ਧਨੁषਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯਂ ਹਿ ਜਿਜ੍ਞਾਸਨ੍ਤੋ ਮਹੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ । ਨ ਸ਼ੇਕੁਰਾਰੋਪਯਿਤੁਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾ ਮਹਾਬਲਾਃ ॥੧-੩੧-
ਉਸ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਕਤ ਪਰਖਣ ਲਈ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਚੜਾ ਨਹੀਂ ਸਕੇ।
ਤਦ੍ਧਨੁਰ੍ਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਮੈਥਿਲਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਯਜ੍ਞਂ ਚ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਮ੍ ॥੧-੩੧-
ਉਹ ਧਨੁਸ਼, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ, ਕਾਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਵੱਡਾ ਅਜੋਬਾ ਯਜਨ ਦੋਵੇਂ ਦੇਖੇਗਾ।
ਤਦ੍ਧਿ ਯਜ੍ਞਫਲਂ ਤੇਨ ਮੈਥਿਲੇਨੋਤ੍ਤਮਂ ਧਨੁਃ । ਯਾਚਿਤਂ ਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸੁਨਾਭਂ ਸਰ੍ਵਦੈਵਤੈਃ ॥੧-੩੧-
ਉਹ ਸਰਵੋਤਮ ਧਨੁਸ਼, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਯਜਨ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਮੰਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸਦਾ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਆਯਾਗਭੂਤਂ ਨृਪਤੇਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵੇਸ਼੍ਮਨਿ ਰਾਘਵ । ਅਰ੍ਚਿਤਂ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਗਨ੍ਧੈਰ੍ਧੂਪੈਸ਼੍ਚਾਗੁਰੁਗਨ੍ਧਿਭਿਃ ॥੧-੩੧-੧੩ ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਵਰਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨਮਕਰੋਤ੍ ਤਦਾ । ਸਰ੍षਿਸਙ੍ਘਃ ਸਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਆਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਵਨਦੇਤਾਃ ॥੧-੩੧-
ਉਹ ਧਨੁਸ਼, ਰਾਘਵ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ ਤੇ ਅਗਰੂ ਦੀ ਧੂਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਵੋऽਸ੍ਤੁ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਸਿਦ੍ਧਃ ਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਰਮਾਦਹਮ੍ । ਉਤ੍ਤਰੇ ਜਾਹ੍ਨਵੀਤੀਰੇ ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਸ਼ਿਲੋਚ੍ਚਯਮ੍ ॥੧-੩੧-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਤੇ ਕਾਕੁਤਸਥ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਃ ਕੌਸ਼ਿਕਃ ਸ ਤਪੋਧਨਃ । ਉਤ੍ਤਰਾਂ ਦਿਸ਼ਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥੧-੩੧-
ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸਿਦਧਾਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਤਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਂ ਮੁਨਿਵਰਮਨ੍ਵਗਾਦਨੁਸਾਰਿਣਾਮ੍ । ਸ਼ਕਟੀਸ਼ਤਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਪ੍ਰਯਾਣੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਾਮ੍ ॥੧-੩੧-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਕੌਸ਼ਿਕ, ਜੋ ਤਪ ਦੀ ਦੌਲਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉੱਤਰੀ ਦਿਸਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਗਣਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਰਮਨਿਵਾਸਿਨਃ । ਅਨੁਜਗ੍ਮੁਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਤਪੋਧਨਮ੍ ॥੧-੩੧-
ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਚਲਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੈਦਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਟੋਲੀ—ਸੌ ਰਥਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ—ਚਲ ਪਈ।
ਨਿਵਰ੍ਤਯਾਮਾਸ ਤਤਃ ਸ ऋषਿ ਸਨ੍ਘਃ ਸ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ । ਤੇ ਗਤ੍ਵਾ ਦੂਰਮ੍ ਅਧ੍ਵਾਨਮ੍ ਲਮ੍ਬਮਾਨੇ ਦਿਵਾਕਰੇ ॥੧-੩੧-
ਮ੍ਰਿਗ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਜੋ ਸਿਦਧਾਸ਼ਰਮ ਦੇ ਵਾਸੀ ਸਨ, ਵੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਤਪ ਦੀ ਦੌਲਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪਏ।
ਤੇऽਸ੍ਤਂ ਗਤੇ ਦਿਨਕਰੇ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਹੁਤਹੁਤਾਸ਼ਨਾਃ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਨਿषੇਦੁਰਮਿਤੌਜਸਃ ॥੧-੩੧-
ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਤੇ ਪੰਛੀ, ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਲੱਗਾ, ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਏ।
ਰਾਮੋऽਪਿ ਸਹਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰ੍ਮੁਨੀਂਸ੍ਤਾਨਭਿਪੂਜ੍ਯ ਚ । ਅਗ੍ਰਤੋ ਨਿषਸਾਦਾਥ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ॥੧-੩੧-
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਹਵਨ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ, ਉਹ ਅਣਮਾਪ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਬੈਠ ਗਏ।
ਅਥ ਰਾਮੋ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਤਪੋਧਨਮ੍ । ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਂ ਕੌਤੂਹਲਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ ॥੧-੩੧-
ਰਾਮ ਵੀ, ਸੌਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ, ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਭਗਵਨ੍ ਕੋ ਨ੍ਵਯਂ ਦੇਸ਼ਃ ਸਮृਦ੍ਧਵਨਸ਼ੋਭਿਤਃ । ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ॥੧-੩੧-
ਫਿਰ, ਰਾਮ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਤਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਸੀ, ਨੂੰ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ:
ਚੋਦਿਤੋ ਰਾਮਵਾਕ੍ਯੇਨ ਕਥਯਾਮਾਸ ਸੁਵ੍ਰਤਃ । ਤਸ੍ਯ ਦੇਸ਼ਸ੍ਯ ਨਿਖਿਲਮृषਿਮਧ੍ਯੇ ਮਹਾਤਪਾਃ ॥੧-੩੧-
ਭਗਵਨ, ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਤੁਸੀਂ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ।
thumb|ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਰਾਮ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿਚ, ਉਸ ਦੇਸ਼ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਯੋਨਿਰ੍ਮਹਾਨਾਸੀਤ੍ ਕੁਸ਼ੋ ਨਾਮ ਮਹਾਤਪਾਃ । ਅਕ੍ਲਿष੍ਟਵ੍ਰਤਧਰ੍ਮਜ੍ਞਃ ਸਜ੍ਜਨਪ੍ਰਤਿਪੂਜਕਃ ॥੧-੩੨-
ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਵੱਡਾ ਤਪਸੀ ਕੁਸ਼ਾ ਨਾਮ ਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੇ ਪੱਕਾ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਕੁਲੀਨਾਯਾਂ ਯੁਕ੍ਤਾਯਾਂ ਸੁਮਹਾਬਲਾਨ੍ । ਵੈਦਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਜਨਯਾਮਾਸ ਚਤੁਰਃ ਸਦृਸ਼ਾਨ੍ ਸੁਤਾਨ੍ ॥੧-੩੨-
ਉਹ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ ਨੇਕ ਔਰਤ ਨਾਲੋਂ ਚਾਰ ਸੋਹਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਕੁਸ਼ਾਮ੍ਬਂ ਕੁਸ਼ਨਾਭਂ ਚ ਅਸੂਰ੍ਤਰਜਸਂ ਵਸੁਮ੍ । ਦੀਪ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਮਹੋਤ੍ਸਾਹਾਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਧਰ੍ਮਚਿਕੀਰ੍षਯਾ ॥੧-੩੨-
ਕੁਸ਼ਾਂਬਾ, ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ, ਅਸੂਰਤ ਰਜਸ ਤੇ ਵਸੁ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਨ। ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ, ਜੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਫਰਜ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ।
ਤਾਨੁਵਾਚ ਕੁਸ਼ਃ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠਾਨ੍ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਃ । ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਪਾਲਨਂ ਪੁਤ੍ਰਾ ਧਰ੍ਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਥ ਪੁष੍ਕਲਮ੍ ॥੧-੩੨-
ਕੁਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮੀ ਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਪੁੱਤਰਾ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਕਰੋ; ਧਰਮ ਨਿਭਾ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਵੱਡਾ ਫਲ ਪਾਵੋਗੇ।'
ਕੁਸ਼ਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਲੋਕਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਨਿਵੇਸ਼ਂ ਚਕ੍ਰਿਰੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਨृਵਰਾਸ੍ਤਦਾ ॥੧-੩੨-
ਕੁਸ਼ਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਚਾਰ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ।
ਕੁਸ਼ਾਮ੍ਬਸ੍ਤੁ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਕੌਸ਼ਾਮ੍ਬੀਮਕਰੋਤ੍ ਪੁਰੀਮ੍ । ਕੁਸ਼ਨਾਭਸ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪੁਰਂ ਚਕ੍ਰੇ ਮਹੋਦਯਮ੍ ॥੧-੩੨-
ਕੁਸ਼ਾਂਬਾ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕੌਸ਼ਾਂਬੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ। ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ, ਧਰਮ ਵਾਲਾ, ਮਹੋਦਯਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ।
ਅਸੂਰ੍ਤਰਜਸੋ ਨਾਮ ਧਰ੍ਮਾਰਣ੍ਯਂ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਚਕ੍ਰੇ ਪੁਰਵਰਂ ਰਾਜਾ ਵਸੁਨਾਮ ਗਿਰਿਵ੍ਰਜਮ੍ ॥੧-੩੨-
ਅਸੂਰਤ ਰਜਸ, ਰਾਜਾ, ਨੇ ਧਰਮਾਰਣਯਾ ਨਾਮ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ; ਤੇ ਵਸੁ ਨੇ ਗਿਰਿਵਰਜਾ ਨਾਮ ਦਾ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ।
ਏषਾ ਵਸੁਮਤੀ ਰਾਮ ਵਸੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਏਤੇ ਸ਼ੈਲਵਰਾਃ ਪਞ੍ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ੍ਤੇ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ॥੧-੩੨-
ਰਾਮਾ, ਇਹ ਵਸੁ ਦੀ ਵਸੁਮਤੀ ਧਰਤੀ ਹੈ; ਤੇ ਇਹ ਪੰਜ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸੁਮਾਗਧੀ ਨਦੀ ਰਮ੍ਯਾ ਮਾਗਧਾਨ੍ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾऽऽਯਯੌ । ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਸ਼ੈਲਮੁਖ੍ਯਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਮਾਲੇਵ ਸ਼ੋਭਤੇ ॥੧-੩੨-
ਸੁਮਾਗਧੀ ਨਦੀ, ਜੋ ਮਾਗਧ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਸੋਭਾ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸੈषਾ ਹਿ ਮਾਗਧੀ ਰਾਮ ਵਸੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਪੂਰ੍ਵਾਭਿਚਰਿਤਾ ਰਾਮ ਸੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾ ਸਸ੍ਯਮਾਲਿਨੀ ॥੧-੩੨-
ਇਹ, ਰਾਮਾ, ਵਸੁ ਦੀ ਮਾਗਧੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਪਜਾਊ ਤੇ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।
ਕੁਸ਼ਨਾਭਸ੍ਤੁ ਰਾਜਰ੍षਿਃ ਕਨ੍ਯਾਸ਼ਤਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਜਨਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਘृਤਾਚ੍ਯਾਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ॥੧-੩੨-
ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਧਰਮ ਵਾਲਾ, ਨੇ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਦੇ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਬੇਮਿਸਾਲ ਧੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ।
ਤਾਸ੍ਤੁ ਯੌਵਨਸ਼ਾਲਿਨ੍ਯੋ ਰੂਪਵਤ੍ਯਃ ਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤਾਃ । ਉਦ੍ਯਾਨਭੂਮਿਮਾਗਮ੍ਯ ਪ੍ਰਾਵृषੀਵ ਸ਼ਤਹ੍ਰਦਾਃ ॥੧-੩੨-
ਉਹ ਧੀਆਂ, ਜੋ ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੌ ਨਦੀਆਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ।
ਗਾਯਨ੍ਤ੍ਯੋ ਨृਤ੍ਯਮਾਨਾਸ਼੍ਚ ਵਾਦਯਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤੁ ਰਾਘਵ । ਆਮੋਦਂ ਪਰਮਂ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਵਰਾਭਰਣਭੂषਿਤਾਃ ॥੧-੩੨-
ਉਹ ਗਾ ਰਹੀਆਂ, ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਤੇ ਵਾਜੇ ਵਜਾ ਰਹੀਆਂ, ਰਾਘਵ। ਵਧੀਆ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਸਨ।
ਅਥ ਤਾਸ਼੍ਚਾਰੁਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗ੍ਯੋ ਰੂਪੇਣਾਪ੍ਰਤਿਮਾ ਭੁਵਿ । ਉਦ੍ਯਾਨਭੂਮਿਮਾਗਮ੍ਯ ਤਾਰਾ ਇਵ ਘਨਾਨ੍ਤਰੇ ॥੧-੩੨-
ਫਿਰ ਉਹ ਧੀਆਂ, ਹਰ ਅੰਗ ਵਿਚ ਸੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ, ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚ ਤਾਰੇ।
ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਰੂਪਯੌਵਨਸਂਯੁਤਾਃ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕੋ ਵਾਯੁਰਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੧-੩੨-
ਉਹ ਸਭ ਧੀਆਂ, ਜੋ ਹਰ ਗੁਣ, ਰੂਪ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਯੂ—ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ—ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਿਆ: