ਹਿਮਾਨ੍ਤੇ ਪਸ਼੍ਯ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਪੁष੍ਪਸਮ੍ਭਵਮ੍। ਪੁष੍ਪਮਾਸੇ ਹਿ ਤਰਵਃ ਸਂਘਰ੍षਾਦਿਵ ਪੁष੍ਪਿਤਾਃ
ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਠੰਢੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਖਿੜਾਈ ਵੇਖ; ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖਤ ਐਸੇ ਖਿੜਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ।
ਆਹ੍ਵਯਨ੍ਤ ਇਵਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਨਗਾਃ षਟ੍ਪਦਨਾਦਿਤਾਃ। ਕੁਸੁਮੋਤ੍ਤਂਸਵਿਟਪਾਃ ਸ਼ੋਭਨ੍ਤੇ ਬਹੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ
ਦਰੱਖਤਾਂ 'ਚ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਰਹੇ ਹੋਣ; ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਲਕਸ਼ਮਣ।
ਏष ਕਾਰਣ੍ਡਵਃ ਪਕ੍ਸ਼ੀ ਵਿਗਾਹ੍ਯ ਸਲਿਲਂ ਸ਼ੁਭਮ੍। ਰਮਤੇ ਕਾਨ੍ਤਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਕਾਮਮੁਦ੍ਦੀਪਯਨ੍ਨਿਵ
ਇਹ ਥਾਂ ਕਰੰਡਵ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਜੋੜੇ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜਗਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਮਨ੍ਦਾਕਿਨ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਯਦਿਦਂ ਰੂਪਮੇਤਨ੍ਮਨੋਰਮਮ੍। ਸ੍ਥਾਨੇ ਜਗਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਗੁਣਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਮਨੋਰਮਾਃ
ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਦਾ ਇਹ ਸੋਹਣਾ ਰੂਪ ਵਾਕਈ ਠੀਕ ਹੈ; ਇਸ ਦੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ ਤੇ ਮਨ ਭਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
ਯਦਿ ਦृਸ਼੍ਯੇਤ ਸਾ ਸਾਧ੍ਵੀ ਯਦਿ ਚੇਹ ਵਸੇਮਹਿ। ਸ੍ਪृਹਯੇਯਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਰਾਯ ਨਾਯੋਧ੍ਯਾਯੈ ਰਘੂਤ੍ਤਮ
ਜੇ ਉਹ ਚੰਗੀ ਸਤੀ ਇਸ ਥਾਂ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤੇ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਸਕੀਏ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਾਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰਹੇਗੀ, ਨਾਂ ਅਯੋਧਿਆ ਦੀ।
ਨ ਹ੍ਯੇਵਂ ਰਮਣੀਯੇषੁ ਸ਼ਾਦ੍ਵਲੇषੁ ਤਯਾ ਸਹ। ਰਮਤੋ ਮੇ ਭਵੇਚ੍ਚਿਨ੍ਤਾ ਨ ਸ੍ਪृਹਾਨ੍ਯੇषੁ ਵਾ ਭਵੇਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਘਾਹ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਨਾਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ।
ਅਮੀ ਹਿ ਵਿਵਿਧੈਃ ਪੁष੍ਪੈਸ੍ਤਰਵੋ ਵਿਵਿਧਚ੍ਛਦਾਃ। ਕਾਨਨੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਨਾ ਕਾਨ੍ਤਾਂ ਚਿਨ੍ਤਾਮੁਤ੍ਪਾਦਯਨ੍ਤਿ ਮੇ
ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ, ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਖ ਦੀ ਸੋਚ ਹੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਸ਼੍ਯ ਸ਼ੀਤਜਲਾਂ ਚੇਮਾਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਪੁष੍ਕਰਾਯੁਤਾਮ੍। ਚਕ੍ਰਵਾਕਾਨੁਚਰਿਤਾਂ ਕਾਰਣ੍ਡਵਨਿषੇਵਿਤਾਮ੍
ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਇਹ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਵੇਖ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਚਕਵਾਂ ਤੇ ਕਰੰਡਵ ਪੰਛੀ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਲਵੈਃ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚੈਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾਂ ਮਹਾਮृਗਨਿषੇਵਿਤਾਮ੍। ਅਧਿਕਂ ਸ਼ੋਭਤੇ ਪਮ੍ਪਾ ਵਿਕੂਜਦ੍ਭਿਰ੍ਵਿਹਂਗਮੈਃ
ਪੰਪਾ ਝੀਲ ਹੋਰ ਵੀ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਲਵ ਤੇ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪੰਛੀ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਜਾਨਵਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਈ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਦੀਪਯਨ੍ਤੀਵ ਮੇ ਕਾਮਂ ਵਿਵਿਧਾ ਮੁਦਿਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ। ਸ਼੍ਯਾਮਾਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮੁਖੀਂ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਪਦ੍ਮਨਿਭੇਕ੍ਸ਼ਣਾਮ੍
ਇਹ ਖੁਸ਼ ਪੰਛੀ ਮੇਰੀ ਲੋਚਨਾ ਹੋਰ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕਾਲੀ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਪਸ਼੍ਯ ਸਾਨੁषੁ ਚਿਤ੍ਰੇषੁ ਮृਗੀਭਿਃ ਸਹਿਤਾਨ੍ ਮृਗਾਨ੍। ਮਾਂ ਪੁਨਰ੍ਮृਗਸ਼ਾਵਾਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਵਿਰਹੀਕृਤਮ੍। ਵ੍ਯਥਯਨ੍ਤੀਵ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਂਚਰਨ੍ਤਸ੍ਤਤਸ੍ਤਤਃ
ਉਹ ਸੋਹਣੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਮਿਰਗੀਆਂ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਮਿਰਗ ਵੇਖ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ, ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਜੁਦਾਈ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਿਰਗ-ਬੱਚਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਾਨੁਨਿ ਰਮ੍ਯੇ ਹਿ ਮਤ੍ਤਦ੍ਵਿਜਗਣਾਕੁਲੇ। ਪਸ਼੍ਯੇਯਂ ਯਦਿ ਤਾਂ ਕਾਨ੍ਤਾਂ ਤਤਃ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਭਵੇਨ੍ਮਮ
ਇਸ ਸੁਹਣੇ ਟਿੱਲੇ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਹਨ, ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਜੀਵੇਯਂ ਖਲੁ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਮਯਾ ਸਹ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾ। ਸੇਵੇਤ ਯਦਿ ਵੈਦੇਹੀ ਪਮ੍ਪਾਯਾਃ ਪਵਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ, ਜੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੁਮਧਯਮਾ ਵੈਦੇਹੀ ਪੰਪਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਹਵਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਜੀ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।
ਪਦ੍ਮਸੌਗਨ੍ਧਿਕਵਹਂ ਸ਼ਿਵਂ ਸ਼ੋਕਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍। ਧਨ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਸੇਵਨ੍ਤੇ ਪਮ੍ਪਾਯਾ ਵਨਮਾਰੁਤਮ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਪੰਪਾ ਦੀ ਵਣ-ਹਵਾ, ਜੋ ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲੇ ਕਵਲ ਦੀ ਮਹਿਕ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਹਵਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵਾਕਈ ਧਨਵੰਤ ਹਨ।
ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਪਦ੍ਮਪਲਾਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਵਿਰਹਿਤਾ ਮਯਾ। ਕਥਂ ਧਾਰਯਤਿ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਵਿਵਸ਼ਾ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ
ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਗੂੜ੍ਹੀ ਤੇ ਕਮਲ-ਪੱਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਈ—ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ, ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਰੱਖ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ?
ਕਿਂ ਨੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਂ ਰਾਜਾਨਂ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਮ੍। ਜਨਕਂ ਪृष੍ਟਸੀਤਂ ਤਂ ਕੁਸ਼ਲਂ ਜਨਸਂਸਦਿ
ਜੇ ਜਨਕ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਛੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਉੱਤਰ ਦੇਵਾਂ?
ਯਾ ਮਾਮਨੁਗਤਾ ਮਨ੍ਦਂ ਪਿਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਵਨਮ੍। ਸੀਤਾ ਧਰ੍ਮਂ ਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਕ੍ਵ ਨੁ ਸਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਪ੍ਰਿਯਾ
ਉਹ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਜੰਗਲ ਭੇਜਣ 'ਤੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਈ, ਧਰਮ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਰਹੀ—ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀਤਾ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਹੋਵੇਗੀ?
ਤਯਾ ਵਿਹੀਨਃ ਕृਪਣਃ ਕਥਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਧਾਰਯੇ। ਯਾ ਮਾਮਨੁਗਤਾ ਰਾਜ੍ਯਾਦ੍ ਭ੍ਰष੍ਟਂ ਵਿਹਤਚੇਤਸਮ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਕੰਗਾਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਜੋ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਞੀ ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ—ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀਉਂ?
ਤਚ੍ਚਾਰ੍ਵਾਞ੍ਚਿਤਪਦ੍ਮਾਕ੍ਸ਼ਂ ਸੁਗਨ੍ਧਿ ਸ਼ੁਭਮਵ੍ਰਣਮ੍। ਅਪਸ਼੍ਯਤੋ ਮੁਖਂ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸੀਦਤੀਵ ਮਤਿਰ੍ਮਮ
ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਜੋ ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਿਕਦਾਰ, ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਡਿੱਗਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਮਿਤਹਾਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰਯੁਤਂ ਗੁਣਵਨ੍ਮਧੁਰਂ ਹਿਤਮ੍। ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਵਾਕ੍ਯਮਤੁਲਂ ਕਦਾ ਸ਼੍ਰੋष੍ਯਾਮਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਮਿੱਠੇ, ਗੁਣਵਾਨ, ਲਾਭਦਾਇਕ ਤੇ ਹਲਕੇ ਮੁਸਕਾਨ-ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਬੋਲ—ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਸੁਣਾਂਗਾ?
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੁਃਖਂ ਵਨੇ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਮਾਂ ਮਨ੍ਮਥਵਿਕਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍। ਨष੍ਟਦੁਃਖੇਵ ਹृष੍ਟੇਵ ਸਾਧ੍ਵੀ ਸਾਧ੍ਵਭ੍ਯਭਾषਤ
ਜਦ ਉਹ ਗੂੜ੍ਹੀ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ, ਉਹ ਸਧਾਰਣ ਤੇ ਨੇਕ ਔਰਤ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਕਿਂ ਨੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਹਿ ਨृਪਾਤ੍ਮਜ। ਕ੍ਵ ਸਾ ਸ੍ਨੁषੇਤਿ ਪृਚ੍ਛਨ੍ਤੀਂ ਕਥਂ ਚਾਪਿ ਮਨਸ੍ਵਿਨੀਮ੍
ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਕੌਸਲਿਆ ਪੁੱਛੇ, 'ਮੇਰੀ ਪੁੱਤ-ਵੁਹੂ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?'—ਮੈਂ ਉਸ ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਨੇਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕੀ ਉੱਤਰ ਦੇਵਾਂ?
ਗਚ੍ਛ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਪਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਭਰਤਂ ਭ੍ਰਾਤृਵਤ੍ਸਲਮ੍। ਨਹ੍ਯਹਂ ਜੀਵਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਤਾਮृਤੇ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਭਰਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਿਲ ਕੇ ਆ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਇਤਿ ਰਾਮਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵਿਲਪਨ੍ਤਮਨਾਥਵਤ੍। ਉਵਾਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਵਚਨਂ ਯੁਕ੍ਤਮਵ੍ਯਯਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਬੇਸਹਾਰੇ ਵਾਂਗ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਠੀਕ ਤੇ ਅਟੱਲ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਸਂਸ੍ਤਮ੍ਭ ਰਾਮ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਮਾ ਸ਼ੁਚਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ। ਨੇਦृਸ਼ਾਨਾਂ ਮਤਿਰ੍ਮਨ੍ਦਾ ਭਵਤ੍ਯਕਲੁषਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲੋ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ। ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ। ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਐਸਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਵਿਯੋਗਜਂ ਦੁਃਖਂ ਤ੍ਯਜ ਸ੍ਨੇਹਂ ਪ੍ਰਿਯੇ ਜਨੇ। ਅਤਿਸ੍ਨੇਹਪਰਿष੍ਵਙ੍ਗਾਦ੍ ਵਰ੍ਤਿਰਾਰ੍ਦ੍ਰਾਪਿ ਦਹ੍ਯਤੇ
ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਲਈ ਮੋਹ ਛੱਡ ਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਗੀਲੀ ਬੱਤੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੱਗ ਕੇ ਸੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਮੋਹ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਦਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪਾਤਾਲਂ ਤਤੋऽਭ੍ਯਧਿਕਮੇਵ ਵਾ। ਸਰ੍ਵਥਾ ਰਾਵਣਸ੍ਤਾਤ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਰਾਘਵ
ਚਾਹੇ ਰਾਵਣ ਪਾਤਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਰਾਘਵ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਲਭ੍ਯਤਾਂ ਤਾਵਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਪਾਪਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਸਃ। ਤਤੋ ਹਾਸ੍ਯਤਿ ਵਾ ਸੀਤਾਂ ਨਿਧਨਂ ਵਾ ਗਮਿष੍ਯਤਿ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਮਾੜੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਥਾਂ ਪਤਾ ਕਰੀਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡੇਗਾ ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਵੇਖੇਗਾ।
ਯਦਿ ਯਾਤਿ ਦਿਤੇਰ੍ਗਰ੍ਭਂ ਰਾਵਣਂ ਸਹ ਸੀਤਯਾ। ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਯੇਨਂ ਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਨ ਚੇਦ੍ ਦਾਸ੍ਯਤਿ ਮੈਥਿਲੀਮ੍
ਜੇ ਰਾਵਣ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ, ਜੇ ਉਹ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਕਰੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਵੀ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਂ ਭਦ੍ਰਂ ਭਜਸ੍ਵਾਰ੍ਯ ਤ੍ਯਜ੍ਯਤਾਂ ਕृਪਣਾ ਮਤਿਃ। ਅਰ੍ਥੋ ਹਿ ਨष੍ਟਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥੈਰਯਤ੍ਨੇਨਾਧਿਗਮ੍ਯਤੇ
ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲੋ, ਨੇਕ ਜੀ, ਤੇ ਇਹ ਕੰਗਾਲੀ ਵਾਲਾ ਮਨ ਛੱਡੋ। ਜੋ ਉੱਦਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਗੁਆਏ ਹੋਏ ਕੰਮ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੇ।