ਤੌ ਸ਼ੋਣਿਤਾਕ੍ਤੌ ਯੁਧ੍ਯੇਤਾਂ ਵਾਨਰੌ ਵਨਚਾਰਿਣੌ। ਮੇਘਾਵਿਵ ਮਹਾਸ਼ਬ੍ਦੈਸ੍ਤਰ੍ਜਮਾਨੌ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਉਹ ਦੋ ਵਾਨਰ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ।
ਹੀਯਮਾਨਮਥਾਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਵਾਨਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍। ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣਂ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚੈਵ ਰਾਘਵਃ ਸ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਫਿਰ ਰਾਘਵ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੁਗਰੀਵ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਰਾਮੋ ਮਹਾਤੇਜਾ ਆਰ੍ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰਮ੍। ਸ ਸ਼ਰਂ ਵੀਕ੍ਸ਼ਤੇ ਵੀਰੋ ਵਾਲਿਨੋ ਵਧਕਾਂਕ੍ਸ਼ਯਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਰਾਮ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਲੀ ਦੇ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਤੀਰ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ।
ਤਤੋ ਧਨੁषਿ ਸਂਧਾਯ ਸ਼ਰਮਾਸ਼ੀਵਿषੋਪਮਮ੍। ਪੂਰਯਾਮਾਸ ਤਚ੍ਚਾਪਂ ਕਾਲਚਕ੍ਰਮਿਵਾਨ੍ਤਕਃ
ਫਿਰ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਤੀਰ ਨੂੰ ਧਨੁ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਹ ਧਨੁ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਣਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਜ੍ਯਾਤਲਘੋषੇਣ ਤ੍ਰਸ੍ਤਾਃ ਪਤ੍ਰਰਥੇਸ਼੍ਵਰਾਃ। ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰੁਵੁਰ੍ਮृਗਾਸ਼੍ਚੈਵ ਯੁਗਾਨ੍ਤ ਇਵ ਮੋਹਿਤਾਃ
ਉਸ ਦੀ ਧਨੁ ਦੀ ਤਾਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਹਿਰਣ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਹਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਵਜ੍ਰਨਿਰ੍ਘੋषਃ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਾਸ਼ਨਿਸਂਨਿਭਃ। ਰਾਘਵੇਣ ਮਹਾਬਾਣੋ ਵਾਲਿਵਕ੍ਸ਼ਸਿ ਪਾਤਿਤਃ
ਰਾਘਵ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਵੱਡਾ ਤੀਰ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਗਰਜਨ ਕਰਦਾ, ਵਾਲੀ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਲੱਗਾ।
ਤਤਸ੍ਤੇਨ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵੀਰ੍ਯਯੁਕ੍ਤਃ ਕਪੀਸ਼੍ਵਰਃ। ਵੇਗੇਨਾਭਿਹਤੋ ਵਾਲੀ ਨਿਪਪਾਤ ਮਹੀਤਲੇ
ਉਸ ਵੱਡੇ ਤੀਰ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ, ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਧ੍ਵਜ ਇਵੋਦ੍ਧੂਤਃ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਮਹੀਤਲੇ। ਆਸ਼੍ਵਯੁਕ੍ਸਮਯੇ ਮਾਸਿ ਗਤਸ਼੍ਰੀਕੋ ਵਿਚੇਤਨਃ। ਬਾष੍ਪਸਂਰੁਦ੍ਧਕਣ੍ਠਸ੍ਤੁ ਵਾਲੀ ਚਾਰ੍ਤਸ੍ਵਰਃ ਸ਼ਨੈਃ
ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ, ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਚਮਕ ਖੋ ਬੈਠਾ, ਹੋਸ਼ ਖੋ ਬੈਠਾ, ਵਾਲੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਗਲਾ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬੋਲਿਆ।
ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ ਕਾਲਯੁਗਾਨ੍ਤਕੋਪਮਂ ਸ਼ਰੋਤ੍ਤਮਂ ਕਾਞ੍ਚਨਰੂਪ੍ਯਭੂषਿਤਮ੍। ਸਸਰ੍ਜ ਦੀਪ੍ਤਂ ਤਮਮਿਤ੍ਰਮਰ੍ਦਨਂ ਸਧੂਮਮਗ੍ਨਿਂ ਮੁਖਤੋ ਯਥਾ ਹਰਃ
ਉੱਚਾ ਦਰਜੇ ਦਾ ਮਨੁੱਖ, ਕਲਿਜੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕ ਵਾਂਗ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਰ ਛੱਡਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਰਾ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਧੂੰਆਂ ਤੇ ਅੱਗ ਕੱਢਦਾ ਹੈ।
ਅਥੋਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਸ਼ੋਣਿਤਤੋਯਵਿਸ੍ਰਵੈਃ ਸੁਪੁष੍ਪਿਤਾਸ਼ੋਕ ਇਵਾਨਿਲੋਦ੍ਧਤਃ। ਵਿਚੇਤਨੋ ਵਾਸਵਸੂਨੁਰਾਹਵੇ ਪ੍ਰਭ੍ਰਂਸ਼ਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਧ੍ਵਜਵਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਂ ਗਤਃ
ਫਿਰ, ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੂਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਅਸ਼ੋਕ ਦਰਖ਼ਤ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਵਾਸਵ ਦਾ ਪੁੱਤ ਵਾਲ਼ੀ, ਹੋਸ਼ ਗੁਆ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।
thumb|ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੪-
ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੀ ਸਤਾਰਾਂਵੀਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਤਤਃ ਸ਼ਰੇਣਾਭਿਹਤੋ ਰਾਮੇਣ ਰਣਕਰ੍ਕਸ਼ਃ। ਪਪਾਤ ਸਹਸਾ ਵਾਲੀ ਨਿਕृਤ੍ਤ ਇਵ ਪਾਦਪਃ
ਫਿਰ, ਰਾਮ ਦੇ ਸਰ ਨਾਲ ਵਾਲ਼ੀ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤਗੜਾ ਸੀ, ਇਕ ਵਾਰ ਹੀ, ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਦਰਖ਼ਤ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਸ ਭੂਮੌ ਨ੍ਯਸ੍ਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸ੍ਤਪ੍ਤਕਾਞ੍ਚਨਭੂषਣਃ। ਅਪਤਦ੍ ਦੇਵਰਾਜਸ੍ਯ ਮੁਕ੍ਤਰਸ਼੍ਮਿਰਿਵ ਧ੍ਵਜਃ
ਉਹ, ਤਪਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਪਿਆ, ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਫੈਲ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਖੁਲ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਿਪਤਿਤੇ ਭੂਮੌ ਹਰ੍ਯृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਗਣੇਸ਼੍ਵਰੇ। ਨष੍ਟਚਨ੍ਦ੍ਰਮਿਵ ਵ੍ਯੋਮ ਨ ਵ੍ਯਰਾਜਤ ਮੇਦਿਨੀ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਨਰ ਤੇ ਰੀਛਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਚਾਨਣ ਰਹਿਤ ਆਸਮਾਨ ਵਾਂਗ, ਚਮਕਣੀ ਛੱਡ ਗਈ।
ਭੂਮੌ ਨਿਪਤਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਤਸ੍ਯ ਦੇਹਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਨ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਜਹਾਤਿ ਨ ਪ੍ਰਾਣਾ ਨ ਤੇਜੋ ਨ ਪਰਾਕ੍ਰਮਃ
ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ, ਜਿੰਦ, ਜੋਸ਼ ਜਾਂ ਸ਼ੌਰਿਆ ਨਹੀਂ ਗੁਆਇਆ।
ਸ਼ਕ੍ਰਦਤ੍ਤਾ ਵਰਾ ਮਾਲਾ ਕਾਞ੍ਚਨੀ ਰਤ੍ਨਭੂषਿਤਾ। ਦਧਾਰ ਹਰਿਮੁਖ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤੇਜਃ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਚ ਸਾ
ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਸੋਨੇ ਦੀ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਮਾਲਾ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀ ਜਿੰਦ, ਜੋਸ਼ ਤੇ ਚਮਕ ਨੂੰ ਬਚਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸ ਤਯਾ ਮਾਲਯਾ ਵੀਰੋ ਹੈਮਯਾ ਹਰਿਯੂਥਪਃ। ਸਂਧ੍ਯਾਨੁਗਤਪਰ੍ਯਨ੍ਤਃ ਪਯੋਧਰ ਇਵਾਭਵਤ੍
ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਵੀਰ ਮੁਖੀ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਲਣ ਵੇਲੇ ਚਾਨਣ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਮਾਲਾ ਚ ਦੇਹਸ਼੍ਚ ਮਰ੍ਮਘਾਤੀ ਚ ਯਃ ਸ਼ਰਃ। ਤ੍ਰਿਧੇਵ ਰਚਿਤਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਪਤਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਸ਼ੋਭਤੇ
ਉਸ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਸਰੀਰ ਤੇ ਉਹ ਸਰ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਮਰਮ 'ਤੇ ਲੱਗਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਭਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਦਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤਸ੍ਯ ਵੀਰਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਰ੍ਗਪ੍ਰਭਾਵਨਮ੍। ਰਾਮਬਾਣਾਸਨਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਮਾਵਹਤ੍ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਰਾਮ ਦੇ ਧਨੁ ਤੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਅਸਤਰ, ਜੋ ਵੀਰਾਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਦਾ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ 'ਤੇ ਲੈ ਗਿਆ।
ਤਂ ਤਥਾ ਪਤਿਤਂ ਸਂਖ੍ਯੇ ਗਤਾਰ੍ਚਿषਮਿਵਾਨਲਮ੍। ਯਯਾਤਿਮਿਵ ਪੁਣ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਦੇਵਲੋਕਾਦਿਹ ਚ੍ਯੁਤਮ੍
ਉਹ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿੱਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਮਿੱਟ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੋਵੇ।
ਆਦਿਤ੍ਯਮਿਵ ਕਾਲੇਨ ਯੁਗਾਨ੍ਤੇ ਭੁਵਿ ਪਾਤਿਤਮ੍। ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਮਿਵ ਦੁਰ੍ਧਰ੍षਮੁਪੇਨ੍ਦ੍ਰਮਿਵ ਦੁਃਸਹਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੋਵੇ; ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਇੰਦਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਔਖਾ ਹੋਵੇ; ਜਾਂ ਉਪੇਂਦਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਹਿਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇ।
ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਤ੍ਰਂ ਪਤਿਤਂ ਵਾਲਿਨਂ ਹੇਮਮਾਲਿਨਮ੍। ਵ੍ਯੂਢੋਰਸ੍ਕਂ ਮਹਾਬਾਹੁਂ ਦੀਪ੍ਤਾਸ੍ਯਂ ਹਰਿਲੋਚਨਮ੍
ਇੰਦਰ ਦਾ ਪੁੱਤ ਵਾਲ਼ੀ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ, ਚਮਕਦਾ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਡਿੱਗਿਆ ਪਿਆ ਸੀ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਨੁਚਰੋ ਰਾਮੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ੋਪਸਸਰ੍ਪ ਚ। ਤਂ ਤਥਾ ਪਤਿਤਂ ਵੀਰਂ ਗਤਾਰ੍ਚਿषਮਿਵਾਨਲਮ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ—ਉਹ ਵੀਰ, ਜੋ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਮਿੱਟ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਵਾਂਗ।
ਬਹੁਮਾਨ੍ਯ ਚ ਤਂ ਵੀਰਂ ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਂ ਸ਼ਨੈਰਿਵ। ਉਪਯਾਤੌ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੌ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ
ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਸ ਮਾਣਯੋਗ ਵੀਰ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਨੇੜੇ ਆਏ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਘਵਂ ਵਾਲੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਚ ਮਹਾਬਲਮ੍। ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਪਰੁषਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਿਤਂ ਧਰ੍ਮਸਂਹਿਤਮ੍
ਰਾਮ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਲ਼ੀ ਨੇ ਰੁੱਖੀ, ਪਰ ਇੱਜ਼ਤਦਾਰ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਸ ਭੂਮਾਵਲ੍ਪਤੇਜੋऽਸੁਰ੍ਨਿਹਤੋ ਨष੍ਟਚੇਤਨਃ। ਅਰ੍ਥਸਂਹਿਤਯਾ ਵਾਚਾ ਗਰ੍ਵਿਤਂ ਰਣਗਰ੍ਵਿਤਮ੍
ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ, ਹੋਸ਼ ਗੁਆ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੈਤ, ਉਹ ਜੰਗ ਦੇ ਗਰੂਰ ਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ, ਸਮਝਦਾਰੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਤ੍ਵਂ ਨਰਾਧਿਪਤੇਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਥਿਤਃ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਃ। ਪਰਾਙ੍ਮੁਖਵਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕੋऽਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਗੁਣਃ। ਯਦਹਂ ਯੁਦ੍ਧਸਂਰਬ੍ਧਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਕृਤੇ ਨਿਧਨਂ ਗਤਃ
ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਹੈ ਤੇ ਤੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈਂ। ਪਰ ਪਿੱਠ ਕਰਕੇ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਗੁਣ ਮਿਲਿਆ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗਵਾ ਬੈਠਾ।
ਸਾਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ੋ ਮਹੋਤ੍ਸਾਹਃ ਸਮਯਜ੍ਞੋ ਦृਢਵ੍ਰਤਃ। ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਕਥਯਨ੍ਤਿ ਯਸ਼ੋ ਭੁਵਿ
ਦਇਆਲੂ, ਵੱਡੇ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲਾ, ਵਾਅਦੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪੱਕੇ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਤੇਰੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦਮਃ ਸ਼ਮਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਧਰ੍ਮੋ ਧृਤਿਃ ਸਤ੍ਯਂ ਪਰਾਕ੍ਰਮਃ। ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨਾਂ ਗੁਣਾ ਰਾਜਨ੍ ਦਣ੍ਡਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਪਕਾਰਿषੁ
ਸੰਯਮ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਧਰਮ, ਹੌਸਲਾ, ਸਚਾਈ, ਬਹਾਦਰੀ—ਇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਰਾਜਾ, ਤੇ ਦੁਰਜਨਾਂ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਵੀ।
ਤਾਨ੍ ਗੁਣਾਨ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਧਾਰ੍ਯਾਹਮਗ੍ਰ੍ਯਂ ਚਾਭਿਜਨਂ ਤਵ। ਤਾਰਯਾ ਪ੍ਰਤਿषਿਦ੍ਧਃ ਸਨ੍ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਸਮਾਗਤਃ
ਇਹ ਗੁਣ ਤੇ ਤੇਰੀ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਤਾਰਾ ਨੇ ਰੋਕਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਆ ਗਿਆ।