ਦੇਵੀਸਹਾਯੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਕਮ੍ । ਵ੍ਰਤਂ ਸਮਾਪ੍ਯ ਵਰਦਂ ਤੁष੍ਟਾਵ ਮਧੁਸੂਦਨਮ੍ ॥੧-੨੯-
ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਦਿਵਯ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰੀ।
ਤਪੋਮਯਂ ਤਪੋਰਾਸ਼ਿਂ ਤਪੋਮੂਰ੍ਤਿਂ ਤਪਾਤ੍ਮਕਮ੍ । ਤਪਸਾ ਤ੍ਵਾਂ ਸੁਤਪ੍ਤੇਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਮ੍ ॥੧-੨੯-
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਤਪ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਤਪ ਦਾ ਢੇਰ, ਤਪ ਦਾ ਸਰੂਪ ਤੇ ਤਪ ਹੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਰੀਰੇ ਤਵ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਜਗਤ੍ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਪ੍ਰਭੋ । ਤ੍ਵਮਨਾਦਿਰਨਿਰ੍ਦੇਸ਼੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਃ ॥੧-੨੯-
ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਅਨਾਦੀ ਤੇ ਅਵਰਨਣਯ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸ਼ਰਨ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਤਮੁਵਾਚ ਹਰਿਃ ਪ੍ਰੀਤਃ ਕਸ਼੍ਯਪਂ ਗਤਕਲ੍ਮषਮ੍ । ਵਰਂ ਵਰਯ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਵਰਾਰ੍ਹੋऽਸਿ ਮਤੋ ਮਮ ॥੧-੨੯-
ਹਰੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਇੱਕ ਵਰ ਮੰਗੋ, ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ; ਤੂੰ ਵਰ ਲੈਣ ਯੋਗ ਤੇ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।'
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯ ਮਾਰੀਚਃ ਕਸ਼੍ਯਪੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਅਦਿਤ੍ਯਾ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਚ ਮਮ ਚੈਵਾਨੁਯਾਚਿਤਮ੍ ॥੧-੨੯-
ਉਸ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਰੀਚਾ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਅਦਿਤੀ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮੈਂ, ਇਹ ਇਕੱਠੇ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ।'
ਵਰਂ ਵਰਦ ਸੁਪ੍ਰੀਤੋ ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਂ ਗਚ੍ਛ ਭਗਵਨ੍ਨਦਿਤ੍ਯਾ ਮਮ ਚਾਨਘ ॥੧-੨੯-
ਹੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ। ਹੇ ਨਿੱਘਾ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ।
ਭ੍ਰਾਤਾ ਭਵ ਯਵੀਯਾਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯਾਸੁਰਸੂਦਨ । ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਤੁ ਦੇਵਾਨਾਂ ਸਾਹਾਯ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥੧-੨੯-
ਹੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਬਣੋ। ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਦੁਖੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।
thumb|ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦਾ ਤੀਹਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਅਥ ਤੌ ਦੇਸ਼ਕਾਲਜ੍ਞੌ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਵਰਿਂਦਮੌ । ਦੇਸ਼ੇ ਕਾਲੇ ਚ ਵਾਕ੍ਯਜ੍ਞਾਵਬ੍ਰੂਤਾਂ ਕੌਸ਼ਿਕਂ ਵਚਃ ॥੧-੩੦-
ਫਿਰ ਉਹ ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਥਾਂ ਜਾਣਦੇ ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ।
ਭਗਵਞ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਵੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਾਲੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰੌ । ਸਂਰਕ੍ਸ਼ਣੀਯੌ ਤੌ ਬ੍ਰੂਹਿ ਨਾਤਿਵਰ੍ਤੇਤ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ॥੧-੩੦-
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਅਸੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਵੇਲੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਦੈਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਉਹ ਸਮਾਂ ਨਾ ਗੁਆ ਲਏ।
ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣੌ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੌ ਤ੍ਵਰਮਾਣੌ ਯੁਯੁਤ੍ਸਯਾ । ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਮੁਨਯਃ ਪ੍ਰੀਤਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਂਸੁਰ੍ਨृਪਾਤ੍ਮਜੌ ॥੧-੩੦-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਕੁਤਸਥ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਲੜਾਈ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਤੇ ਤਿਆਰ ਸਨ, ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਅਦ੍ਯਪ੍ਰਭृਤਿ षਡ੍ਰਾਤ੍ਰਂ ਰਕ੍ਸ਼ਤਾਂ ਰਾਘਵੌ ਯੁਵਾਮ੍ । ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਂ ਗਤੋ ਹ੍ਯੇष ਮੁਨਿਰ੍ਮੌਨਿਤ੍ਵਂ ਚ ਗਮਿष੍ਯਤਿ ॥੧-੩੦-
ਅੱਜ ਤੋਂ ਛੇ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਰਾਘਵ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਚੁੱਪ ਰਹੇਗਾ।
ਤੌ ਤੁ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੌ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੌ । ਅਨਿਦ੍ਰਂ षਡਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਤਪੋਵਨਮਰਕ੍ਸ਼ਤਾਮ੍ ॥੧-੩੦-
ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਡਿਆਈ ਵਾਲੇ ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਛੇ ਦਿਨ ਤੇ ਛੇ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਨੀਂਦ ਨਾ ਲੈ ਕੇ ਤਪੋਵਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਉਪਾਸਾਂਚਕ੍ਰਤੁਰ੍ਵੀਰੌ ਯਤ੍ਤੌ ਪਰਮਧਨ੍ਵਿਨੌ । ਰਰਕ੍ਸ਼ਤੁਰ੍ਮੁਨਿਵਰਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਮਰਿਂਦਮੌ ॥੧-੩੦-
ਉਹ ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਕਸਰਤ ਵਾਲੇ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਚਾਕਰੀ ਕਰਦੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਅਥ ਕਾਲੇ ਗਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ षष੍ਠੇऽਹਨਿ ਤਦਾਗਤੇ । ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਮਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਰਾਮੋ ਯਤ੍ਤੋ ਭਵ ਸਮਾਹਿਤਃ ॥੧-੩੦-
ਜਦੋਂ ਛੇਵਾਂ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਖਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਸਾਵਧਾਨ ਤੇ ਤਿਆਰ ਰਹੋ।'
ਰਾਮਸ੍ਯੈਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਸ੍ਯ ਤ੍ਵਰਿਤਸ੍ਯ ਯੁਯੁਤ੍ਸਯਾ । ਪ੍ਰਜਜ੍ਵਾਲ ਤਤੋ ਵੇਦਿਃ ਸੋਪਾਧ੍ਯਾਯਪੁਰੋਹਿਤਾ ॥੧-੩੦-
ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਲੜਾਈ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਯਜਨ ਦੀ ਵੇਦੀ, ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਸਮੇਤ, ਚਮਕ ਉਠੀ।
ਸਦਰ੍ਭਚਮਸਸ੍ਰੁਕ੍ਕਾ ਸ ਸਮਿਤ੍ਕੁਸੁਮੋਚ੍ਚਯਾ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੇਣ ਸਹਿਤਾ ਵੇਦਿਰ੍ਜਜ੍ਵਾਲ ਸਰ੍ਤ੍ਵਿਜਾ ॥੧-੩੦-
ਦਰਭਾ ਘਾਸ, ਕਟੋਰੀਆਂ, ਚਮਚਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਵੇਦੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਸਮੇਤ, ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਚ੍ਚ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਯਜ੍ਞੋऽਸੌ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਆਕਾਸ਼ੇ ਚ ਮਹਾਞ੍ਛ੍ਬ੍ਦਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸੀਦ੍ ਭਯਾਨਕਃ ॥੧-੩੦-
ਮੰਤਰਾਂ ਤੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ।
ਆਵਾਰ੍ਯ ਗਗਨਂ ਮੇਘੋ ਯਥਾ ਪ੍ਰਾਵृषਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਤਥਾ ਮਾਯਾਂ ਵਿਕੁਰ੍ਵਾਣੌ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਵਭ੍ਯਧਾਵਤਾਮ੍ ॥੧-੩੦-
ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਢੱਕ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਰਾਕਸ਼ਸ ਆਪਣੀ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ ਆਏ।
ਮਾਰੀਚਸ਼੍ਚ ਸੁਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਤਯੋਰਨੁਚਰਾਸ੍ਤਥਾ । ਆਗਮ੍ਯ ਭੀਮਸਂਕਾਸ਼ਾ ਰੁਧਿਰੌਘਾਨਵਾਸृਜਨ੍ ॥੧-੩੦-
ਮਾਰੀਚ ਤੇ ਸੁਬਾਹੂ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣੇ ਸਨ, ਆਏ ਤੇ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਗਾ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਤਾਮ੍ ਤੇਨ ਰੁਧਿਰੌਘੇਣ ਵੇਦੀਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਮੁਕ੍ਸ਼ਿਤਾਮ੍ । ਸਹਸਾਭਿਦ੍ਰੁਤੋ ਰਾਮਸ੍ਤਾਨਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਤਤੋ ਦਿਵਿ ॥੧-੩੦-
ਉਹ ਲਹੂ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਵੀਦੀ ਨੂੰ ਭਿੱਜੀ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਤੁਰੰਤ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ।
ਤਾਵਾਪਤਨ੍ਤੌ ਸਹਸਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਜੀਵਲੋਚਨਃ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਤ੍ਵਭਿਸਮ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਮੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੧-੩੦-
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਚਾਨਕ ਓਲੇ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਲਖਣ ਵੱਲ ਤੱਕ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਪਸ਼੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਨਾਨ੍ । ਮਾਨਵਾਸ੍ਤ੍ਰਸਮਾਧੂਤਾਨਨਿਲੇਨ ਯਥਾ ਘਨਾਨ੍ ॥੧-੩੦-
ਲਖਣ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਦਕਰਮੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਮਾਨਵ ਅਸਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਉਡ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਨ ਸਂਦੇਹੋ ਨੋਤ੍ਸਹੇ ਹਨ੍ਤੁਮੀਦृਸ਼ਾਨ੍ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਰਾਮਸ਼੍ਚਾਪੇ ਸਂਧਾਯ ਵੇਗਵਾਨ੍ ॥੧-੩੦-
ਮੈਂ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਤੇਜ਼ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਮਾਨਵਂ ਪਰਮੋਦਾਰਮਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪਰਮਭਾਸ੍ਵਰਮ੍ । ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਪਰਮਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਮਾਰੀਚੋਰਸਿ ਰਾਘਵਃ ॥੧-੩੦-
ਫਿਰ, ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮ ਨੇ, ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਮਾਨਵ ਅਸਤਰ ਮਾਰੀਚਾ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਚਲਾਇਆ।
ਸ ਤੇਨ ਪਰਮਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਮਾਨਵੇਨ ਸਮਾਹਤਃ । ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਯੋਜਨਸ਼ਤਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਃ ਸਾਗਰਸਮ੍ਪ੍ਲਵੇ ॥੧-੩੦-
ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਾਨਵ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਮਾਰੀਚਾ ਨੂੰ ਵੱਜਣ ਤੇ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ।
ਵਿਚੇਤਨਂ ਵਿਘੂਰ੍ਣਨ੍ਤਂ ਸ਼ੀਤੇषੁਬਲਪੀਡਿਤਮ੍ । ਨਿਰਸ੍ਤਂ ਦृਸ਼੍ਯ ਮਾਰੀਚਂ ਰਾਮੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੧-੩੦-
ਮਾਰੀਚਾ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼, ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਤੀਰ ਦੀ ਠੰਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਪਸ਼੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਸ਼ੀਤੇषੁਂ ਮਾਨਵਂ ਮਨੁਸਂਹਿਤਮ੍ । ਮੋਹਯਿਤ੍ਵਾ ਨਯਤ੍ਯੇਨਂ ਨ ਚ ਪ੍ਰਾਣੈਰ੍ਵਿਯੁਜ੍ਯਤੇ ॥੧-੩੦-
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਦੇਖ, ਮਾਨਵ ਤੀਰ ਜੋ ਮਨੂ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
ਇਮਾਨਪਿ ਵਧਿष੍ਯਾਮਿ ਨਿਰ੍ਘृਣਾਨ੍ ਦੁष੍ਟਚਾਰਿਣਃ । ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ ਪਾਪਕਰ੍ਮਸ੍ਥਾਨ੍ ਯਜ੍ਞਘ੍ਨਾਨ੍ ਰੁਧਿਰਾਸ਼ਨਾਨ੍ ॥੧-੩੦-
ਇਹ ਹੋਰ ਨਿਰਦਈ, ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਯਜਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਖੂਨ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਚਾਸ਼ੁ ਲਾਘਵਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਿਵ । ਵਿਗृਹ੍ਯ ਸੁਮਹਚ੍ਚਾਸ੍ਤ੍ਰਮਾਗ੍ਨੇਯਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ ॥੧-੩੦-
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚਲਾਕੀ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਨੇ ਵੱਡਾ ਅਗਨੀ ਅਸਤਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।