः धैर्ये अप्रतिहतः, युवराज्यपदं अर्हति।" "एषः वर्षकालस्य आद्यः मासः श्रावणः, यत्र वारिणि समागतं; चत्वारः मासाः वर्षाकालः आरभ्यते, सौम्य। इदानीं कर्मणः कालः नास्ति; शुभां पुरीं प्रविश; अहं लक्ष्मणेन सह अस्मिन्गिरौ स्थित्वा भविष्यामि।" "एषा रम्या, विस्तीर्णा गिरिगुहा, सुखवाताः, बहुलवारिणः, पद्मैः शतदलैः च समृद्धा, सौम्य।" "यदा कार्तिकः आगच्छति, तदा रावणवधाय, एषः नः संकल्पः, सौम्य; त्वं स्वगृहं प्रविश।" "राज्ये अभिषिक्तः भव, मित्राणि हर्षय।" इति रामस्य अनुमत्याः, सुग्रीवः वानरश्रेष्ठः, रम्यां किष्किन्धां पुरीं यत्र पूर्वं वाली राज्यं कृतवान्, प्रविष्टवान्। सहस्रशः वानराः तं स्वामिनं प्रविशन्तं अनुवर्तन्त। सर्वतः वानरपतिं परिवृत्य, सर्वे वानरश्रेष्ठाः, तं सेनापतिं दृष्ट्वा, शिरांसि नमयित्वा, भूमौ पतिताः, मनः संयम्य। सुग्रीवः, वीर्यसम्पन्नः, सर्वान् प्रधानवानरान् सम्बोधित्वा, उत्थापितवान्। बलवान् सुग्रीवः सुखमभ्यन्तरं भ्रातुः प्रविश्य, वीरः, दुर्जयः, वानरश्रेष्ठः सः प्रविष्टः। मित्रैः तस्य अभिषेकः कृतः, यथा देवैः इन्द्रस्य; तस्य श्वेतच्छत्रं सुवर्णाभरणं समर्पितम्। श्वेतचामराः सुवर्णदण्डाः, कीर्तिमन्तः, रत्नानि, बीजानि औषधीनां, दुग्धवृक्षाणां अंकुराः, पुष्पाणि, शुक्लवस्त्राणि, श्वेतलेपः च समर्पितम्। अक्षतं तिलं सुवर्णं गन्धयुक्तः प्रियङ्गुः, मधु सर्पिः च, दधि, व्याघ्रचर्म, द्वे च सन्दलौ, अभिषेकसूत्रं, पीतवर्णः, मनःशिला च, सोल्हा कन्याः प्रसन्नाः, तत्र आगताः। तदा वानरश्रेष्ठस्य विधिवत् अभिषेकाय, ब्राह्मणान् रत्नवस्त्रभोजनैः तुष्ट्वा, तत्र कुशैः विचित्रिते स्थले, अग्निम् प्रज्वाल्य, मन्त्रशुद्धैः हविः समर्प्य, अभिषेकविधि आरब्धः। ततः सुवर्णमण्डपे, उत्तमशय्यायुक्ते, रम्ये प्रासादे, विविधमाल्यशोभिते, पूर्वाभिमुखं, दिव्ये सिंहासने, विधिमन्त्रानुसारं उपवेशितम्। सर्वतः नद्यः सरांसि च जलं संगृहीतं, सर्वसागरात् अपि जलं आनयित्वा, श्रेष्ठवानराः शुद्धं जलं सुवर्णपात्रेषु स्थापयामासुः। शुभैः वृषशृङ्गघटैः, सुवर्णकलशैः, शास्त्रविधिना, महर्षिसंस्थायाः अनुसारं, अभिषेकः कृतः। गजः, गवाक्षः, गवयः, शरभः, गन्धमादनः, मैन्दः, द्विविदः, हनुमान्, जाम्बवान् च, रम्यं गन्धयुक्तं जलं सुग्रीवे अभिषिंचन्, यथा वसवः सहस्राक्षम् इन्द्रम् अभिषिंचन्। अभिषिक्ते सुग्रीवे, सर्वे वानरश्रेष्ठाः, महात्मानः, हृष्टाः, शतसहस्रशः निनादं कृतवन्तः। सुग्रीवः, रामस्य वचनं अनुसरन्, अङ्गदं आलिङ्ग्य, युवराज्ये अभिषिंचत्। अङ्गदे अभिषिक्ते, दयालवः वानराः, महात्मानः, सुग्रीवं पूजयन्तः, "साधु, साधु" इति स्तुतवन्तः। पुनः पुनः सर्वे तत्र स्थिताः, हृष्टाः, रामं महात्मानं, लक्ष्मणं च, स्तुतवन्तः। रम्या किष्किन्धा पुरी, गिरिगुहायाम् स्थितः, हृष्टसमृद्धजनसम्पूर्णा, पताकाध्वजैः शोभिता अभवत्।