thumb|ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੪-
ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੀ ਸਤਾਰਾਂਵੀਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਤਤਃ ਸ਼ਰੇਣਾਭਿਹਤੋ ਰਾਮੇਣ ਰਣਕਰ੍ਕਸ਼ਃ। ਪਪਾਤ ਸਹਸਾ ਵਾਲੀ ਨਿਕृਤ੍ਤ ਇਵ ਪਾਦਪਃ
ਫਿਰ, ਰਾਮ ਦੇ ਸਰ ਨਾਲ ਵਾਲ਼ੀ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤਗੜਾ ਸੀ, ਇਕ ਵਾਰ ਹੀ, ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਦਰਖ਼ਤ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਸ ਭੂਮੌ ਨ੍ਯਸ੍ਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸ੍ਤਪ੍ਤਕਾਞ੍ਚਨਭੂषਣਃ। ਅਪਤਦ੍ ਦੇਵਰਾਜਸ੍ਯ ਮੁਕ੍ਤਰਸ਼੍ਮਿਰਿਵ ਧ੍ਵਜਃ
ਉਹ, ਤਪਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਪਿਆ, ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਫੈਲ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਖੁਲ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਿਪਤਿਤੇ ਭੂਮੌ ਹਰ੍ਯृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਗਣੇਸ਼੍ਵਰੇ। ਨष੍ਟਚਨ੍ਦ੍ਰਮਿਵ ਵ੍ਯੋਮ ਨ ਵ੍ਯਰਾਜਤ ਮੇਦਿਨੀ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਨਰ ਤੇ ਰੀਛਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਚਾਨਣ ਰਹਿਤ ਆਸਮਾਨ ਵਾਂਗ, ਚਮਕਣੀ ਛੱਡ ਗਈ।
ਭੂਮੌ ਨਿਪਤਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਤਸ੍ਯ ਦੇਹਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਨ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਜਹਾਤਿ ਨ ਪ੍ਰਾਣਾ ਨ ਤੇਜੋ ਨ ਪਰਾਕ੍ਰਮਃ
ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ, ਜਿੰਦ, ਜੋਸ਼ ਜਾਂ ਸ਼ੌਰਿਆ ਨਹੀਂ ਗੁਆਇਆ।
ਸ਼ਕ੍ਰਦਤ੍ਤਾ ਵਰਾ ਮਾਲਾ ਕਾਞ੍ਚਨੀ ਰਤ੍ਨਭੂषਿਤਾ। ਦਧਾਰ ਹਰਿਮੁਖ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤੇਜਃ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਚ ਸਾ
ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਸੋਨੇ ਦੀ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਮਾਲਾ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀ ਜਿੰਦ, ਜੋਸ਼ ਤੇ ਚਮਕ ਨੂੰ ਬਚਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸ ਤਯਾ ਮਾਲਯਾ ਵੀਰੋ ਹੈਮਯਾ ਹਰਿਯੂਥਪਃ। ਸਂਧ੍ਯਾਨੁਗਤਪਰ੍ਯਨ੍ਤਃ ਪਯੋਧਰ ਇਵਾਭਵਤ੍
ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਵੀਰ ਮੁਖੀ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਲਣ ਵੇਲੇ ਚਾਨਣ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਮਾਲਾ ਚ ਦੇਹਸ਼੍ਚ ਮਰ੍ਮਘਾਤੀ ਚ ਯਃ ਸ਼ਰਃ। ਤ੍ਰਿਧੇਵ ਰਚਿਤਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਪਤਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਸ਼ੋਭਤੇ
ਉਸ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਸਰੀਰ ਤੇ ਉਹ ਸਰ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਮਰਮ 'ਤੇ ਲੱਗਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਭਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਦਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤਸ੍ਯ ਵੀਰਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਰ੍ਗਪ੍ਰਭਾਵਨਮ੍। ਰਾਮਬਾਣਾਸਨਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਮਾਵਹਤ੍ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਰਾਮ ਦੇ ਧਨੁ ਤੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਅਸਤਰ, ਜੋ ਵੀਰਾਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਦਾ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ 'ਤੇ ਲੈ ਗਿਆ।
ਤਂ ਤਥਾ ਪਤਿਤਂ ਸਂਖ੍ਯੇ ਗਤਾਰ੍ਚਿषਮਿਵਾਨਲਮ੍। ਯਯਾਤਿਮਿਵ ਪੁਣ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਦੇਵਲੋਕਾਦਿਹ ਚ੍ਯੁਤਮ੍
ਉਹ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿੱਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਮਿੱਟ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੋਵੇ।
ਆਦਿਤ੍ਯਮਿਵ ਕਾਲੇਨ ਯੁਗਾਨ੍ਤੇ ਭੁਵਿ ਪਾਤਿਤਮ੍। ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਮਿਵ ਦੁਰ੍ਧਰ੍षਮੁਪੇਨ੍ਦ੍ਰਮਿਵ ਦੁਃਸਹਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੋਵੇ; ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਇੰਦਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਔਖਾ ਹੋਵੇ; ਜਾਂ ਉਪੇਂਦਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਹਿਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇ।
ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਤ੍ਰਂ ਪਤਿਤਂ ਵਾਲਿਨਂ ਹੇਮਮਾਲਿਨਮ੍। ਵ੍ਯੂਢੋਰਸ੍ਕਂ ਮਹਾਬਾਹੁਂ ਦੀਪ੍ਤਾਸ੍ਯਂ ਹਰਿਲੋਚਨਮ੍
ਇੰਦਰ ਦਾ ਪੁੱਤ ਵਾਲ਼ੀ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ, ਚਮਕਦਾ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਡਿੱਗਿਆ ਪਿਆ ਸੀ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਨੁਚਰੋ ਰਾਮੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ੋਪਸਸਰ੍ਪ ਚ। ਤਂ ਤਥਾ ਪਤਿਤਂ ਵੀਰਂ ਗਤਾਰ੍ਚਿषਮਿਵਾਨਲਮ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ—ਉਹ ਵੀਰ, ਜੋ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਮਿੱਟ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਵਾਂਗ।
ਬਹੁਮਾਨ੍ਯ ਚ ਤਂ ਵੀਰਂ ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਂ ਸ਼ਨੈਰਿਵ। ਉਪਯਾਤੌ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੌ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ
ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਸ ਮਾਣਯੋਗ ਵੀਰ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਨੇੜੇ ਆਏ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਘਵਂ ਵਾਲੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਚ ਮਹਾਬਲਮ੍। ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਪਰੁषਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਿਤਂ ਧਰ੍ਮਸਂਹਿਤਮ੍
ਰਾਮ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਲ਼ੀ ਨੇ ਰੁੱਖੀ, ਪਰ ਇੱਜ਼ਤਦਾਰ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਸ ਭੂਮਾਵਲ੍ਪਤੇਜੋऽਸੁਰ੍ਨਿਹਤੋ ਨष੍ਟਚੇਤਨਃ। ਅਰ੍ਥਸਂਹਿਤਯਾ ਵਾਚਾ ਗਰ੍ਵਿਤਂ ਰਣਗਰ੍ਵਿਤਮ੍
ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ, ਹੋਸ਼ ਗੁਆ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੈਤ, ਉਹ ਜੰਗ ਦੇ ਗਰੂਰ ਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ, ਸਮਝਦਾਰੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਤ੍ਵਂ ਨਰਾਧਿਪਤੇਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਥਿਤਃ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਃ। ਪਰਾਙ੍ਮੁਖਵਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕੋऽਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਗੁਣਃ। ਯਦਹਂ ਯੁਦ੍ਧਸਂਰਬ੍ਧਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਕृਤੇ ਨਿਧਨਂ ਗਤਃ
ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਹੈ ਤੇ ਤੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈਂ। ਪਰ ਪਿੱਠ ਕਰਕੇ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਗੁਣ ਮਿਲਿਆ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗਵਾ ਬੈਠਾ।
ਸਾਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ੋ ਮਹੋਤ੍ਸਾਹਃ ਸਮਯਜ੍ਞੋ ਦृਢਵ੍ਰਤਃ। ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਕਥਯਨ੍ਤਿ ਯਸ਼ੋ ਭੁਵਿ
ਦਇਆਲੂ, ਵੱਡੇ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲਾ, ਵਾਅਦੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪੱਕੇ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਤੇਰੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦਮਃ ਸ਼ਮਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਧਰ੍ਮੋ ਧृਤਿਃ ਸਤ੍ਯਂ ਪਰਾਕ੍ਰਮਃ। ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨਾਂ ਗੁਣਾ ਰਾਜਨ੍ ਦਣ੍ਡਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਪਕਾਰਿषੁ
ਸੰਯਮ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਧਰਮ, ਹੌਸਲਾ, ਸਚਾਈ, ਬਹਾਦਰੀ—ਇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਰਾਜਾ, ਤੇ ਦੁਰਜਨਾਂ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਵੀ।
ਤਾਨ੍ ਗੁਣਾਨ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਧਾਰ੍ਯਾਹਮਗ੍ਰ੍ਯਂ ਚਾਭਿਜਨਂ ਤਵ। ਤਾਰਯਾ ਪ੍ਰਤਿषਿਦ੍ਧਃ ਸਨ੍ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਸਮਾਗਤਃ
ਇਹ ਗੁਣ ਤੇ ਤੇਰੀ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਤਾਰਾ ਨੇ ਰੋਕਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਆ ਗਿਆ।
ਨ ਮਾਮਨ੍ਯੇਨ ਸਂਰਬ੍ਧਂ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਂ ਵੇਦ੍ਧੁਮਰ੍ਹਸਿ। ਇਤਿ ਮੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਬਭੂਵਾਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਤਵ
ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਬੇਧਿਆਨ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਇਹ ਸੋਚ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆਈ ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।
ਸ ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਨਿਹਤਾਤ੍ਮਾਨਂ ਧਰ੍ਮਧ੍ਵਜਮਧਾਰ੍ਮਿਕਮ੍। ਜਾਨੇ ਪਾਪਸਮਾਚਾਰਂ ਤृਣੈਃ ਕੂਪਮਿਵਾਵृਤਮ੍
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰੀ ਆਤਮਾ ਮਾਰੀ ਗਈ ਹੈ, ਧਰਮ ਦਾ ਝੰਡਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵੀ ਅਧਰਮੀ, ਮੰਦ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਲਾ, ਜਿਵੇਂ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕੂਆਂ।
ਸਤਾਂ ਵੇषਧਰਂ ਪਾਪਂ ਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨਮਿਵ ਪਾਵਕਮ੍। ਨਾਹਂ ਤ੍ਵਾਮਭਿਜਾਨਾਮਿ ਧਰ੍ਮਚ੍ਛਦ੍ਮਾਭਿਸਂਵृਤਮ੍
ਤੂੰ ਚੰਗਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮੰਦਾ ਹੈਂ, ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅੱਗ ਵਾਂਗ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਝੂਠੀ ਚਾਦਰ ਪਾ ਕੇ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਿषਯੇ ਵਾ ਪੁਰੇ ਵਾ ਤੇ ਯਦਾ ਪਾਪਂ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍। ਨ ਚ ਤ੍ਵਾਮਵਜਾਨੇऽਹਂ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਤਂ ਹਂਸ੍ਯਕਿਲ੍ਬਿषਮ੍
ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਜਾਂ ਤੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ, ਜਦ ਵੀ ਮੈਂ ਕੋਈ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਨਿਰਪਾਪ ਹਾਂ, ਕਿਉਂ ਮਾਰਿਆ?
ਫਲਮੂਲਾਸ਼ਨਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਾਨਰਂ ਵਨਗੋਚਰਮ੍। ਮਾਮਿਹਾਪ੍ਰਤਿਯੁਧ੍ਯਨ੍ਤਮਨ੍ਯੇਨ ਚ ਸਮਾਗਤਮ੍
ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਾਨਰ ਹਾਂ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਫਲ ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤ੍ਵਂ ਨਰਾਧਿਪਤੇਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤੀਤਃ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਃ। ਲਿਙ੍ਗਮਪ੍ਯਸ੍ਤਿ ਤੇ ਰਾਜਨ੍ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਧਰ੍ਮਸਂਹਿਤਮ੍
ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਹੈ ਤੇ ਤੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈਂ। ਰਾਜਾ, ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਪਸ਼ਟ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਕਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਕੁਲੇ ਜਾਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤਵਾਨ੍ ਨष੍ਟਸਂਸ਼ਯਃ। ਧਰ੍ਮਲਿਙ੍ਗਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਨ੍ਨਃ ਕ੍ਰੂਰਂ ਕਰ੍ਮ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਕਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜਨਮਿਆ, ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਧਰਮ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੁਕਾ ਕੇ ਕਠੋਰ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਤ੍ਵਂ ਰਾਘਵਕੁਲੇ ਜਾਤੋ ਧਰ੍ਮਵਾਨਿਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ। ਅਭਵ੍ਯੋ ਭਵ੍ਯਰੂਪੇਣ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਪਰਿਧਾਵਸੇ
ਤੂੰ ਰਾਘਵਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜਨਮਿਆ ਹੈਂ, ਤੇ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈਂ। ਪਰ ਚੰਗਾ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਤੂੰ ਅਣਉਚਿਤ ਕੰਮ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
ਸਾਮ ਦਾਨਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਧਰ੍ਮਃ ਸਤ੍ਯਂ ਧृਤਿਪਰਾਕ੍ਰਮੌ। ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨਾਂ ਗੁਣਾ ਰਾਜਨ੍ ਦਣ੍ਡਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਪਕਾਰਿषੁ
ਸੁਲਹ, ਦਾਨ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਧਰਮ, ਸਚਾਈ, ਪੱਕਾ ਮਨ, ਤੇ ਬਹਾਦਰੀ—ਇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਰਾਜਾ, ਤੇ ਦੁਰਜਨਾਂ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਵੀ।
ਵਯਂ ਵਨਚਰਾ ਰਾਮ ਮृਗਾ ਮੂਲਫਲਾਸ਼ਿਨਃ। ਏषਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਰਸ੍ਮਾਕਂ ਪੁਰੁषਸ੍ਤ੍ਵਂ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ
ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਾਂ, ਰਾਮਾ, ਜੜ੍ਹਾਂ, ਫਲ ਤੇ ਮਾਸ ਖਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਕੁਦਰਤ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਹੈਂ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ।