तदा तारा, वानरराजस्य पतिव्रता धर्मपत्नी, शोकविह्वला सन्तप्तचित्ता, स्वस्य पतिं वालिनं प्रति दुःखेनाकुला वचनमिदमुवाच— "स्वार्थनिष्ठ त्वं मोहवशात् मम हितार्थं यथार्थं हितवचनं ब्रुवत्यपि मां तिरस्कृतवान्, हे वानरराज, मम कल्याणमिच्छन्त्या मया यदुक्तं तन्नावलम्ब्य त्वं मोहं प्रपन्नः। हे मानद, तव रूपयौवनसौष्ठवेन च दक्षिणदेशीयश्रीया च अप्सरसां हृदयानि कम्पयिष्यसि नूनम्, आर्य। नूनं काल एव प्राणान्तकः; तस्य प्रभावेन त्वं सुग्रीववशं गतः, प्रतिरोधं कर्तुं न शक्तः। युद्धे परं योद्धारं हत्वा वालिनं रामः काकुत्स्थवंशसम्भवः, तादृशं दोषयुक्तं कर्म कृत्वापि न शोचति। अधुना विधवा दुःखार्ता च अहं, या न कदापि शोचनी न च क्लेशभाजपि, अनाथेव दुःखमपि सहिष्ये। अङ्गदः च, मम प्रियः सुतः, सुखसंवर्धितः, मम इच्छानुगतो भविष्यति, यस्य मातुलः क्रोधसंयुक्तः। पुत्र, पश्य पितरं धर्मिष्ठं महात्मानं; किंतु सः तव दुर्लभः भविष्यति, हे वत्स। पुत्रं समाश्वास्य मम वचनं ब्रूहि, शिरसि चैनं चुम्बस्व, यतः त्वं दूरं गन्तासि।" "सुग्रीव, तुष्टः भव; त्वं पुनः रूमानं प्राप्स्यसि। निर्भयः राज्यं पालय, भ्राता रिपुः तव नष्टः। किमर्थं त्वं मां न प्रत्यभाषसे, प्रियतमे, यथा अहं विलपामि? एतान् भुजबलसम्पन्नान् तव भार्याः वानर्यः पश्य।" इति तस्याः विलापनं श्रुत्वा सर्वा वानर्यः अङ्गदस्य समीपे समागत्य, शोकेन दुःखेन च पीडिताः, उच्चैः रुदितुम् आरब्धाः। "किं त्वं अङ्गदं वीरं पुत्रं परित्यज्य दीर्घकालं वनवासं गतः? न उचितं तादृशं धर्मिष्ठं प्रियं सुन्दरं च पुत्रं परित्यक्तुम्। यदि प्रमादात् किञ्चिदपि तव अप्रियमकृवं, दीर्घबाहो, तद् मे क्षन्तव्यं, हे वानरेश्वर, पादयोः नमतः, वीर।" इति उक्त्वा तारा, पतिसमीपे अन्याभिः वानर्याभिः सह शोकार्ता, तत्रैव वालिनः शयने अनशनं कर्तुम् अभिप्रेतवती। एवं चतुर्विंशतितमः सर्गः समाप्तः। पञ्चविंशतितमं सर्गं शृणु। अथ हनुमान् वानरयूथपति: तारा पतितां स्वर्गतारकां इव, सान्त्वयामास। सः उवाच— "प्रत्येकस्य कृतकर्मानुसारं पुण्यपापहेतुकं शुभाशुभफलम् अवश्यं प्राप्तव्यं, तत्र न कश्चित् भ्रमः। त्वं शोचसि शोक्यं, कृपां कुरुषे कृपणेषु; किंतु अस्मिन् शरीरबुब्बुले को वा शोच्यः? अयं अङ्गदः तव जीवन् पुत्रः; तस्य भाव्यं हितार्थं कर्तव्यं चिन्तय। त्वं जातिनिष्पत्तिं गतागतं च जानासि; तस्मात् पण्डितैः श्रेयः एव कर्तव्यं, न केवलं लौकिकं। यः पूर्वं सहस्रशः वानरैः आशां पालयन् स्थितः, सः स्वकाले गतः। यः सम्यग्दर्शी, सन्धानदानक्षमायुक्तः, धर्मलाभेन गतः, तं शोचितुं न अर्हसि। सर्वे वानरश्रेष्ठाः अयं च अङ्गदः तव पुत्रः, वानरराज्यं च, त्वया रक्षितम्, हे निष्पापे। शोकेन संतप्तौ एतौ सौम्यौ सान्त्वय; तव आधारात् अङ्गदः पृथिवीं पालयतु। वंशः प्रवर्तते, कर्तव्यं च स्पष्टम्; सर्वाणि राजकृत्यानि साधनीयानि, एषा कालनियतिः। वानरराजस्य यथोचितं संस्कारः क्रियताम्, अङ्गदः अभिषिक्तः क्रियताम्; पुत्रं सिंहासने दृष्ट्वा शान्तिम् अवाप्स्यसि।" एवं हनुमतः वचनं श्रुत्वा, तारा पतिहानिना शोकाभिभूता, समीपस्थितं हनुमन्तं प्रत्युवाच— "मम ह्येष मृतवीरस्याङ्गसंश्रयः शतगुणमङ्गदादपि प्रियः। मम न वानरराज्ये न च अङ्गदे अधिकारः; सर्वेषु कार्येषु तस्य मातुलः सुग्रीवः प्रधानः। हनुमन्, अङ्गदं प्रति एषा बुद्धिः न कर्तव्या; पितैव पुत्रस्य बन्धुः, न माता, हे वानरश्रेष्ठ। मम तु निहतशत्रूणां वीरशय्यायाम् एषा विश्रान्तिः, न वानरराजस्यानुग्रहो, श्रेयसी।" एवं द्वाविंशतितमः सर्गः समाप्तः। त्रयोविंशतितमं सर्गं शृणु। अथ श्वासार्द्रः सर्वतो दृष्ट्वा श्रान्तः वालिः अग्रे स्थितं अनुजं सुग्रीवं ददर्श। सः पराजितः वालिः, विजयीभूतं सुग्रीवं स्नेहपूर्णं वचनमुवाच— "सुग्रीव, त्वं मां पापस्य निग्रहाय न समीपगन्तव्यः; अहं दैववशेन बलात् आकृष्टः, मोहग्रस्तः। हे प्रिय, न अहं मन्ये यदुभयोरपि सुखं एककाले लभ्यते; भ्रातृप्रेम यदासीत् तदिदानीं नास्ति। अद्यैव त्वं एतान् वानरान् राज्ये स्थापय; अहं यमसदनं गच्छामि। अद्यैव जीवनं राज्यं श्रीमद् यशश्च निष्कलुषं त्यजामि, हे सुग्रीव। इदानीं अहं दुःस्थितः सन् वाक्यमिदं वक्ष्यामि; कठिनमपि कर्तव्यमेतत् त्वया, हे नृप। अयं पुत्रः अङ्गदः, सुखेन संवर्धितः, निर्दोषः, अश्रुपूर्णमुखः, भूमौ पतितः, एनं पश्य।" एवं वालिना उक्तं, तस्य अन्तिमवाक्यानि श्रुत्वा, सर्वे वानराः शोकाकुलाः, तारा च अङ्गदं आलिङ्ग्य करुणं रुरोद।