ਵਨੇ ਵਨਚਰਾਂਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾਨ੍ ਖੇਚਰਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਹਂਗਮਾਨ੍। ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਰਿਤਾ ਜਗ੍ਮੁਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵਵਸ਼ਵਰ੍ਤਿਨਃ
ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਉੱਡਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਭ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਹੇਠ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
ਏष ਮੇਘ ਇਵਾਕਾਸ਼ੇ ਵृਕ੍ਸ਼षਣ੍ਡਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ। ਮੇਘਸਂਘਾਤਵਿਪੁਲਃ ਪਰ੍ਯਨ੍ਤਕਦਲੀਵृਤਃ
ਇਹ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗਾ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਕਿਲਿਆਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਕਿਮੇਤਜ੍ਜ੍ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਸਖੇ ਕੌਤੂਹਲਂ ਮਮ। ਕੌਤੂਹਲਾਪਨਯਨਂ ਕਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਤ੍ਵਯਾ
ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਦੋਸਤ, ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਇਹ ਜਿਗਿਆਸਾ ਦੂਰ ਕਰ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਗਚ੍ਛਨ੍ ਨੇਵਾਚਚਕ੍ਸ਼ੇऽਥ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਤਨ੍ਮਹਦ੍ ਵਨਮ੍
ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਘਵ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਚਲਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਦੱਸਿਆ।
ਏਤਦ੍ ਰਾਘਵ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਮਾਸ਼੍ਰਮਂ ਸ਼੍ਰਮਨਾਸ਼ਨਮ੍। ਉਦ੍ਯਾਨਵਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸ੍ਵਾਦੁਮੂਲਫਲੋਦਕਮ੍
ਰਾਘਵ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ ਜੋ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਮੂਲ, ਫਲ ਤੇ ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰ ਸਪ੍ਤਜਨਾ ਨਾਮ ਮੁਨਯਃ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਾਃ। ਸਪ੍ਤੈਵਾਸਨ੍ਨਧਃਸ਼ੀਰ੍षਾ ਨਿਯਤਂ ਜਲਸ਼ਾਯਿਨਃ
ਇੱਥੇ ਸੱਤ ਜਣਿਆਂ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ ਤੇ ਡਿੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸੱਤੇ ਹੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਲਟੇ ਸਿਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰੇ ਕृਤਾਹਾਰਾ ਵਾਯੁਨਾਚਲਵਾਸਿਨਃ। ਦਿਵਂ ਵਰ੍षਸ਼ਤੈਰ੍ਯਾਤਾਃ ਸਪ੍ਤਭਿਃ ਸਕਲੇਵਰਾਃ
ਇਹ ਮੁਨੀ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਉਂਦੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ, ਤੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤੇषਾਮੇਤਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਦ੍ਰੁਮਪ੍ਰਾਕਾਰਸਂਵृਤਮ੍। ਆਸ਼੍ਰਮਂ ਸੁਦੁਰਾਧਰ੍षਮਪਿ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੈਃ ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਰਕੇ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਇੰਨਾ ਅਟੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੋ ਵਰ੍ਜਯਨ੍ਤ੍ਯੇਤਤ੍ ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਵਨਚਾਰਿਣਃ। ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਮੋਹਾਦ੍ ਯੇऽਪ੍ਯਤ੍ਰ ਨ ਨਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤੇ ਪੁਨਃ
ਪੰਛੀ ਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਵੀ ਇਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।
ਵਿਭੂषਣਰਵਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰੂਯਨ੍ਤੇ ਸਕਲਾਕ੍ਸ਼ਰਾਃ। ਤੂਰ੍ਯਗੀਤਸ੍ਵਨਸ਼੍ਚਾਪਿ ਗਨ੍ਧੋ ਦਿਵ੍ਯਸ਼੍ਚ ਰਾਘਵ
ਇੱਥੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਫ਼ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ, ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਗੀਤ ਦੀ ਧੁਨ ਵੀ, ਅਤੇ ਰਾਘਵ, ਇੱਕ ਸੁਗੰਧਤ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਰੇਤਾਗ੍ਨਯੋऽਪਿ ਦੀਪ੍ਯਨ੍ਤੇ ਧੂਮੋ ਹ੍ਯੇष ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ। ਵੇष੍ਟਯਨ੍ਨਿਵ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਗ੍ਰਾਨ੍ ਕਪੋਤਾਙ੍ਗਾਰੁਣੋ ਘਨਃ
ਇੱਥੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਯੱਗ ਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਵੀ ਜਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਧੂੰਆਂ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਘਣਾ ਤੇ ਕਬੂਤਰ ਵਾਂਗ ਲਾਲੀ ਮਿਸ਼ਰਤ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਏਤੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ੍ਤੇ ਧੂਮਸਂਸਕ੍ਤਮਸ੍ਤਕਾਃ। ਮੇਘਜਾਲਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾ ਵੈਡੂਰ੍ਯਗਿਰਯੋ ਯਥਾ
ਇਹ ਰੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਿਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਨੀਲੇ ਪਹਾੜ ਹੋਣ।
ਕੁਰੁ ਪ੍ਰਣਾਮਂ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਂਸ੍ਤੇषਾਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਰਾਘਵ। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰਯਤਃ ਸਂਹਤਾਞ੍ਜਲਿਃ
ਰਾਘਵ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ।
ਪ੍ਰਣਮਨ੍ਤਿ ਹਿ ਯੇ ਤੇषਾਮृषੀਣਾਂ ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍। ਨ ਤੇषਾਮਸ਼ੁਭਂ ਕਿਂਚਿਚ੍ਛਰੀਰੇ ਰਾਮ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰਦਾ।
ਤਤੋ ਰਾਮਃ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ। ਸਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ਤਾਨृषੀਨਭ੍ਯਵਾਦਯਤ੍
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਅਭਿਵਾਦ੍ਯ ਚ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਰਾਮੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ। ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਵਾਨਰਾਸ਼੍ਚੈਵ ਜਮ੍ਮੁਃ ਸਂਹृष੍ਟਮਾਨਸਾਃ
ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਮ ਤੇ ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੁਗਰੀਵ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
ਤੇ ਗਤ੍ਵਾ ਦੂਰਮਧ੍ਵਾਨਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਪ੍ਤਜਨਾਸ਼੍ਰਮਾਤ੍। ਦਦृਸ਼ੁਸ੍ਤਾਂ ਦੁਰਾਧਰ੍षਾਂ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਂ ਵਾਲਿਪਾਲਿਤਾਮ੍
ਸੱਤ ਜਣਿਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਤੱਕ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਾਲ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜ ਹੇਠ ਆਉਂਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਰਾਮਾਨੁਜਰਾਮਵਾਨਰਾਃ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯੁਦਿਤੋਗ੍ਰਤੇਜਸਃ। ਪੁਰੀਂ ਸੁਰੇਸ਼ਾਤ੍ਮਜਵੀਰ੍ਯਪਾਲਿਤਾਂ ਵਧਾਯ ਸ਼ਤ੍ਰੋਃ ਪੁਨਰਾਗਤਾਸ੍ਤ੍ਵਿਹ
ਫਿਰ ਰਾਮ, ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਤੇ ਵਾਨਰ, ਹਥਿਆਰ ਫੜ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਵਧਾ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆਏ ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵੈਰੀ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ।
thumb|ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੪-
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲ਼ਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਚੌਦਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੁਣ ਸੁਣੋ।
ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਤ੍ਵਰਿਤਂ ਗਤ੍ਵਾ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਂ ਵਾਲਿਨਃ ਪੁਰੀਮ੍। ਵृਕ੍ਸ਼ੈਰਾਤ੍ਮਾਨਮਾਵृਤ੍ਯ ਵ੍ਯਤਿष੍ਠਨ੍ ਗਹਨੇ ਵਨੇ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਵਾਲ਼ੀ ਦੀ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਕੇ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।
ਵਿਸਾਰ੍ਯ ਸਰ੍ਵਤੋ ਦृष੍ਟਿਂ ਕਾਨਨੇ ਕਾਨਨਪ੍ਰਿਯਃ। ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਵਿਪੁਲਗ੍ਰੀਵਃ ਕ੍ਰੋਧਮਾਹਾਰਯਦ੍ ਭृਸ਼ਮ੍
ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਚੌੜੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲਾ ਸੁਗਰੀਵ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰ ਕੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਨਿਨਦਂ ਘੋਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਚਾਹ੍ਵਯਤ੍। ਪਰਿਵਾਰੈਃ ਪਰਿਵृਤੋ ਨਾਦੈਰ੍ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਨਿਵਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਡਰਾਉਣਾ ਗੱਜਣਾ ਕਰ ਕੇ ਲੜਾਈ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ੋਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਚੀਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਗਰ੍ਜਨ੍ਨਿਵ ਮਹਾਮੇਘੋ ਵਾਯੁਵੇਗਪੁਰਃਸਰਃ। ਅਥ ਬਾਲਾਰ੍ਕਸਦृਸ਼ੋ ਦृਪ੍ਤਸਿਂਹਗਤਿਸ੍ਤਤਃ
ਉਹ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੱਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਮਂ ਕ੍ਰਿਯਾਦਕ੍ਸ਼ਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਹਰਿਵਾਗੁਰਯਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾਂ ਤਪ੍ਤਕਾਞ੍ਚਨਤੋਰਣਾਮ੍
ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਅਸੀਂ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ ਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਜਾਲੀ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।'
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਸ੍ਮ ਧ੍ਵਜਯਨ੍ਤ੍ਰਾਢ੍ਯਾਂ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਂ ਵਾਲਿਨਃ ਪੁਰੀਮ੍। ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਯਾ ਕृਤਾ ਵੀਰ ਤ੍ਵਯਾ ਵਾਲਿਵਧੇ ਪੁਰਾ
'ਅਸੀਂ ਵਾਲ਼ੀ ਦੀ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਨਗਰੀ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਾਂ, ਜੋ ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੇ ਵੀਰ, ਹੁਣ ਉਹ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰ, ਜੋ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲ਼ੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ।'
ਸਫਲਾਂ ਕੁਰੁ ਤਾਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਲਤਾਂ ਕਾਲ ਇਵਾਗਤਃ। ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਸ ਰਾਘਵਃ
'ਉਹ ਵਾਅਦਾ ਜਲਦੀ ਪੂਰਾ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।' ਸੁਗਰੀਵ ਵਲੋਂ ਐਸਾ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਰਾਘਵ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗਾ।
ਤਮੇਵੋਵਾਚ ਵਚਨਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਸੂਦਨਃ। ਕृਤਾਭਿਜ੍ਞਾਨਚਿਹ੍ਨਸ੍ਤ੍ਵਮਨਯਾ ਗਜਸਾਹ੍ਵਯਾ
ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਮਾਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਤੇਰੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਚਾਣ ਵਾਸਤੇ ਪਾਈ ਸੀ—'
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਸਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਏषਾ ਕਣ੍ਠੇ ਕृਤਾ ਤਵ। ਸ਼ੋਭਸੇऽਪ੍ਯਧਿਕਂ ਵੀਰ ਲਤਯਾ ਕਣ੍ਠਸਕ੍ਤਯਾ
'ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਇਹ ਮਾਲਾ ਤੇਰੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਹੈ। ਹੇ ਵੀਰ, ਇਸ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਹੋਰ ਵੀ ਚਮਕ ਉਠਿਆ ਹੈ।'
ਵਿਪਰੀਤ ਇਵਾਕਾਸ਼ੇ ਸੂਰ੍ਯੋ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮਾਲਯਾ। ਅਦ੍ਯ ਵਾਲਿਸਮੁਤ੍ਥਂ ਤੇ ਭਯਂ ਵੈਰਂ ਚ ਵਾਨਰ
'ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੂਰਜ ਵੱਖਰਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਅੱਜ ਤੇਰਾ ਵਾਲ਼ੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਡਰ ਤੇ ਵੈਰ—'
ਏਕੇਨਾਹਂ ਪ੍ਰਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਬਾਣਮੋਕ੍ਸ਼ੇਣ ਸਂਯੁਗੇ। ਮਮ ਦਰ੍ਸ਼ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵੈਰਿਣਂ ਭ੍ਰਾਤृਰੂਪਿਣਮ੍
'ਮੈਂ ਇਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵਾਰ ਛੱਡਾਂਗਾ। ਸੁਗਰੀਵ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਿਖਾ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ।'