यदा तव वचनानि नानुशासितानि, न च अहं त्वां निवारयितुं समर्थः, तदा त्वया युद्धे मृतः अहं पुत्रेण सह, तव सह सम्पदप्यपगता मम। ततः, श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे किष्किन्धाकाण्डे चतुर्विंशः सर्गः प्रवर्तते। सा तारा, महान् शोकसागरस्य अपरिहार्यप्रवाहेनेव आकृष्यमाणा, शीघ्रं तेन आक्रान्ता। एतद् दृष्ट्वा, वालिनः अनुजः, शीघ्रकृत्यः, भ्रातृवधेन अतुल्येन दुःखेन व्याकुलः अभवत्। स, अश्रुपूर्णमुखः, क्षणमेकं शोकविह्वलचित्तः, चिन्तयन् शनैः रामं समुपेत्य, तस्य परिचारकैः परिवृतं, गाढशोकसम्पन्नः अभवत्। स तं धनुष्मन्तं, विषसमानबाणधारिणं, महापुरुषलक्षणैरङ्गितं रामं, स्थितं, इदं उवाच— "यथा प्रतिज्ञातं, राजन्, तथा कृतं, तस्य फलमपि प्राप्तम्। अधुना, राजपुत्र, मे मनः कामेषु निवृत्तम्, जीवितं समाप्तम्। एषा तारा, नगर्यां विक्रन्दनं कृत्वा, अश्रूणि बहुलानि स्रवयन्ती, शोकसन्तप्तः, राजा हतः, अङ्गदः च संशयस्थितः, हे राम, राज्ये मे मनः न रमते। क्रोधात्, असह्यतया, अतिदुःखेन, पूर्वं भ्रातृवधः मया अनुमतः। अधुना, कपिप्रवरः हतः, हे इक्ष्वाकुवंशश्रेष्ठ, अहं तीव्रं दुःखं अनुभवामि। अधुना, मे मनसि उत्तमं पर्वतशिखरे वासः, दीर्घकालं ऋष्यमूकवसः, स्वभावानुसारं जीवितम्, यः किल वालिनं हत्वा स्वर्गलाभः न मम। अहं त्वां हिंसitum न इच्छामि, न च तव विरोधं कृतवान्—एतत् महात्मा रामः मां उक्तवान्। तस्य वचनं युक्तम्, मम कर्मापि तथा। कः भ्राता, हे राम, स्वकं भ्रातृवधं इच्छेत्, महागुणसम्पन्नं, राज्यदुःखं चिन्तयन्, कामवशात् अपि? न हि अहं तं हन्तुं चिन्तितवान्, स्वमहत्त्वविरोधात्; किं तु, मोहितचित्तदोषात्, मृत्युप्राप्तं पापं कृतवान्। वृक्षशाखेव भग्नः, क्षणमेकं शोकमूर्च्छितः, स मां सान्त्वयन्, 'एवं पुनर् न कर्तव्यम्' इति उक्तवान्। स भ्रातृत्वं, शीलं, धर्मं धारयन्; अहं क्रोधं, कामं, अधर्मं दर्शितवान्। एतत् कर्म अनाचर्यम्, त्याज्यम्, न स्पृहणीयम्, आत्मना परीक्ष्यं; अहं पापं प्राप्तवान्, हे मित्र, भ्रातृवधेन, यथा इन्द्रः त्वष्टु: पुत्रं हत्वा। पृथिवी, आपः, वृक्षाः, स्त्रियः, इन्द्रस्य पापं स्वीकृतवन्तः; किं तु, मम पापं कः धारयेत्, कः वा भ्रातृघातिनः मार्गं व्रजेत्? न अहं जनसम्मानयोग्यः, न उत्तराधिकारयोग्यः, राज्यं तु किं पुनः, हे राघव, कुटुम्बविनाशकं अधर्मं कृत्वा। अहं पापकृत्, निन्दितकर्मा, जगत्प्रसिद्धः, महाशोकः मां आक्रामति, जलप्रवाह इव गर्तं। स्वकं भ्रातृं हत्वा, हस्तैः, नेत्रैः, शिरसा, ज्वलन्तशोकदोषेण, पापरोगेण, मदोन्मत्तगजः इव, नदीकूलं आक्रामति। अहो, एषः असह्यपापः, हे नरश्रेष्ठ, मम शीलं नष्टवान्; सुवर्णमिव दीप्तः, दग्धः अग्नौ, तथा अहं, हे राघव। मम कारणात्, हे राघव, सर्वः कपिवीरकुलः शोकसम्पन्नः; अङ्गदस्य जीवितं अर्धमात्रं शेषम्, शोकदुःखेन क्षीणम् इति मे चिन्ता। सुतः सहजः लभ्यः, शीलवान्, शुद्धः; किं तु अङ्गदसमः कः सुतः? न च, हे वीर, भ्राता अत्र समः कः। अद्य वीरः अङ्गदः जीवितुं न शक्यते; जननी तस्य रक्षायै जीवेत्। किं तु, पुत्रविहीना, शोकसन्तप्तः, न जीवेत्—एषा मे निश्चितश्रद्धा। तस्मात्, अग्निम् प्रविश्य, भ्रातृपुत्रसंगमं इच्छामि; कपिवराः सीतासन्धानाय युष्मदादेशानुसारेण विचेष्यन्ति। तव कार्यं निश्चितं सिद्ध्यति, हे राजपुत्र, मम वियुक्ते अपि; किं तु, अपराधकृतं मां, जीवितानर्हं, वंशघ्नं जानिहि, हे राम। तस्मिन् क्षणे, पुनः पुनः निरीक्ष्य, रामः, पृथिवीसदृशधैर्यः, लोकपालः, तारां शोकसन्तप्तां, अश्रुपूर्णां द्रष्ट्वा, चिन्तितवान्। ततः मन्त्रिणः, मुख्यामात्याः, तारा, विशालाक्षी, कपिसिंहनारी, पतिं शोकसन्तप्तं आलिङ्गन्ती, ताम् शनैः उत्थापयन्, सा आत्मनः शोकाकुला। सा तारा, पतिसंनिधिं त्यज्यमाना, आलिङ्गिता, रामं धनुष्मन्तं, तेजसा स्फुरन्तं, दीप्तसूर्यसदृशं दृष्टवती। स, मृगशावनेत्रः, सर्वलक्षणसम्पन्नः, पूर्वं न दृष्टः, ककुत्स्थेन पुरुषश्रेष्ठः अभिज्ञातः। तारा, शोकसन्तप्तं, इन्द्रसदृशं, दुर्लङ्घ्यवीर्यं, रामं शीघ्रं समुपेत्य। साम्ना, शोककम्पिता, विशुद्धात्मा, तारा, विजितशोकमपि, रामं युद्धविजयं प्राप्यं वचनं उवाच— "त्वं दुर्गमः, दुष्प्रतिकारः, आत्मसंयमितः, परमधार्मिकः, कीर्तिरनवच्छिन्ना, विवेकिनः, पृथिवीसदृशधैर्यः, रक्तनेत्रः युध्यन्तामिव। धनुष्मन्तः, बाणधारिणः, बलवान्, सुसंवृद्धः, मानववेषधारी, दिव्यशरीरसम्पन्नः। येना बाणेन मम प्रियः हतः, तेन मां अपि हन्याः; हता, तस्य समीपं यास्यामि, वलिनः तव विना न रमेत्, हे वीर। स्वर्गे अपि, वलिः तव विना शोकमूर्च्छितः, यथा त्वं, विदेहकन्यायाः वियोगात्, गिरिशिखरे न रमेत्। जानासि, हे राजन्, प्रियवियोगे पुरुषः दुःखमुपैति; तत् ज्ञात्वा, मां हन्याः, यथा वलिः मम वियोगदुःखं न भजेत्। यद्यपि, हे महात्मन्, स्त्रीवधं पापं इति मन्यसे, जानिहि, अहं तस्यैव; अतः मां हन्याः, स्त्रीवधः तव न भविष्यति, नरपतिसुत। शास्त्रानुसारं, वेदानां विविधानां अनुसारं, पत्न्यः पतिसमानाः; ज्ञानेषु, पत्नीदानात् श्रेष्ठं दानं न अस्ति। त्वं, हे वीर, धर्मविचार्य, मां तस्य प्रियाम् तस्मै दास्यसि; तेन मम निधनात् अधर्मः तव न भविष्यति। मां न हन्याः, शोकार्ता, अनाथा, पतिसंनिधिं त्यज्यमाना; हे राजन्, वलिनः विना, मत्ताङ्गवनसंचारिणः, सुवर्णमालाविभूषितः, बुद्धिमान् कपिवृषः, अहं दीर्घं जीवितुं न शक्ये।" एवं किष्किन्धाकाण्डे चतुर्विंशे सर्गे वालिनः अनुजस्य शोकवाक्यैः, तारायाः दुःखमूलैः, रामस्य धर्मविचारैः, कथा प्रवहति।