रामो महाबाहुः वालिनं सान्त्वयन् उवाच—यथा त्वं मया सदा प्रियः पूजितश्च, तथा सुग्रीवस्त्वां तत्र स्थितमात्मनि न सम्यग्गौरवम् करिष्यति। नात्यर्थं स्नेहं दर्शयेत्, न च पूर्णं उपेक्षणं कुर्यात्; उभयमपि महद्दोषाय भवति, तस्मात् सम्यग्दृष्टिं धारय। इति उक्त्वा, वालिः तिक्तैः बाणैः विदारितः, विकटदंष्ट्रः, चक्षुषी भ्रमयन्, प्राणान्स्त्यजति। ततः तस्य पतनं दृष्ट्वा वानराः स्वपतिं निहतम् विलपन्तः प्ररुरुदुः। तदानीं किष्किन्धा शून्या जाता; वानरपतिः स्वर्गं गतः इति, उद्यानानि पर्वतानि वनानि च शून्यानि सञ्जग्मुः। वानरयूथपतेः निधनात् वानराः तेजः हतानिव, येन वेगेन वनानि कम्पितानि आसन्। कः इदानीं पुष्पगुच्छान् बद्ध्वा दास्यति? कः तं कर्म करिष्यति येन पूर्वं धर्मात्मना गन्धर्वेण महायुद्धं कृतमासीत्? यः बलवान् गोलभेन पञ्चदशवर्षाणि अहोरात्रं युद्धं अकार्षीत्, स गोलभः षोडशे वर्षे निहतः। सः वालिः, विकटदंष्ट्रः, सर्वेषां भीषणः, तं दुष्टं हत्वा इदानीं कथं पतितः? वानरयूथपतेः निधनं श्रुत्वा वानराः दुःखार्णवे निमग्नाः, मृगयूथे वृषभनिधनेव गावः शोकाकुलाः। तदा तारा पतिसंनिधौ पतितं वालिं दृष्ट्वा, महाशोकसागरे निमग्ना, तमङ्के परिष्वज्य, महान् लतावद्वृक्षमिव पतितं, भूमौ पतिता। इदानीं कीर्तिशालिनी तारा पतिस्य मुखमुपगत्य मृतं पतिं संबोधयामास। सा सान्तापं वदति—"त्वं मम वचनं न कृत्वा, शोकाकुलायां पृथिव्यां शयानः, न मां संबोधयसि। नूनं पृथिवी त्वत्तोऽपि प्रियतराऽस्ति; सा त्वया परिष्वक्ता, मम तु न किंचित् वदसि। दैवेन खलु त्वं सुग्रीवस्य वशं गतः; अधुना स एव बलवान् जातः। भल्लूकवानरश्रेष्ठाः अपि त्वां उपासते; तेषां विलापः, अङ्गदस्य च शोकः दुर्निवार्यः। मम वचनं श्रुत्वापि, किमर्थं न जागर्षि? एष वीरस्य शय्या, यत्र त्वं युद्धे निहतः शेषसि। यत्र त्वया शत्रवः निहताः, तत्र त्वमपि पतितः। त्वं शुद्धात्मा, कुलोत्पन्नः, रणप्रियः, मम प्रियतमः। मां एकां दुःखिनीं कृत्वा गतः; बुद्धिमन्तः कन्यां युद्धशीलाय न दद्यात्। पश्य मां, वीरपत्नीं, सहसा विधवां जातां; मम कीर्तिः भग्ना, धर्मपथश्च नष्टः। अतुल्ये दुःखसागरे निमग्नास्मि; नूनम् अस्थिप्रायं हृदयं मम, यत् न विदीर्यते। पतिं निहतं दृष्ट्वा, किमर्थं हृदयं शतधा न विदीर्णम्? स एव बन्धुश्च, पतिश्च, प्रियतमश्च। रणभूमौ पतितः वीरः गतजीवितः; पतिहीना स्त्री अपि पुत्रवत्सला सती, विधवैव कथ्यते। सैव धनधान्यसमृद्धा सन्, लोके विधवेति कथ्यते; त्वं रक्तपूर्णे स्रोते शेषसि। शय्या अपि कृमिकिटैः युक्ता इव, रुधिरधूलिसंलिप्तं शरीरं तव। न शक्नोमि त्वां बाहुभ्यां परिष्वजितुं; अद्य सुग्रीवः स्वार्थं प्राप्नोति घोरे स्पर्धायाम्। रामस्यैकबाणेन तस्य भीतः भावः नष्टः; तद्बाणः हृदयं विदार्य शरीरं स्पृष्टवान्। त्वां गतजीवितं दृष्ट्वा, तं धृतुं प्रचेष्टे; तदा नीलः शरीरस्थं बाणं निष्कर्षति। स बाणः पर्वतगुहात् निष्क्रान्तः ज्वलनसर्प इव दीप्तिमान् बभासे। अस्तं गतार्करश्मिवत्, सर्वतः रक्तधाराः स्रवन्ति। पर्वताद् तम्रलोहितप्रवाह इव, युद्धधूलिसंलिप्तं शरीरं पवित्रयामि। अश्रुपूर्णलोचना सा पतिं रक्तरूषितं दृष्ट्वा, शस्त्रपीडितं वीरं सिक्तवती। ततो तारा ताम्रलोचनं पुत्रमङ्गदं संबोधयामास—"पश्य वत्स, पितुः घोरां दशाम्।" पुत्रं प्रति सा वदति—"राजानं पितरं प्रणम, वन्दनीयः सः।" इति उक्त्वा, अङ्गदः पितुः पादौ गृहीत्वा, बाहुभ्यां परिष्वज्य, "अहं अङ्गदः" इति वदति। पूर्ववत् अङ्गदं सम्मानय, सः त्वां प्रणमति। "चिरंजीव भव" इति न किंचिद्वदसि? अहं पुत्रेण सह त्वां सेवामि, अपि चेत् चेतना नास्ति, सिंहेन हता गवां वत्सवद्गौः इव। रामशरजलैः युद्धयज्ञः कृतः, स्नानान्ते पतिः त्वया विना कथं वर्तिष्यते? देवराजेन युद्धे तुष्टेन दत्तं सुवर्णमाल्यं तव प्रियं, कुतः इदानीं न दृश्यते? राज्यतेजः अपि जीवितं गतं सन् त्वां न परित्यजति, पर्वतराजे सूर्यतेजो यथा। एवं वालिनः निधनं, तस्य पत्नी तारा, पुत्रः अङ्गदः, वानराः च, महाशोकं प्रपेदिरे।