ताः कन्याः, यौवनरूपसमलङ्कृताः, विभूषिताभरणाः, वर्षाकाले शतधारा इव, तं उद्यानप्रदेशं प्रविश्य, सर्वत्र शोभां प्रकटयन्तु। ताः गीतनर्तनवाद्यैः, उत्तमाभरणैरलङ्कृताः, परमानन्दमभ्यनन्दन्। ततः सर्वाङ्गसुन्दर्यः, पृथिव्यां अनुपमवपुषः, ताः कन्याः मेघेषु तारा इव, पुनः उद्यानं प्रविश्य, शोभां वर्धयन्तु। तासां सर्वासां गुणरूपयौवनसम्पन्नानां दर्शनात्, सर्वभूताधिपतिः वायुदेवः ताः इदं वचनम् उवाच— "अहं सर्वाः युवतीः इच्छामि; मम पत्न्यः भवितव्याः। मानवभावं परित्यज्य, दीर्घायुष्यो भविष्यथ।" "मानुषेषु यौवनं क्षणिकं, किन्तु यूयं नित्ययौवनसम्पन्नाः, अमराः च भविष्यथ।" वायोः अस्य सहजक्रियायाः श्रवणेन, शतं कन्याः हसित्वा प्रत्युवाचुः— "देव, त्वं सर्वेषु भूतानि सञ्चरस्य; सर्वे तव शक्तिं जानन्ति। किमर्थं तर्हि अस्मान् अवज्ञाय भाषसे?" "भगवन्, वयं कुशनाभस्य पुत्र्यः; स्वस्थानात् अपसारणाय वयं तपः कुर्मः।" "मा कदापि तादृशः कालः आगच्छेत्, यत्र सत्यवत्याः पितुः अपमानः स्यात्। वयं स्वधर्मनिष्ठाः, पित्रा एव वरं वृणुमः।" "पिता एव अस्माकं स्वामी, परमं दैवतं च; येन अस्माकं पिता दास्यति, स एव अस्माकं पतिः।" तासां वचनं श्रुत्वा, भगवान् हरिर् अमर्षितः, सर्वासां शरीरेषु प्रविश्य, ताः कन्याः विदार्य, ताः भगवतीः बलवान् अकुर्वत्। वायोः प्रहारेण तासां शरीराणि अङ्गुलिप्रमाणानि जातानि; भीता कन्याः राजगृहं प्रविश्य, लज्जिताः, अश्रुपूर्णलोचना, अत्यन्तं व्यथिता अभवन्। राजा प्रियाः दुहितरः विदारिताः दुःखिताश्च दृष्ट्वा, अत्यन्तं शोकसमन्वितः, ताः इदं वचनम् अपृच्छत्— "किमेतत्? कथयत, कन्यकाः। कः धर्ममवज्ञाय, कः यूयं सर्वाः विकृताः कृतवान्? किंच यूयं चरन्त्यः, न तु भाषध्वे।" इति दुःखार्तः राजा दीर्घं निःश्वस्य, पुनः आत्मानं धृतवान्। ततः कन्याः पित्रा पृष्टाः, तस्य पादौ शिरसा स्पृशन्त्यः, इदं वचनं न्यवेदयन्— "राजन्, सर्वगतः वायुः धर्ममार्गं परित्यज्य, अस्मान् बाधितुम् इच्छन्, अधर्मेण प्रवृत्तः।" "वयं पितृवशाः, न स्वतन्त्राः; त्वं पितरं वृणु, यदि सः अस्मान् तुभ्यं दास्यति, तर्हि वयं तव भविष्यामः।" "अस्माकं वचः अप्रतिगृह्य, पापबन्धनः, वयं सर्वाः वायोः तेन कठिनं ताडिताः।" तासां वचः श्रुत्वा, धर्मात्मा दीप्ततेजाः राजा कुशनाभः, शतं कन्याः इदं वचनम् उवाच— "क्षमा हि उत्तमा धर्मः क्षमावतां, कन्यकाः। यूयं एकत्वेन आचरन्त्यः, कुलं रक्षितम्।" "स्त्रीणां भूषणम् अलङ्कारः, पुरुषाणां तु क्षमा; सा च देवतानामपि दुरलभा।" "यूयं यत् क्षमां प्रकटितवन्त्यः, सा दानं, सा सत्यं, सा यज्ञः।" "क्षमा कीर्तिः, क्षमा धर्मः, क्षमायाम् जगत् स्थितम्।" इति कन्याः सम्बोधित्य, राजा ताः विससर्ज। ततः सः मन्त्रिभिः सह, योग्यदेशकालपतिपात्रविचारं कृत्वा, कन्यादानस्य उपायं चिन्तयामास। तस्मिन्नेव काले, चूलीनाम्ना ब्रह्मर्षिः कश्चित् तपस्वी, ब्रह्मचर्ये स्थितः, तपः अचरत्। तत्रैव, सोमदा नाम गन्धर्वकन्या, ऊर्मिलायाः दुहिता, तं ब्राह्मणं सेवायै उपतस्थे। सा प्रणम्य, धर्मेण तं सेवमाना, कालान्तरेण तस्य प्रीतिं प्राप। ततः, तस्याः सेवया तुष्टः, सः ऋषिः तां उवाच— "सन्तुष्टोऽस्मि, शुभं ते अस्तु; किं ते करवानि?" तस्य तुष्टिं ज्ञात्वा, सा गन्धर्वकन्या, हृष्टा मधुरया वाचा तम् उवाच— "भगवन्, ब्रह्मतेजस्तपसा युक्तं, धर्मात्मानं पुत्रं इच्छामि।" "पतिहीना अस्मि, त्वं ब्राह्मणेनोपायेन मम योग्यः; पुत्रदाने त्वं योग्यः।" तस्या वचः श्रुत्वा, तेन ब्रह्मर्षिणा, मानसः ब्राह्मणः पुत्रः दत्तः, चूलीपुत्रः ब्रह्मदत्तः इति ख्यातः। सः राजा ब्रह्मदत्तः, काम्पिल्यपुरीं निवसन्, इन्द्रवत् परमतेजसा बभूव। ततः धर्मात्मा कुशनाभः, शतं कन्याः ब्रह्मदत्ताय दातुम् उद्यतवान्। सः ब्रह्मदत्तं आहूय, हृष्टः, शतं कन्याः तस्मै दत्तवान्। ब्रह्मदत्तः ताः विधिवत् पाणिं गृह्णन्, इन्द्रः स्वपत्नीभिः इव, विवाहं चकार। तस्य पाणिस्पर्शमात्रेण, ताः विकृत्यं दुःखं च मुक्ताः, शतं कन्याः परमसुन्दरीः बभूवुः। ताः कन्याः वायोः प्रहृत्य विमुक्ताः इति दृष्ट्वा, राजा कुशनाभः अत्यन्तं हृष्टः, पुनः पुनः प्रमोदं प्राप।