ਸਾ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਪਰ੍ਯष੍ਵਜਤ ਭਾਮਿਨੀ। ਇषੁਣਾਭਿਹਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਾਲਿਨਂ ਕੁਞ੍ਜਰੋਪਮਮ੍
ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਤਾਰਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਆਈ, ਤੇ ਹਾਥੀ ਵਰਗੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ।
ਵਾਨਰਂ ਪਰ੍ਵਤੇਨ੍ਦ੍ਰਾਭਂ ਸ਼ੋਕਸਂਤਪ੍ਤਮਾਨਸਾ। ਤਾਰਾ ਤਰੁਮਿਵੋਨ੍ਮੂਲਂ ਪਰ੍ਯਦੇਵਯਤਾਤੁਰਾ
ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਤਾਰਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਖੜੀ ਹੋਈ ਬੇਲ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਵਾਨਰ ਵਾਲੀ 'ਤੇ ਰੋਈ।
ਰਣੇ ਦਾਰੁਣਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤ ਪ੍ਰਵੀਰ ਪ੍ਲਵਤਾਂ ਵਰ। ਕਿਮਿਦਾਨੀਂ ਪੁਰੋਭਾਗਾਮਦ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਨਾਭਿਭਾषਸੇ
ਜੰਗ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸਿਰਮੌਰ, ਹੇ ਸੂਰਮੇ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ?
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠ ਹਰਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਭਜਸ੍ਵ ਸ਼ਯਨੋਤ੍ਤਮਮ੍। ਨੈਵਂਵਿਧਾਃ ਸ਼ੇਰਤੇ ਹਿ ਭੂਮੌ ਨृਪਤਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਠੋ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘ, ਆਪਣੀ ਵਧੀਆ ਖਟ 'ਤੇ ਜਾਓ; ਇੰਝ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੇ।
ਅਤੀਵ ਖਲੁ ਤੇ ਕਾਨ੍ਤਾ ਵਸੁਧਾ ਵਸੁਧਾਧਿਪ। ਗਤਾਸੁਰਪਿ ਤਾਂ ਗਾਤ੍ਰੈਰ੍ਮਾਂ ਵਿਹਾਯ ਨਿषੇਵਸੇ
ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਧਰਤੀ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਹੈ; ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਕੇ ਵੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵ੍ਯਕ੍ਤਮਦ੍ਯ ਤ੍ਵਯਾ ਵੀਰ ਧਰ੍ਮਤਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤਾ। ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧੇਵ ਪੁਰੀ ਰਮ੍ਯਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਰ੍ਗੇ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾ
ਹੇ ਸੂਰਮੇ, ਤੇਰੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਅੱਜ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਸੁੰਦਰ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸਵਰਗ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਯਾਨ੍ਯਸ੍ਮਾਭਿਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵਨੇषੁ ਮਧੁਗਨ੍ਧਿषੁ। ਵਿਹृਤਾਨਿ ਤ੍ਵਯਾ ਕਾਲੇ ਤੇषਾਮੁਪਰਮਃ ਕृਤਃ
ਜੋ ਮਿੱਠੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ, ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ ਮਿਲ ਕੇ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ, ਉਹ ਪਲ ਹੁਣ ਤੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਨਿਰਾਨਨ੍ਦਾ ਨਿਰਾਸ਼ਾਹਂ ਨਿਮਗ੍ਨਾ ਸ਼ੋਕਸਾਗਰੇ। ਤ੍ਵਯਿ ਪਞ੍ਚਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨੇ ਮਹਾਯੂਥਪਯੂਥਪੇ
ਮੈਂ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਆਸ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਈ ਹਾਂ, ਜਦ ਤੂੰ, ਵੱਡੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਨੇਤਾ, ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਪਾ ਲਿਆ।
ਹृਦਯਂ ਸੁਸ੍ਥਿਤਂ ਮਹ੍ਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਿਪਤਿਤਂ ਭੁਵਿ। ਯਨ੍ਨ ਸ਼ੋਕਾਭਿਸਂਤਪ੍ਤਂ ਸ੍ਫੁਟਤੇऽਦ੍ਯ ਸਹਸ੍ਰਧਾ
ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਵਾਕਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ; ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਅੱਜ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦਾ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਤ੍ਵਯਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਹृਤਾ ਸ ਚ ਵਿਵਾਸਿਤਃ। ਯਤ੍ ਤਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵਯਾ ਵ੍ਯੁष੍ਟਿਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇਯਂ ਪ੍ਲਵਗਾਧਿਪ
ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੂੰ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਨਿਕਲਿਆ ਗਿਆ; ਹੁਣ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਉਸ ਕਰਤੂਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਗਈ।
ਨਿਃਸ਼੍ਰੇਯਸਪਰਾ ਮੋਹਾਤ੍ ਤ੍ਵਯਾ ਚਾਹਂ ਵਿਗਰ੍ਹਿਤਾ। ਯੈषਾਬ੍ਰੁਵਂ ਹਿਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਹਿਤੈषਿਣੀ
ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀ ਸੀ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੇਰੇ ਹੀ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਹੋਈ।
ਰੂਪਯੌਵਨਦृਪ੍ਤਾਨਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨਾਂ ਚ ਮਾਨਦ। ਨੂਨਮਪ੍ਸਰਸਾਮਾਰ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਪ੍ਰਮਥਿष੍ਯਸਿ
ਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੀ ਸੋਹਣੀ ਸੁਰਤ, ਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸੁਭਾਅ ਨਾਲ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤੂੰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਕਰ ਦੇਵੇਂਗਾ, ਨਿਕੇਤ।
ਕਾਲੋ ਨਿਃਸਂਸ਼ਯੋ ਨੂਨਂ ਜੀਵਿਤਾਨ੍ਤਕਰਸ੍ਤਵ। ਬਲਾਦ੍ ਯੇਨਾਵਪਨ੍ਨੋऽਸਿ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯਾਵਸ਼ੋ ਵਸ਼ਮ੍
ਸਮਾਂ, ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ, ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਅਸ੍ਥਾਨੇ ਵਾਲਿਨਂ ਹਤ੍ਵਾ ਯੁਧ੍ਯਮਾਨਂ ਪਰੇਣ ਚ। ਨ ਸਂਤਪ੍ਯਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਮਸੁਗਰ੍ਹਿਤਮ੍
ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਮਾਰ ਕੇ, ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਲੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਇੰਨਾ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਕੋਈ ਪਛਤਾਵਾ ਨਹੀਂ।
ਵੈਧਵ੍ਯਂ ਸ਼ੋਕਸਂਤਾਪਂ ਕृਪਣਾਕृਪਣਾ ਸਤੀ। ਅਦੁਃਖੋਪਚਿਤਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਰ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮ੍ਯਨਾਥਵਤ੍
ਹੁਣ, ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਦੁੱਖ-ਸੰਤਾਪ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਮੈਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਤਰਸਯੋਗ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਣਾਥ ਵਾਂਗ ਜੀਉਂਦੀ ਰਹਾਂਗੀ।
ਲਾਲਿਤਸ਼੍ਚਾਙ੍ਗਦੋ ਵੀਰਃ ਸੁਕੁਮਾਰਃ ਸੁਖੋਚਿਤਃ। ਵਤ੍ਸ੍ਯਤੇ ਕਾਮਵਸ੍ਥਾਂ ਮੇ ਪਿਤृਵ੍ਯੇ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤੇ
ਅੰਗਦ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ, ਨਰਮ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਦੇ ਆਦੀ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹੇਗਾ, ਜਦ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਚਾਚਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕੁਰੁष੍ਵ ਪਿਤਰਂ ਪੁਤ੍ਰ ਸੁਦृष੍ਟਂ ਧਰ੍ਮਵਤ੍ਸਲਮ੍। ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤਸ੍ਯ ਤਵ ਵਤ੍ਸ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਪਰ, ਤੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਵਧੇਰੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸਯ ਪੁਤ੍ਰਂ ਤ੍ਵਂ ਸਂਦੇਸ਼ਂ ਸਂਦਿਸ਼ਸ੍ਵ ਮੇ। ਮੂਰ੍ਧ੍ਨ੍ਨਿ ਚੈਨਂ ਸਮਾਘ੍ਰਾਯ ਪ੍ਰਵਾਸਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋ ਹ੍ਯਸਿ
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦੇ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ; ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਚੁੰਮ ਲੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਤੂੰ ਦੂਰ ਦੇ ਸਫਰ 'ਤੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
ਸਕਾਮੋ ਭਵ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਰੁਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਸ੍ਯਸੇ। ਭੁਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵ ਰਾਜ੍ਯਮਨੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨਃ ਸ਼ਸ੍ਤੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਰਿਪੁਸ੍ਤਵ
ਸੁਗਰੀਵ, ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ; ਤੂੰ ਰੁਮਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ। ਰਾਜ ਨੂੰ ਨਿਸਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਭੋਗ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰਾ ਭਰਾ, ਤੇਰਾ ਵੈਰੀ, ਹੁਣ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਿਂ ਮਾਮੇਵਂ ਪ੍ਰਲਪਤੀਂ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਤ੍ਵਂ ਨਾਭਿਭਾषਸੇ। ਇਮਾਃ ਪਸ਼੍ਯ ਵਰਾ ਬਾਹ੍ਵ੍ਯੋ ਭਾਰ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਵਾਨਰੇਸ਼੍ਵਰ
ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ, ਇੰਝ ਰੋਣ ਵਾਲੀ ਨੂੰ, ਜਵਾਬ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।
ਤਸ੍ਯਾ ਵਿਲਪਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਨਰ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚ ਤਾਃ। ਪਰਿਗृਹ੍ਯਾਙ੍ਗਦਂ ਦੀਨਾ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਤਿਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਃ
ਉਸ ਦੀ ਰੋਣ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਵਾਨਰੀਆਂ ਅੰਗਦ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਰੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਿਮਙ੍ਗਦਂ ਸਾਙ੍ਗਦਵੀਰਬਾਹੋ ਵਿਹਾਯ ਯਾਤੋऽਸਿ ਚਿਰਂ ਪ੍ਰਵਾਸਮ੍। ਨ ਯੁਕ੍ਤਮੇਵਂ ਗੁਣਸਂਨਿਕृष੍ਟਂ ਵਿਹਾਯ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਿਯਚਾਰੁਵੇषਮ੍
ਤੂੰ ਅੰਗਦ, ਆਪਣੇ ਵਿਰਲੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੰਨਾ ਲੰਮਾ ਜ਼ਮਾਨਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਰਹਿ ਗਿਆ? ਇੰਝ ਗੁਣਵਾਨ, ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਯਦ੍ਯਪ੍ਰਿਯਂ ਕਿਂਚਿਦਸਮ੍ਪ੍ਰਧਾਰ੍ਯ ਕृਤਂ ਮਯਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਵ ਦੀਰ੍ਘਬਾਹੋ। ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਮੇ ਤਦ੍ਧਰਿਵਂਸ਼ਨਾਥ ਵ੍ਰਜਾਮਿ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾ ਤਵ ਵੀਰ ਪਾਦੌ
ਜੇ ਮੈਂ, ਲੰਮੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਬਿਨਾ ਸੋਚੇ-ਸਮਝੇ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੁਝ ਅਪਸੰਦ ਕਰ ਬੈਠੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ, ਵਾਨਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਦੀ ਹਾਂ, ਵਿਰਲੇ।
ਤਥਾ ਤੁ ਤਾਰਾ ਕਰੁਣਂ ਰੁਦਨ੍ਤੀ ਭਰ੍ਤੁਃ ਸਮੀਪੇ ਸਹ ਵਾਨਰੀਭਿਃ। ਵ੍ਯਵਸ੍ਯਤ ਪ੍ਰਾਯਮਨਿਨ੍ਦ੍ਯਵਰ੍ਣਾ ਉਪੋਪਵੇष੍ਟੁਂ ਭੁਵਿ ਯਤ੍ਰ ਵਾਲੀ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਰਾ, ਹੋਰ ਵਾਨਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਕਰੂਣ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਸੁਰਤ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਵਾਲੀ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਭੂਖੇ ਰਹਿ ਕੇ ਜੀਵਨ ਮੁਕਾ ਦੇਵੇ।
thumb|ਏਕਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੪-
ਇਕਵੀਹਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਇਕਵੀਹਵਾਂ ਸਰਗ ਇਥੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਨਿਪਤਿਤਾਂ ਤਾਰਾਂ ਚ੍ਯੁਤਾਂ ਤਾਰਾਮਿਵਾਮ੍ਬਰਾਤ੍। ਸ਼ਨੈਰਾਸ਼੍ਵਾਸਯਾਮਾਸ ਹਨੁਮਾਨ੍ ਹਰਿਯੂਥਪਃ
ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਤਾਰਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗੀ ਹੋਈ ਤਾਰੇ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਈ ਸੀ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਗੁਣਦੋषਕृਤਂ ਜਨ੍ਤੁਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮ ਫਲਹੇਤੁਕਮ੍। ਅਵ੍ਯਗ੍ਰਸ੍ਤਦਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍
ਜੀਵ, ਆਪਣੇ ਗੁਣ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਨਿਸਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ, ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੋਚ੍ਯਾ ਸ਼ੋਚਸਿ ਕਂ ਸ਼ੋਚ੍ਯਂ ਦੀਨਂ ਦੀਨਾਨੁਕਮ੍ਪਸੇ। ਕਸ਼੍ਚ ਕਸ੍ਯਾਨੁਸ਼ੋਚ੍ਯੋऽਸ੍ਤਿ ਦੇਹੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਬੁਦ੍ਬੁਦੋਪਮੇ
ਤੂੰ ਉਸ ਲਈ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਜੋ ਰੋਣਯੋਗ ਹੈ; ਤੂੰ ਤਰਸਯੋਗ ਲਈ ਤਰਸ ਕਰਦੀ ਹੈਂ; ਪਰ ਇਸ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਬੁਦਬੁਦੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਵਿਚ ਕੌਣ ਕਿਸ ਲਈ ਰੋਣਯੋਗ ਹੈ?
ਅਙ੍ਗਦਸ੍ਤੁ ਕੁਮਾਰੋऽਯਂ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯੋ ਜੀਵਪੁਤ੍ਰਯਾ। ਆਯਤ੍ਯਾਂ ਚ ਵਿਧੇਯਾਨਿ ਸਮਰ੍ਥਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਯ
ਇਹ ਅੰਗਦ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਤੇਰਾ ਜੀਵਤ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਕਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਜੋ ਸਮਰਥ ਹੋਣ, ਉਹ ਕਰ।
ਜਾਨਾਸ੍ਯਨਿਯਤਾਮੇਵਂ ਭੂਤਾਨਾਮਾਗਤਿਂ ਗਤਿਮ੍। ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛੁਭਂ ਹਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪਣ੍ਡਿਤੇ ਨੇਹ ਲੌਕਿਕਮ੍
ਤੂੰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦੀ ਨਿਯਤ ਰੀਤ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ, ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਸਦਾ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਾਰੀ।