ਪਸ਼੍ਯ ਸਾਨੁषੁ ਚਿਤ੍ਰੇषੁ ਮृਗੀਭਿਃ ਸਹਿਤਾਨ੍ ਮृਗਾਨ੍। ਮਾਂ ਪੁਨਰ੍ਮृਗਸ਼ਾਵਾਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਵਿਰਹੀਕृਤਮ੍। ਵ੍ਯਥਯਨ੍ਤੀਵ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਂਚਰਨ੍ਤਸ੍ਤਤਸ੍ਤਤਃ
ਉਹ ਸੋਹਣੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਮਿਰਗੀਆਂ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਮਿਰਗ ਵੇਖ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ, ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਜੁਦਾਈ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਿਰਗ-ਬੱਚਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਾਨੁਨਿ ਰਮ੍ਯੇ ਹਿ ਮਤ੍ਤਦ੍ਵਿਜਗਣਾਕੁਲੇ। ਪਸ਼੍ਯੇਯਂ ਯਦਿ ਤਾਂ ਕਾਨ੍ਤਾਂ ਤਤਃ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਭਵੇਨ੍ਮਮ
ਇਸ ਸੁਹਣੇ ਟਿੱਲੇ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਹਨ, ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਜੀਵੇਯਂ ਖਲੁ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਮਯਾ ਸਹ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾ। ਸੇਵੇਤ ਯਦਿ ਵੈਦੇਹੀ ਪਮ੍ਪਾਯਾਃ ਪਵਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ, ਜੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੁਮਧਯਮਾ ਵੈਦੇਹੀ ਪੰਪਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਹਵਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਜੀ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।
ਪਦ੍ਮਸੌਗਨ੍ਧਿਕਵਹਂ ਸ਼ਿਵਂ ਸ਼ੋਕਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍। ਧਨ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਸੇਵਨ੍ਤੇ ਪਮ੍ਪਾਯਾ ਵਨਮਾਰੁਤਮ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਪੰਪਾ ਦੀ ਵਣ-ਹਵਾ, ਜੋ ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲੇ ਕਵਲ ਦੀ ਮਹਿਕ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਹਵਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵਾਕਈ ਧਨਵੰਤ ਹਨ।
ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਪਦ੍ਮਪਲਾਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਵਿਰਹਿਤਾ ਮਯਾ। ਕਥਂ ਧਾਰਯਤਿ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਵਿਵਸ਼ਾ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ
ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਗੂੜ੍ਹੀ ਤੇ ਕਮਲ-ਪੱਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਈ—ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ, ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਰੱਖ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ?
ਕਿਂ ਨੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਂ ਰਾਜਾਨਂ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਮ੍। ਜਨਕਂ ਪृष੍ਟਸੀਤਂ ਤਂ ਕੁਸ਼ਲਂ ਜਨਸਂਸਦਿ
ਜੇ ਜਨਕ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਛੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਉੱਤਰ ਦੇਵਾਂ?
ਯਾ ਮਾਮਨੁਗਤਾ ਮਨ੍ਦਂ ਪਿਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਵਨਮ੍। ਸੀਤਾ ਧਰ੍ਮਂ ਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਕ੍ਵ ਨੁ ਸਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਪ੍ਰਿਯਾ
ਉਹ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਜੰਗਲ ਭੇਜਣ 'ਤੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਈ, ਧਰਮ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਰਹੀ—ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀਤਾ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਹੋਵੇਗੀ?
ਤਯਾ ਵਿਹੀਨਃ ਕृਪਣਃ ਕਥਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਧਾਰਯੇ। ਯਾ ਮਾਮਨੁਗਤਾ ਰਾਜ੍ਯਾਦ੍ ਭ੍ਰष੍ਟਂ ਵਿਹਤਚੇਤਸਮ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਕੰਗਾਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਜੋ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਞੀ ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ—ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀਉਂ?
ਤਚ੍ਚਾਰ੍ਵਾਞ੍ਚਿਤਪਦ੍ਮਾਕ੍ਸ਼ਂ ਸੁਗਨ੍ਧਿ ਸ਼ੁਭਮਵ੍ਰਣਮ੍। ਅਪਸ਼੍ਯਤੋ ਮੁਖਂ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸੀਦਤੀਵ ਮਤਿਰ੍ਮਮ
ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਜੋ ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਿਕਦਾਰ, ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਡਿੱਗਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਮਿਤਹਾਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰਯੁਤਂ ਗੁਣਵਨ੍ਮਧੁਰਂ ਹਿਤਮ੍। ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਵਾਕ੍ਯਮਤੁਲਂ ਕਦਾ ਸ਼੍ਰੋष੍ਯਾਮਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਮਿੱਠੇ, ਗੁਣਵਾਨ, ਲਾਭਦਾਇਕ ਤੇ ਹਲਕੇ ਮੁਸਕਾਨ-ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਬੋਲ—ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਸੁਣਾਂਗਾ?
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੁਃਖਂ ਵਨੇ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਮਾਂ ਮਨ੍ਮਥਵਿਕਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍। ਨष੍ਟਦੁਃਖੇਵ ਹृष੍ਟੇਵ ਸਾਧ੍ਵੀ ਸਾਧ੍ਵਭ੍ਯਭਾषਤ
ਜਦ ਉਹ ਗੂੜ੍ਹੀ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ, ਉਹ ਸਧਾਰਣ ਤੇ ਨੇਕ ਔਰਤ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਕਿਂ ਨੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਹਿ ਨृਪਾਤ੍ਮਜ। ਕ੍ਵ ਸਾ ਸ੍ਨੁषੇਤਿ ਪृਚ੍ਛਨ੍ਤੀਂ ਕਥਂ ਚਾਪਿ ਮਨਸ੍ਵਿਨੀਮ੍
ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਕੌਸਲਿਆ ਪੁੱਛੇ, 'ਮੇਰੀ ਪੁੱਤ-ਵੁਹੂ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?'—ਮੈਂ ਉਸ ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਨੇਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕੀ ਉੱਤਰ ਦੇਵਾਂ?
ਗਚ੍ਛ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਪਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਭਰਤਂ ਭ੍ਰਾਤृਵਤ੍ਸਲਮ੍। ਨਹ੍ਯਹਂ ਜੀਵਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਤਾਮृਤੇ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਭਰਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਿਲ ਕੇ ਆ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਇਤਿ ਰਾਮਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵਿਲਪਨ੍ਤਮਨਾਥਵਤ੍। ਉਵਾਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਵਚਨਂ ਯੁਕ੍ਤਮਵ੍ਯਯਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਬੇਸਹਾਰੇ ਵਾਂਗ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਠੀਕ ਤੇ ਅਟੱਲ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਸਂਸ੍ਤਮ੍ਭ ਰਾਮ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਮਾ ਸ਼ੁਚਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ। ਨੇਦृਸ਼ਾਨਾਂ ਮਤਿਰ੍ਮਨ੍ਦਾ ਭਵਤ੍ਯਕਲੁषਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲੋ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ। ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ। ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਐਸਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਵਿਯੋਗਜਂ ਦੁਃਖਂ ਤ੍ਯਜ ਸ੍ਨੇਹਂ ਪ੍ਰਿਯੇ ਜਨੇ। ਅਤਿਸ੍ਨੇਹਪਰਿष੍ਵਙ੍ਗਾਦ੍ ਵਰ੍ਤਿਰਾਰ੍ਦ੍ਰਾਪਿ ਦਹ੍ਯਤੇ
ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਲਈ ਮੋਹ ਛੱਡ ਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਗੀਲੀ ਬੱਤੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੱਗ ਕੇ ਸੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਮੋਹ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਦਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪਾਤਾਲਂ ਤਤੋऽਭ੍ਯਧਿਕਮੇਵ ਵਾ। ਸਰ੍ਵਥਾ ਰਾਵਣਸ੍ਤਾਤ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਰਾਘਵ
ਚਾਹੇ ਰਾਵਣ ਪਾਤਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਰਾਘਵ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਲਭ੍ਯਤਾਂ ਤਾਵਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਪਾਪਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਸਃ। ਤਤੋ ਹਾਸ੍ਯਤਿ ਵਾ ਸੀਤਾਂ ਨਿਧਨਂ ਵਾ ਗਮਿष੍ਯਤਿ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਮਾੜੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਥਾਂ ਪਤਾ ਕਰੀਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡੇਗਾ ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਵੇਖੇਗਾ।
ਯਦਿ ਯਾਤਿ ਦਿਤੇਰ੍ਗਰ੍ਭਂ ਰਾਵਣਂ ਸਹ ਸੀਤਯਾ। ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਯੇਨਂ ਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਨ ਚੇਦ੍ ਦਾਸ੍ਯਤਿ ਮੈਥਿਲੀਮ੍
ਜੇ ਰਾਵਣ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ, ਜੇ ਉਹ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਕਰੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਵੀ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਂ ਭਦ੍ਰਂ ਭਜਸ੍ਵਾਰ੍ਯ ਤ੍ਯਜ੍ਯਤਾਂ ਕृਪਣਾ ਮਤਿਃ। ਅਰ੍ਥੋ ਹਿ ਨष੍ਟਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥੈਰਯਤ੍ਨੇਨਾਧਿਗਮ੍ਯਤੇ
ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲੋ, ਨੇਕ ਜੀ, ਤੇ ਇਹ ਕੰਗਾਲੀ ਵਾਲਾ ਮਨ ਛੱਡੋ। ਜੋ ਉੱਦਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਗੁਆਏ ਹੋਏ ਕੰਮ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਉਤ੍ਸਾਹੋ ਬਲਵਾਨਾਰ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯੁਤ੍ਸਾਹਾਤ੍ ਪਰਂ ਬਲਮ੍। ਸੋਤ੍ਸਾਹਸ੍ਯ ਹਿ ਲੋਕੇषੁ ਨ ਕਿਂਚਿਦਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਉਤਸ਼ਾਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਨਿੱਘਾ ਜੀ। ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ।
ਉਤ੍ਸਾਹਵਨ੍ਤਃ ਪੁਰੁषਾ ਨਾਵਸੀਦਨ੍ਤਿ ਕਰ੍ਮਸੁ। ਉਤ੍ਸਾਹਮਾਤ੍ਰਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਲਪ੍ਸ੍ਯਾਮ ਜਾਨਕੀਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਥੱਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਸਿਰਫ ਉਤਸ਼ਾਹ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਵਾਂਗੇ।
ਤ੍ਯਜਤਾਂ ਕਾਮਵृਤ੍ਤਤ੍ਵਂ ਸ਼ੋਕਂ ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਯ ਪृष੍ਠਤਃ। ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਕृਤਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨਾਵਬੁਧ੍ਯਸੇ
ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਵਿਧੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਪਿੱਛੇ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ—ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਸੰਯਮੀ—ਪਛਾਣਦਾ ਨਹੀਂ।
ਏਵਂ ਸਮ੍ਬੋਧਿਤਸ੍ਤੇਨ ਸ਼ੋਕੋਪਹਤਚੇਤਨਃ। ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸ਼ੋਕਂ ਚ ਮੋਹਂ ਚ ਰਾਮੋ ਧੈਰ੍ਯਮੁਪਾਗਮਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਭਟਕਾਵਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਫੇਰ ਧੀਰਜ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਸੋऽਭ੍ਯਤਿਕ੍ਰਾਮਦਵ੍ਯਗ੍ਰਸ੍ਤਾਮਚਿਨ੍ਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਃ। ਰਾਮਃ ਪਮ੍ਪਾਂ ਸੁਰੁਚਿਰਾਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਪਾਰਿਪ੍ਲਵਦ੍ਰੁਮਾਮ੍
ਉਹ ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਣਗਣ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਘਬਰਾਏ, ਪੰਪਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ, ਜੋ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਸੀ।
ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ ਸਹਸਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਂ ਵਨਂ ਨਿਰ੍ਝਰਕਨ੍ਦਰਂ ਚ। ਉਦ੍ਵਿਗ੍ਨਚੇਤਾਃ ਸਹ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਦੁਃਖੋਪਹਤਃ ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ
ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਅਚਾਨਕ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ, ਝਰਨੇ ਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਨ ਲੈ ਕੇ, ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਂ ਮਤ੍ਤਮਾਤਙ੍ਗਵਿਲਾਸਗਾਮੀ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਮਵ੍ਯਗ੍ਰਮਨਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾ। ਸ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਰਾਘਵਮਿष੍ਟਚੇष੍ਟੋ ਰਰਕ੍ਸ਼ ਧਰ੍ਮੇਣ ਬਲੇਨ ਚੈਵ
ਜਦ ਉਹ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਮਸਤ ਚਾਲ ਨਾਲ, ਮਨ ਵਿਚ ਠੰਢ-ਚੁੱਕ ਕੇ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਭਰਾ ਲਈ ਭਾਵੁਕ ਸੀ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਧਰਮ ਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ।
ਤਾਵृष੍ਯਮੂਕਸ੍ਯ ਸਮੀਪਚਾਰੀ ਚਰਨ੍ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਦ੍ਭੁਤਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯੌ। ਸ਼ਾਖਾਮृਗਾਣਾਮਧਿਪਸ੍ਤਰਸ੍ਵੀ ਵਿਤਤ੍ਰਸੇ ਨੈਵ ਵਿਚੇष੍ਟ ਚੇष੍ਟਾਮ੍
ਜਦ ਉਹ ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੋ ਅਜੀਬ ਤੇ ਵਧੀਆ ਬਾਂਦਰ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਨਾ ਡਰੇ, ਨਾ ਹੀ ਹਿਲੇ।
ਸ ਤੌ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਗਜਮਨ੍ਦਗਾਮੀ ਸ਼ਾਖਾਮृਗਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚਰਂਸ਼੍ਚਰਨ੍ਤੌ। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿषਾਦਂ ਪਰਮਂ ਜਗਾਮ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰੀਤੋ ਭਯਭਾਰਭਗ੍ਨਃ
ਉਥੇ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਬਾਂਦਰ ਮੁਖੀ, ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਹੌਲੀ ਚਾਲ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਡਰ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਤਮਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪੁਣ੍ਯਸੁਖਂ ਸ਼ਰਣ੍ਯਂ ਸਦੈਵ ਸ਼ਾਖਾਮृਗਸੇਵਿਤਾਨ੍ਤਮ੍। ਤ੍ਰਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹਰਯੋऽਭਿਜਗ੍ਮੁ- ਰ੍ਮਹੌਜਸੌ ਰਾਘਵਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ ਤੌ
ਉਹ ਦੋ ਤਾਕਤਵਾਨ ਰਾਘਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਬਾਂਦਰ, ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਆਏ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁਖਦਾਈ, ਤੇ ਸਦਾ ਬਾਂਦਰ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਾਲਾ ਸੀ।