ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੁਃਖਂ ਵਨੇ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਮਾਂ ਮਨ੍ਮਥਵਿਕਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍। ਨष੍ਟਦੁਃਖੇਵ ਹृष੍ਟੇਵ ਸਾਧ੍ਵੀ ਸਾਧ੍ਵਭ੍ਯਭਾषਤ
ਜਦ ਉਹ ਗੂੜ੍ਹੀ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ, ਉਹ ਸਧਾਰਣ ਤੇ ਨੇਕ ਔਰਤ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਕਿਂ ਨੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਹਿ ਨृਪਾਤ੍ਮਜ। ਕ੍ਵ ਸਾ ਸ੍ਨੁषੇਤਿ ਪृਚ੍ਛਨ੍ਤੀਂ ਕਥਂ ਚਾਪਿ ਮਨਸ੍ਵਿਨੀਮ੍
ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਕੌਸਲਿਆ ਪੁੱਛੇ, 'ਮੇਰੀ ਪੁੱਤ-ਵੁਹੂ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?'—ਮੈਂ ਉਸ ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਨੇਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕੀ ਉੱਤਰ ਦੇਵਾਂ?
ਗਚ੍ਛ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਪਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਭਰਤਂ ਭ੍ਰਾਤृਵਤ੍ਸਲਮ੍। ਨਹ੍ਯਹਂ ਜੀਵਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਤਾਮृਤੇ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਭਰਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਿਲ ਕੇ ਆ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਇਤਿ ਰਾਮਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵਿਲਪਨ੍ਤਮਨਾਥਵਤ੍। ਉਵਾਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਵਚਨਂ ਯੁਕ੍ਤਮਵ੍ਯਯਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਬੇਸਹਾਰੇ ਵਾਂਗ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਠੀਕ ਤੇ ਅਟੱਲ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਸਂਸ੍ਤਮ੍ਭ ਰਾਮ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਮਾ ਸ਼ੁਚਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ। ਨੇਦृਸ਼ਾਨਾਂ ਮਤਿਰ੍ਮਨ੍ਦਾ ਭਵਤ੍ਯਕਲੁषਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲੋ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ। ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ। ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਐਸਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਵਿਯੋਗਜਂ ਦੁਃਖਂ ਤ੍ਯਜ ਸ੍ਨੇਹਂ ਪ੍ਰਿਯੇ ਜਨੇ। ਅਤਿਸ੍ਨੇਹਪਰਿष੍ਵਙ੍ਗਾਦ੍ ਵਰ੍ਤਿਰਾਰ੍ਦ੍ਰਾਪਿ ਦਹ੍ਯਤੇ
ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਲਈ ਮੋਹ ਛੱਡ ਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਗੀਲੀ ਬੱਤੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੱਗ ਕੇ ਸੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਮੋਹ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਦਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪਾਤਾਲਂ ਤਤੋऽਭ੍ਯਧਿਕਮੇਵ ਵਾ। ਸਰ੍ਵਥਾ ਰਾਵਣਸ੍ਤਾਤ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਰਾਘਵ
ਚਾਹੇ ਰਾਵਣ ਪਾਤਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਰਾਘਵ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਲਭ੍ਯਤਾਂ ਤਾਵਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਪਾਪਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਸਃ। ਤਤੋ ਹਾਸ੍ਯਤਿ ਵਾ ਸੀਤਾਂ ਨਿਧਨਂ ਵਾ ਗਮਿष੍ਯਤਿ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਮਾੜੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਥਾਂ ਪਤਾ ਕਰੀਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡੇਗਾ ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਵੇਖੇਗਾ।
ਯਦਿ ਯਾਤਿ ਦਿਤੇਰ੍ਗਰ੍ਭਂ ਰਾਵਣਂ ਸਹ ਸੀਤਯਾ। ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਯੇਨਂ ਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਨ ਚੇਦ੍ ਦਾਸ੍ਯਤਿ ਮੈਥਿਲੀਮ੍
ਜੇ ਰਾਵਣ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ, ਜੇ ਉਹ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਕਰੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਵੀ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਂ ਭਦ੍ਰਂ ਭਜਸ੍ਵਾਰ੍ਯ ਤ੍ਯਜ੍ਯਤਾਂ ਕृਪਣਾ ਮਤਿਃ। ਅਰ੍ਥੋ ਹਿ ਨष੍ਟਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥੈਰਯਤ੍ਨੇਨਾਧਿਗਮ੍ਯਤੇ
ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲੋ, ਨੇਕ ਜੀ, ਤੇ ਇਹ ਕੰਗਾਲੀ ਵਾਲਾ ਮਨ ਛੱਡੋ। ਜੋ ਉੱਦਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਗੁਆਏ ਹੋਏ ਕੰਮ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਉਤ੍ਸਾਹੋ ਬਲਵਾਨਾਰ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯੁਤ੍ਸਾਹਾਤ੍ ਪਰਂ ਬਲਮ੍। ਸੋਤ੍ਸਾਹਸ੍ਯ ਹਿ ਲੋਕੇषੁ ਨ ਕਿਂਚਿਦਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਉਤਸ਼ਾਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਨਿੱਘਾ ਜੀ। ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ।
ਉਤ੍ਸਾਹਵਨ੍ਤਃ ਪੁਰੁषਾ ਨਾਵਸੀਦਨ੍ਤਿ ਕਰ੍ਮਸੁ। ਉਤ੍ਸਾਹਮਾਤ੍ਰਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਲਪ੍ਸ੍ਯਾਮ ਜਾਨਕੀਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਥੱਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਸਿਰਫ ਉਤਸ਼ਾਹ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਵਾਂਗੇ।
ਤ੍ਯਜਤਾਂ ਕਾਮਵृਤ੍ਤਤ੍ਵਂ ਸ਼ੋਕਂ ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਯ ਪृष੍ਠਤਃ। ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਕृਤਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨਾਵਬੁਧ੍ਯਸੇ
ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਵਿਧੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਪਿੱਛੇ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ—ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਸੰਯਮੀ—ਪਛਾਣਦਾ ਨਹੀਂ।
ਏਵਂ ਸਮ੍ਬੋਧਿਤਸ੍ਤੇਨ ਸ਼ੋਕੋਪਹਤਚੇਤਨਃ। ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸ਼ੋਕਂ ਚ ਮੋਹਂ ਚ ਰਾਮੋ ਧੈਰ੍ਯਮੁਪਾਗਮਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਭਟਕਾਵਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਫੇਰ ਧੀਰਜ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਸੋऽਭ੍ਯਤਿਕ੍ਰਾਮਦਵ੍ਯਗ੍ਰਸ੍ਤਾਮਚਿਨ੍ਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਃ। ਰਾਮਃ ਪਮ੍ਪਾਂ ਸੁਰੁਚਿਰਾਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਪਾਰਿਪ੍ਲਵਦ੍ਰੁਮਾਮ੍
ਉਹ ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਣਗਣ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਘਬਰਾਏ, ਪੰਪਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ, ਜੋ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਸੀ।
ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ ਸਹਸਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਂ ਵਨਂ ਨਿਰ੍ਝਰਕਨ੍ਦਰਂ ਚ। ਉਦ੍ਵਿਗ੍ਨਚੇਤਾਃ ਸਹ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਦੁਃਖੋਪਹਤਃ ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ
ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਅਚਾਨਕ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ, ਝਰਨੇ ਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਨ ਲੈ ਕੇ, ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਂ ਮਤ੍ਤਮਾਤਙ੍ਗਵਿਲਾਸਗਾਮੀ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਮਵ੍ਯਗ੍ਰਮਨਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾ। ਸ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਰਾਘਵਮਿष੍ਟਚੇष੍ਟੋ ਰਰਕ੍ਸ਼ ਧਰ੍ਮੇਣ ਬਲੇਨ ਚੈਵ
ਜਦ ਉਹ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਮਸਤ ਚਾਲ ਨਾਲ, ਮਨ ਵਿਚ ਠੰਢ-ਚੁੱਕ ਕੇ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਭਰਾ ਲਈ ਭਾਵੁਕ ਸੀ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਧਰਮ ਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ।
ਤਾਵृष੍ਯਮੂਕਸ੍ਯ ਸਮੀਪਚਾਰੀ ਚਰਨ੍ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਦ੍ਭੁਤਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯੌ। ਸ਼ਾਖਾਮृਗਾਣਾਮਧਿਪਸ੍ਤਰਸ੍ਵੀ ਵਿਤਤ੍ਰਸੇ ਨੈਵ ਵਿਚੇष੍ਟ ਚੇष੍ਟਾਮ੍
ਜਦ ਉਹ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੋ ਅਜੀਬ ਤੇ ਵਧੀਆ ਬਾਂਦਰ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਨਾ ਡਰੇ, ਨਾ ਹੀ ਹਿਲੇ।
ਸ ਤੌ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਗਜਮਨ੍ਦਗਾਮੀ ਸ਼ਾਖਾਮृਗਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚਰਂਸ਼੍ਚਰਨ੍ਤੌ। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿषਾਦਂ ਪਰਮਂ ਜਗਾਮ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰੀਤੋ ਭਯਭਾਰਭਗ੍ਨਃ
ਉਥੇ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਬਾਂਦਰ ਮੁਖੀ, ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਹੌਲੀ ਚਾਲ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਡਰ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਤਮਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪੁਣ੍ਯਸੁਖਂ ਸ਼ਰਣ੍ਯਂ ਸਦੈਵ ਸ਼ਾਖਾਮृਗਸੇਵਿਤਾਨ੍ਤਮ੍। ਤ੍ਰਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਰਯੋऽਭਿਜਗ੍ਮੁ- ਰ੍ਮਹੌਜਸੌ ਰਾਘਵਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ ਤੌ
ਉਹ ਦੋ ਤਾਕਤਵਾਨ ਰਾਘਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਬਾਂਦਰ, ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਆਏ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁਖਦਾਈ, ਤੇ ਸਦਾ ਬਾਂਦਰ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਾਲਾ ਸੀ।
thumb|ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੪-
ਸੁਣੋ, ਵਾਲ਼ਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਰਗ।
ਤੌ ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੌ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ। ਵਰਾਯੁਧਧਰੌ ਵੀਰੌ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਸ਼ਙ੍ਕਿਤੋऽਭਵਤ੍
ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵਧੀਆ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਦੋ ਭਰਾ ਵੇਖੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਹੋਈ।
ਨੈਵ ਚਕ੍ਰੇ ਮਨਃ ਸ੍ਥਾਤੁਂ ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣੌ ਮਹਾਬਲੌ। ਕਪੇਃ ਪਰਮਭੀਤਸ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵ੍ਯਵਸਸਾਦ ਹ
ਉਹ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਾਂਦਰ ਨੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਠਹਿਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਚਿੱਤ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਵਿਮृਸ਼੍ਯ ਗੁਰੁਲਾਘਵਮ੍। ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪਰਮੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨਃ ਸਰ੍ਵੈਸ੍ਤੈਰ੍ਵਾਨਰੈਃ ਸਹ
ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ, ਹਾਲਾਤ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਸ ਸਚਿਵੇਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪ੍ਲਵਗਾਧਿਪਃ। ਸ਼ਸ਼ਂਸ ਪਰਮੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨਃ ਪਸ਼੍ਯਂਸ੍ਤੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ
ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਤੱਕਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
ਏਤੌ ਵਨਮਿਦਂ ਦੁਰ੍ਗਂ ਵਾਲਿਪ੍ਰਣਿਹਿਤੌ ਧ੍ਰੁਵਮ੍। ਛਦ੍ਮਨਾ ਚੀਰਵਸਨੌ ਪ੍ਰਚਰਨ੍ਤਾਵਿਹਾਗਤੌ
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਜਰੂਰ ਵਾਲੀ ਦੇ ਕਹੇ ਤੇ, ਇਸ ਔਖੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ। ਭਗਤੀ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਕੋਈ ਲੁਕਵੇਂ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ।
ਤਤਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸਚਿਵਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਰਮਧਨ੍ਵਿਨੌ। ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਗਿਰਿਤਟਾਤ੍ ਤਸ੍ਮਾਦਨ੍ਯਚ੍ਛਿਖਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਧਨੁਧਾਰੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਚੱਲ ਕੇ, ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਚੋਟੀ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਭਿਗਮ੍ਯਾਥ ਯੂਥਪਾ ਯੂਥਪਰ੍षਭਮ੍। ਹਰਯੋ ਵਾਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯੋਪਤਸ੍ਥਿਰੇ
ਉਹ ਬਾਂਦਰ ਮੁਖੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਉਸ ਕੋਲ ਆ ਖੜੇ ਹੋਏ।
ਏਵਮੇਕਾਯਨਗਤਾਃ ਪ੍ਲਵਮਾਨਾ ਗਿਰੇਰ੍ਗਿਰਿਮ੍। ਪ੍ਰਕਮ੍ਪਯਨ੍ਤੋ ਵੇਗੇਨ ਗਿਰੀਣਾਂ ਸ਼ਿਖਰਾਣਿ ਚ
ਇਹ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਇਕ ਸਿੱਧੀ ਲਾਈ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਛਲਾਂਗਾਂ ਮਾਰਦੇ, ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਗਏ।
ਤਤਃ ਸ਼ਾਖਾਮृਗਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਲਵਮਾਨਾ ਮਹਾਬਲਾਃ। ਬਭਞ੍ਜੁਸ਼੍ਚ ਨਗਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪੁष੍ਪਿਤਾਨ੍ ਦੁਰ੍ਗਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਨ੍
ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਤਾਕਤਵਰ ਬਾਂਦਰ, ਛਲਾਂਗਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜੋ ਪਹੁੰਚਣ ਔਖਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।