सर्वं तु वालिना सुग्रीवाय स्नेहपूर्वकं प्रोक्तम्—“त्वं तस्य पितेव, दातेव, सर्वथा परिपालकश्च भव; संकटेभ्यः तं रक्ष, यथा मया पूर्वं कृतम्, हे वानराधिप। एषः तारा-पुत्रः तेजस्वी त्वया साम्यम् वीर्ये प्राप्तवान्; राक्षसानां विनाशे अग्रतः स्थितुम् अर्हति। अयं च तारा-पुत्रः अंगदः दीप्तिमान्, युद्धे यथोचितानि कर्माणि करिष्यति, स्वबलं तेजश्च दर्शयिष्यति। एषा च सुषेणस्य कन्या सर्वेषु वित्तविषयेषु, सर्वेष्वपि निमित्तेषु, सूक्ष्मबुद्धिः, सर्वथा निपुणा च। राघवस्य प्रति कर्तव्यं त्वया न संशयेन कार्यम्; ह्यकर्तव्ये धर्मो न स्यात्, त्वं च निन्दितो भविष्यसि। हे सुग्रीव, एषा दिव्या हेममाला त्वया धार्या; सा महद्भाग्यं वहति, मम निधनानन्तरं त्यक्तव्या। इति वालिना उक्तः सुग्रीवः भ्रातृस्नेहेन स्वसुखं त्यक्त्वा पुनः शोकसंपन्नः बभूव, यथा ग्रहग्रस्तः चन्द्रमाः। वालिनः वाक्यैः प्रशमितः धर्म्यं समाचरन्, अनुमत्यैव तां हेममालां गृह्णाति स्म। तां हेममालां दत्त्वा, पुत्रं च समुपस्थितं दृष्ट्वा, परलोकसंकल्पितः वालिः स्नेहपूर्वकं अंगदं प्रति वचः उवाच—“देशकालौ समाश्रित्य सुखदुःखे सहस्व, ऋतुना हर्षशोकौ च वह, सुग्रीवस्य आज्ञां पालय। यथा त्वं मया सदा पालितः, तथा सुग्रीवस्त्वां तावता न मानयिष्यति। नातिव्याप्तं स्निग्धत्वं, न च सर्वथा वैराग्यम्; उभे दोषौ, सम्यग्वृत्तिं पालय।” एवं उक्त्वा, नेत्रयोः परिभ्रमणेन, तीक्ष्णैः बाणैः विद्धः, विकटदंष्ट्रः वालिः प्राणान् त्यक्तवान्। ततो वानराः स्वामिनं हतं दृष्ट्वा रुरुदुः; सर्वे वानरश्रेष्ठाः विलपन्ति स्म। इदानीं किष्किन्धा रिक्ता, वानरपतिः स्वर्गं गतः; उद्यानानि, पर्वतानि, वनानि च शून्यानि। वानरव्याघ्रे हते वानराणां तेजः नष्टम्; येन महावेगेन वनानि कम्पितानि। कः इदानीं पुष्पगुच्छानि बद्ध्वा दास्यति? कः तत् साधयिष्यति, येन महद् युद्धं महात्मना गन्धर्वेण कृतम्? गोलभेन सह पञ्चदशवर्षाणि, अहोरात्रं युद्धं न समाप्तम्। षोडशे वर्षे तु गोलभः हतः; तं दुर्मदं हत्वा वालिः, तीक्ष्णदंष्ट्रः, सर्वेषां भीषणः—कथमिदानीं पतितः? वानराध्यक्षे हते, वानराः तत्र न सान्त्वं लभन्ते स्म, गवां यथा वृषे निहते। तदा तारा, शोकसागरे निमग्ना, पतिं मृतं दृष्ट्वा, वालिनं परिष्वज्य भूमौ पतिता—यथा लता पतितं महावृक्षं आलिङ्गति। ततः तारा, लोके विश्रुता, पतिं वानरराजं समीपमुपेत्य मृतस्य वदनं प्राप्य वदति स्म—“त्वं दुःखेन शयानो मम वचनं न कृतवान्, महाबाहो, दुःखमयीमिमां पृथिवीं आलिङ्ग्य तिष्ठसि। नूनं पृथिवी त्वया मया च प्रियतरैव; तां परिष्वज्य मां न भाषसे। विधिना तु त्वं सुग्रीवस्य वशं प्राप्तः, हन्त, सुग्रीव एव बलवानद्य, वीर्येण प्रियकृत्सदा। सर्वे ऋक्षवानरश्रेष्ठाः त्वां सेवन्ते, तेषां विलापः, अंगदस्य च शोकः, दुःसहः। मम वचनं श्रुत्वापि, किमर्थं त्वं नोत्थितः? एष स एव नायकशय्यायाम्, यत्र त्वं हतः। यत्र त्वया शत्रवः निपातिताः, तत्रैव त्वं निहतः, शुद्धात्मा, कुलीनः, रणप्रियः, मम प्रियतमः। मामेकां अनाथां कृत्वा गतः, कीर्तिदः; बुद्धिमान् कन्यां न कदापि वीराय दातव्यः। पश्य मां पतिव्रतां, सहसा विधवां कृतां; कीर्तिः भग्ना, सनातनमार्गः खण्डितः। शोकसिंधुमिमं गम्भीरं गाढं प्राप्तास्मि; नूनं हृदयं मम अश्ममयं, दृढं, कठोरं च। पतिं हतं दृष्ट्वा, कथं हृदयं मम शतधा न भिन्नम्? सखा च पतिश्च स्वभावतः, मम प्रियतमः। रणे निपातितो वीरः गतजीवितः; स्त्री पतिहीना अपि पुत्रवती, तदा अपि विधवा कथ्यते। अपि सापत्यधना, जनाः तां विधवां वदन्ति; त्वं, वीर, स्वशोणितोद्भूतस्रवसि शय्यायां शेते। यथा कृमिकीटाभिः कुटिलशय्या, तथा स्वशरीरशय्या; रजसा रक्तेन चावृतः। त्वां बाहुभ्यां न परिष्वजितुं शक्नोमि, वानरर्षभ; अद्य सुग्रीवः स्वकार्यं प्राप्तवान्, घोरयुद्धे। रामस्यैकबाणेन भयमस्य नष्टम्; स बाणः तव हृदयं छित्वा देहम् आलिङ्गितवान्। त्वां प्रेक्ष्य गतासुम्, तव निवारणाय यत्नम् अकरवम्; तदा नीलः तव शरीरे लग्नं बाणं निष्कर्षति स्म। यथा दीप्यमानः सर्पः गुहायाः निष्क्रान्तः, तथा निष्कृष्यमाणः स बाणः दीप्तिं ददौ।” एवं किष्किन्धाकाण्डस्य त्रयोविंशः सर्गः श्रीमद्रामायणे वाल्मीकये उद्घोष्यते।