ਸੁਗ੍ਰੀਵੋऽਪ੍ਯਨਦਦ੍ ਘੋਰਂ ਵਾਲਿਨੋ ਹ੍ਵਾਨਕਾਰਣਾਤ੍। ਗਾਢਂ ਪਰਿਹਿਤੋ ਵੇਗਾਨ੍ਨਾਦੈਰ੍ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਨਿਵਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਲਈ ਡਰਾਉਣੀ ਗੂੰਜ ਮਾਰੀ, ਜੋ ਬੜੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਆਸਮਾਨ ਤੱਕ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਿਨਦਂ ਭ੍ਰਾਤੁਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵਾਲੀ ਮਹਾਬਲਃ। ਨਿष੍ਪਪਾਤ ਸੁਸਂਰਬ੍ਧੋ ਭਾਸ੍ਕਰੋऽਸ੍ਤਤਟਾਦਿਵ
ਭਰਾ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਵਾਲੀ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਪੱਛਮ ਵੱਲੋਂ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੋਵੇ।
ਤਤਃ ਸੁਤੁਮੁਲਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਵਾਲਿਸੁਗ੍ਰੀਵਯੋਰਭੂਤ੍। ਗਗਨੇ ਗ੍ਰਹਯੋਰ੍ਘੋਰਂ ਬੁਧਾਙ੍ਗਾਰਕਯੋਰਿਵ
ਫਿਰ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜੋ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੁਧ ਤੇ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਟੱਕਰ ਹੋਵੇ।
ਤਲੈਰਸ਼ਨਿਕਲ੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਵਜ੍ਰਕਲ੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਮੁष੍ਟਿਭਿਃ। ਜਘ੍ਨਤੁਃ ਸਮਰੇऽਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤੌ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਚਪੇੜਾਂ, ਕਮਰਬੰਦ ਵਰਗੀਆਂ ਚੋਟਾਂ ਅਤੇ ਵਜਰ ਵਰਗੀਆਂ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ।
ਤਤੋ ਰਾਮੋ ਧਨੁष੍ਪਾਣਿਸ੍ਤਾਵੁਭੌ ਸਮੁਦੈਕ੍ਸ਼ਤ। ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸਦृਸ਼ੌ ਵੀਰਾਵੁਭੌ ਦੇਵਾਵਿਵਾਸ਼੍ਵਿਨੌ
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਅਸ਼ਵਿਨ ਕੂੜੇ।
ਯਨ੍ਨਾਵਗਚ੍ਛਤ੍ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਵਾਲਿਨਂ ਵਾਪਿ ਰਾਘਵਃ। ਤਤੋ ਨ ਕृਤਵਾਨ੍ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਮੋਕ੍ਤੁਮਨ੍ਤਕਰਂ ਸ਼ਰਮ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਘਵ ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਵਾਲੀ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮੌਤ ਵਾਲਾ ਤੀਰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਮਨ ਨਾ ਬਣਾਇਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਭਗ੍ਨਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਤੇਨ ਵਾਲਿਨਾ। ਅਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਰਾਘਵਂ ਨਾਥਮृष੍ਯਮੂਕਂ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰੁਵੇ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਹਾਰਾ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਿਆ।
ਕ੍ਲਾਨ੍ਤੋ ਰੁਧਿਰਸਿਕ੍ਤਾਙ੍ਗਃ ਪ੍ਰਹਾਰੈਰ੍ਜਰ੍ਜਰੀਕृਤਃ। ਵਾਲਿਨਾਭਿਦ੍ਰੁਤਃ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਵਨਮ੍
ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ, ਮਾਰਾਂ ਨਾਲ ਚੂਰ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵਾਲੀ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਣ ਤੇ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਂ ਵਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਪਭਯਾਤ੍ ਤਤਃ। ਮੁਕ੍ਤੋ ਹ੍ਯਸਿ ਤ੍ਵਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਨਿਵृਤ੍ਤੋ ਮਹਾਬਲਃ
ਜਦ ਵਾਲੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸੁਗਰੀਵ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਛੁੱਟ ਗਿਆ', ਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ।
ਰਾਘਵੋऽਪਿ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਸਹ ਚੈਵ ਹਨੂਮਤਾ। ਤਦੇਵ ਵਨਮਾਗਚ੍ਛਤ੍ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਯਤ੍ਰ ਵਾਨਰਃ
ਰਾਘਵ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਸਮੇਤ ਉਸੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਵਾਨਰ ਸੁਗਰੀਵ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤਂ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯਾਗਤਂ ਰਾਮਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਸਹਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍। ਹ੍ਰੀਮਾਨ੍ ਦੀਨਮੁਵਾਚੇਦਂ ਵਸੁਧਾਮਵਲੋਕਯਨ੍
ਜਦ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਤੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਤੱਕਦਿਆਂ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।
ਆਹ੍ਵਯਸ੍ਵੇਤਿ ਮਾਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਵਿਕ੍ਰਮਮ੍। ਵੈਰਿਣਾ ਘਾਤਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਕਿਮਿਦਾਨੀਂ ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਿਖਾ ਕੇ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਕੀ ਕੀਤਾ?
ਤਾਮੇਵ ਵੇਲਾਂ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਘਵ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ। ਵਾਲਿਨਂ ਨ ਨਿਹਨ੍ਮੀਤਿ ਤਤੋ ਨਾਹਮਿਤੋ ਵ੍ਰਜੇ
ਇਸ ਵੇਲੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸ, ਰਾਘਵ: ਤੂੰ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ? ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗਾ।
ਤਸ੍ਯ ਚੈਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਸ੍ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਕਰੁਣਂ ਦੀਨਯਾ ਵਾਚਾ ਰਾਘਵਃ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਜਦ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਦੁੱਖੀ ਤੇ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਘਵ ਨੇ ਫਿਰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਤਾਤ ਕ੍ਰੋਧਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਪਨੀਯਤਾਮ੍। ਕਾਰਣਂ ਯੇਨ ਬਾਣੋऽਯਂ ਸ ਮਯਾ ਨ ਵਿਸਰ੍ਜਿਤਃ
ਸੁਗਰੀਵ, ਸੁਣ ਮੇਰੇ ਭਰਾ, ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦੇ। ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਤੀਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ।
ਅਲਂਕਾਰੇਣ ਵੇषੇਣ ਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਗਤੇਨ ਚ। ਤ੍ਵਂ ਚ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵਾਲੀ ਚ ਸਦृਸ਼ੌ ਸ੍ਥਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਗਹਿਣਿਆਂ, ਪਹਿਨਾਵੇ, ਹੌਂਸਲੇ ਤੇ ਚਾਲ ਵਿਚ, ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਵਾਲੀ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਲੱਗਦੇ ਹੋ।
ਸ੍ਵਰੇਣ ਵਰ੍ਚਸਾ ਚੈਵ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਿਤੇਨ ਚ ਵਾਨਰ। ਵਿਕ੍ਰਮੇਣ ਚ ਵਾਕ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਂ ਵਾਂ ਨੋਪਲਕ੍ਸ਼ਯੇ
ਆਵਾਜ਼, ਚਮਕ, ਨਜ਼ਰ, ਬਹਾਦਰੀ ਤੇ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ, ਹੇ ਵਾਨਰ, ਮੈਂ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।
ਤਤੋऽਹਂ ਰੂਪਸਾਦृਸ਼੍ਯਾਨ੍ਮੋਹਿਤੋ ਵਾਨਰੋਤ੍ਤਮ। ਨੋਤ੍ਸृਜਾਮਿ ਮਹਾਵੇਗਂ ਸ਼ਰਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਭੁੱਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ।
ਜੀਵਿਤਾਨ੍ਤਕਰਂ ਘੋਰਂ ਸਾਦृਸ਼੍ਯਾਤ੍ ਤੁ ਵਿਸ਼ਙ੍ਕਿਤਃ। ਮੂਲਘਾਤੋ ਨ ਨੌ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧਿ ਦ੍ਵਯੋਰਿਤਿ ਕृਤੋ ਮਯਾ
ਤੁਹਾਡੀ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਜਾਨ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਹਿਚਕਿਆ, ਕਿ ਕਿਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨਾ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ।
ਤ੍ਵਯਿ ਵੀਰ ਵਿਪਨ੍ਨੇ ਹਿ ਅਜ੍ਞਾਨਾਲ੍ਲਾਘਵਾਨ੍ਮਯਾ। ਮੌਢ੍ਯਂ ਚ ਮਮ ਬਾਲ੍ਯਂ ਚ ਖ੍ਯਾਪਿਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਪੀਸ਼੍ਵਰ
ਜੇ ਤੂੰ, ਹੇ ਵੀਰ, ਮੇਰੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਮਰ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਮੂਰਖਤਾ ਤੇ ਬਚਪਨ ਸਾਰਿਆਂ ਅੱਗੇ ਆ ਜਾਂਦੇ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।
ਦਤ੍ਤਾਭਯਵਧੋ ਨਾਮ ਪਾਤਕਂ ਮਹਦਦ੍ਭੁਤਮ੍। ਅਹਂ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਚੈਵ ਸੀਤਾ ਚ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਜੀਬ ਪਾਪ ਹੈ। ਮੈਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ—
ਤ੍ਵਦਧੀਨਾ ਵਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਵਨੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ਼ਰਣਂ ਭਵਾਨ੍। ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਯੁਧ੍ਯਸ੍ਵ ਭੂਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਾ ਮਾਸ਼ਙ੍ਕੀਸ਼੍ਚ ਵਾਨਰ
ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਆਧੀਨ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਆਸਰਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਫਿਰ ਲੜ, ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਹੇ ਵਾਨਰ।
ਏਤਨ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤੇ ਤੁ ਮਯਾ ਪਸ਼੍ਯ ਵਾਲਿਨਮਾਹਵੇ। ਨਿਰਸ੍ਤਮਿषੁਣੈਕੇਨ ਚੇष੍ਟਮਾਨਂ ਮਹੀਤਲੇ
ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਤੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ ਕਿ ਵਾਲੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਢਹਿ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇਤ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ।
ਅਭਿਜ੍ਞਾਨਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਮਨੋ ਵਾਨਰੇਸ਼੍ਵਰ। ਯੇਨ ਤ੍ਵਾਮਭਿਜਾਨੀਯਾਂ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਯੁਦ੍ਧਮੁਪਾਗਤਮ੍
ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੋਈ ਪਹਚਾਣ ਬਣਾਈਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਦੁੰਦ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਾਂ।
ਗਜਪੁष੍ਪੀਮਿਮਾਂ ਫੁਲ੍ਲਾਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣਾਮ੍। ਕੁਰੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਕਣ੍ਠੇऽਸ੍ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਖਿੜੀ ਹੋਈ ਗਜਪੁਸ਼ਪੀ ਫੁੱਲ ਵਾਲੀ ਬੇਲ ਤੋੜ ਕੇ ਮਹਾਨ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦੇ।
ਤਤੋ ਗਿਰਿਤਟੇ ਜਾਤਾਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਕੁਸੁਮਾਯੁਤਾਮ੍। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਗਜਪੁष੍ਪੀਂ ਤਾਂ ਤਸ੍ਯ ਕਣ੍ਠੇ ਵ੍ਯਸਰ੍ਜਯਤ੍
ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਖਿੜੀ ਹੋਈ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਗਜਪੁਸ਼ਪੀ ਬੇਲ ਤੋੜ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤੀ।
ਸ ਤਯਾ ਸ਼ੁਸ਼ੁਭੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਁਲ੍ਲਤਯਾ ਕਣ੍ਠਸਕ੍ਤਯਾ। ਮਾਲਯੇਵ ਬਲਾਕਾਨਾਂ ਸਸਂਧ੍ਯ ਇਵ ਤੋਯਦਃ
ਉਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬੇਲ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਐਸਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਬੱਤਖਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ ਬੱਦਲ, ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ।
ਵਿਭ੍ਰਾਜਮਾਨੋ ਵਪੁषਾ ਰਾਮਵਾਕ੍ਯਸਮਾਹਿਤਃ। ਜਗਾਮ ਸਹ ਰਾਮੇਣ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਂ ਪੁਨਰਾਪ ਸਃ
ਸੁੰਦਰ ਅਕਲ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲ ਪਿਆ ਅਤੇ ਮੁੜ ਕੇ ਕਿਸਕਿੰਧਾ ਵੱਲ ਗਿਆ।
thumb|ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੪-
ਹੁਣ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਤੇਰਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ऋष੍ਯਮੂਕਾਤ੍ ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਗ੍ਰਜਃ। ਜਗਾਮ ਸਹ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਵਾਲਿਵਿਕ੍ਰਮਪਾਲਿਤਾਮ੍
ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਤੋਂ, ਧਰਮਵਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਵਾਲੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਕਿਸਕਿੰਧਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।