ਮੁਚੁਕੁਨ੍ਦਾਰ੍ਜੁਨਾਸ਼੍ਚੈਵ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਗਿਰਿਸਾਨੁषੁ। ਕੇਤਕੋਦ੍ਦਾਲਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ਿਰੀषਾਃ ਸ਼ਿਂਸ਼ਪਾ ਧਵਾਃ
ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਕੇਤਕੀ, ਉਦਾਲ, ਸ਼ੀਰੀਸ਼, ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਤੇ ਧਵਾ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਹਨ।
ਸ਼ਾਲ੍ਮਲ੍ਯਃ ਕਿਂਸ਼ੁਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਰਕ੍ਤਾਃ ਕੁਰਬਕਾਸ੍ਤਥਾ। ਤਿਨਿਸ਼ਾ ਨਕ੍ਤਮਾਲਾਸ਼੍ਚ ਚਨ੍ਦਨਾਃ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਸ੍ਤਥਾ
ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਤੇ ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਕੁਰਬਕ ਵੀ ਹਨ; ਤਿਨਿਸ਼ਾ, ਨਕਤਮਾਲਾ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਸਿਆੰਦਨ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਹਨ।
ਹਿਨ੍ਤਾਲਾਸ੍ਤਿਲਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਨਾਗਵृਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਪਿਤਾਃ। ਪੁष੍ਪਿਤਾਨ੍ ਪੁष੍ਪਿਤਾਗ੍ਰਾਭਿਰ੍ਲਤਾਭਿਃ ਪਰਿਵੇष੍ਟਿਤਾਨ੍
ਹਿੰਤਾਲ, ਤਿਲਕ ਤੇ ਨਾਗ ਦੇ ਦਰੱਖਤ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਲਪਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਫੁੱਲ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਦ੍ਰੁਮਾਨ੍ ਪਸ਼੍ਯੇਹ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਪਮ੍ਪਾਯਾ ਰੁਚਿਰਾਨ੍ ਬਹੂਨ੍। ਵਾਤਵਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਵਿਟਪਾਨ੍ ਯਥਾਸਨ੍ਨਾਨ੍ ਦ੍ਰੁਮਾਨਿਮਾਨ੍
ਸੁਮੀਤਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਇੱਥੇ ਪੰਪਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਕਈ ਸੋਹਣੇ ਦਰੱਖਤ ਖੜੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਰੱਖਤ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਖੜੇ ਹਨ।
ਲਤਾਃ ਸਮਨੁਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਮਤ੍ਤਾ ਇਵ ਵਰਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ। ਪਾਦਪਾਤ੍ ਪਾਦਪਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ ਸ਼ੈਲਾਚ੍ਛੈਲਂ ਵਨਾਦ੍ ਵਨਮ੍
ਲਤਾਵਾਂ ਇੱਥੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਇਕ ਦਰੱਖਤ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਦਰੱਖਤ, ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਾਤਿ ਨੈਕਰਸਾਸ੍ਵਾਦਸਮ੍ਮੋਦਿਤ ਇਵਾਨਿਲਃ। ਕੇਚਿਤ੍ ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਕੁਸੁਮਾਃ ਪਾਦਪਾ ਮਧੁਗਨ੍ਧਿਨਃ
ਹਵਾ ਇੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਗੰਧਾਂ ਦੇ ਸੁਆਦ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਗ ਰਹੀ ਹੈ; ਕੁਝ ਦਰੱਖਤ ਪੂਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਸ਼ਹਿਦ ਵਰਗੀ ਹੈ।
ਕੇਚਿਨ੍ਮੁਕੁਲਸਂਵੀਤਾਃ ਸ਼੍ਯਾਮਵਰ੍ਣਾ ਇਵਾਬਭੁਃ। ਇਦਂ ਮृष੍ਟਮਿਦਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਲਮਿਦਮਿਤ੍ਯਪਿ
ਕੁਝ ਦਰੱਖਤ ਕਲੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ; ਕੋਈ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, 'ਇਹ ਤਾਜ਼ਾ ਹੈ, ਇਹ ਮਿੱਠਾ ਹੈ, ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।'
ਰਾਗਰਕ੍ਤੋ ਮਧੁਕਰਃ ਕੁਸੁਮੇष੍ਵੇਵ ਲੀਯਤੇ। ਨਿਲੀਯ ਪੁਨਰੁਤ੍ਪਤ੍ਯ ਸਹਸਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਤਿ। ਮਧੁਲੁਬ੍ਧੋ ਮਧੁਕਰਃ ਪਮ੍ਪਾਤੀਰਦ੍ਰੁਮੇष੍ਵਸੌ
ਭੌਰਾ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਲੁਕ ਕੇ ਅਚਾਨਕ ਦੂਜੇ ਥਾਂ ਉੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਮਿੱਠਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਭੌਰਾ ਪੰਪਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ 'ਤੇ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।
ਇਯਂ ਕੁਸੁਮਸਂਘਾਤੈਰੁਪਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਸੁਖਾਕृਤਾ। ਸ੍ਵਯਂ ਨਿਪਤਿਤੈਰ੍ਭੂਮਿਃ ਸ਼ਯਨਪ੍ਰਸ੍ਤਰੈਰਿਵ
ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਹਾਵਣੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਵਿਛੋਣੇ ਪਏ ਹੋਣ।
ਵਿਵਿਧਾ ਵਿਵਿਧੈਃ ਪੁष੍ਪੈਸ੍ਤੈਰੇਵ ਨਗਸਾਨੁषੁ। ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾਃ ਪੀਤਰਕ੍ਤਾਭਾਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਸ੍ਤਰਾਃ ਕृਤਾਃ
ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪਥਰ ਚੌੜੇ ਤੇ ਪੀਲੇ-ਲਾਲ ਜਾਪਦੇ ਹਨ।
ਹਿਮਾਨ੍ਤੇ ਪਸ਼੍ਯ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਪੁष੍ਪਸਮ੍ਭਵਮ੍। ਪੁष੍ਪਮਾਸੇ ਹਿ ਤਰਵਃ ਸਂਘਰ੍षਾਦਿਵ ਪੁष੍ਪਿਤਾਃ
ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਠੰਢੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਖਿੜਾਈ ਵੇਖ; ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖਤ ਐਸੇ ਖਿੜਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ।
ਆਹ੍ਵਯਨ੍ਤ ਇਵਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਨਗਾਃ षਟ੍ਪਦਨਾਦਿਤਾਃ। ਕੁਸੁਮੋਤ੍ਤਂਸਵਿਟਪਾਃ ਸ਼ੋਭਨ੍ਤੇ ਬਹੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ
ਦਰੱਖਤਾਂ 'ਚ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਰਹੇ ਹੋਣ; ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਲਕਸ਼ਮਣ।
ਏष ਕਾਰਣ੍ਡਵਃ ਪਕ੍ਸ਼ੀ ਵਿਗਾਹ੍ਯ ਸਲਿਲਂ ਸ਼ੁਭਮ੍। ਰਮਤੇ ਕਾਨ੍ਤਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਕਾਮਮੁਦ੍ਦੀਪਯਨ੍ਨਿਵ
ਇਹ ਥਾਂ ਕਰੰਡਵ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਜੋੜੇ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜਗਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਮਨ੍ਦਾਕਿਨ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਯਦਿਦਂ ਰੂਪਮੇਤਨ੍ਮਨੋਰਮਮ੍। ਸ੍ਥਾਨੇ ਜਗਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਗੁਣਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਮਨੋਰਮਾਃ
ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਦਾ ਇਹ ਸੋਹਣਾ ਰੂਪ ਵਾਕਈ ਠੀਕ ਹੈ; ਇਸ ਦੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ ਤੇ ਮਨ ਭਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
ਯਦਿ ਦृਸ਼੍ਯੇਤ ਸਾ ਸਾਧ੍ਵੀ ਯਦਿ ਚੇਹ ਵਸੇਮਹਿ। ਸ੍ਪृਹਯੇਯਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਰਾਯ ਨਾਯੋਧ੍ਯਾਯੈ ਰਘੂਤ੍ਤਮ
ਜੇ ਉਹ ਚੰਗੀ ਸਤੀ ਇਸ ਥਾਂ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤੇ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਸਕੀਏ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਾਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰਹੇਗੀ, ਨਾਂ ਅਯੋਧਿਆ ਦੀ।
ਨ ਹ੍ਯੇਵਂ ਰਮਣੀਯੇषੁ ਸ਼ਾਦ੍ਵਲੇषੁ ਤਯਾ ਸਹ। ਰਮਤੋ ਮੇ ਭਵੇਚ੍ਚਿਨ੍ਤਾ ਨ ਸ੍ਪृਹਾਨ੍ਯੇषੁ ਵਾ ਭਵੇਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਘਾਹ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਨਾਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ।
ਅਮੀ ਹਿ ਵਿਵਿਧੈਃ ਪੁष੍ਪੈਸ੍ਤਰਵੋ ਵਿਵਿਧਚ੍ਛਦਾਃ। ਕਾਨਨੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਨਾ ਕਾਨ੍ਤਾਂ ਚਿਨ੍ਤਾਮੁਤ੍ਪਾਦਯਨ੍ਤਿ ਮੇ
ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ, ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਖ ਦੀ ਸੋਚ ਹੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਸ਼੍ਯ ਸ਼ੀਤਜਲਾਂ ਚੇਮਾਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਪੁष੍ਕਰਾਯੁਤਾਮ੍। ਚਕ੍ਰਵਾਕਾਨੁਚਰਿਤਾਂ ਕਾਰਣ੍ਡਵਨਿषੇਵਿਤਾਮ੍
ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਇਹ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਵੇਖ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਚਕਵਾਂ ਤੇ ਕਰੰਡਵ ਪੰਛੀ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਲਵੈਃ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚੈਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾਂ ਮਹਾਮृਗਨਿषੇਵਿਤਾਮ੍। ਅਧਿਕਂ ਸ਼ੋਭਤੇ ਪਮ੍ਪਾ ਵਿਕੂਜਦ੍ਭਿਰ੍ਵਿਹਂਗਮੈਃ
ਪੰਪਾ ਝੀਲ ਹੋਰ ਵੀ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਲਵ ਤੇ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪੰਛੀ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਜਾਨਵਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਈ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਦੀਪਯਨ੍ਤੀਵ ਮੇ ਕਾਮਂ ਵਿਵਿਧਾ ਮੁਦਿਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ। ਸ਼੍ਯਾਮਾਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮੁਖੀਂ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਪਦ੍ਮਨਿਭੇਕ੍ਸ਼ਣਾਮ੍
ਇਹ ਖੁਸ਼ ਪੰਛੀ ਮੇਰੀ ਲੋਚਨਾ ਹੋਰ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕਾਲੀ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਪਸ਼੍ਯ ਸਾਨੁषੁ ਚਿਤ੍ਰੇषੁ ਮृਗੀਭਿਃ ਸਹਿਤਾਨ੍ ਮृਗਾਨ੍। ਮਾਂ ਪੁਨਰ੍ਮृਗਸ਼ਾਵਾਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਵਿਰਹੀਕृਤਮ੍। ਵ੍ਯਥਯਨ੍ਤੀਵ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਂਚਰਨ੍ਤਸ੍ਤਤਸ੍ਤਤਃ
ਉਹ ਸੋਹਣੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਮਿਰਗੀਆਂ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਮਿਰਗ ਵੇਖ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ, ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਜੁਦਾਈ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਿਰਗ-ਬੱਚਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਾਨੁਨਿ ਰਮ੍ਯੇ ਹਿ ਮਤ੍ਤਦ੍ਵਿਜਗਣਾਕੁਲੇ। ਪਸ਼੍ਯੇਯਂ ਯਦਿ ਤਾਂ ਕਾਨ੍ਤਾਂ ਤਤਃ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਭਵੇਨ੍ਮਮ
ਇਸ ਸੁਹਣੇ ਟਿੱਲੇ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਹਨ, ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਜੀਵੇਯਂ ਖਲੁ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਮਯਾ ਸਹ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾ। ਸੇਵੇਤ ਯਦਿ ਵੈਦੇਹੀ ਪਮ੍ਪਾਯਾਃ ਪਵਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ, ਜੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੁਮਧਯਮਾ ਵੈਦੇਹੀ ਪੰਪਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਹਵਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਜੀ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।
ਪਦ੍ਮਸੌਗਨ੍ਧਿਕਵਹਂ ਸ਼ਿਵਂ ਸ਼ੋਕਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍। ਧਨ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਸੇਵਨ੍ਤੇ ਪਮ੍ਪਾਯਾ ਵਨਮਾਰੁਤਮ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਪੰਪਾ ਦੀ ਵਣ-ਹਵਾ, ਜੋ ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲੇ ਕਵਲ ਦੀ ਮਹਿਕ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਹਵਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵਾਕਈ ਧਨਵੰਤ ਹਨ।
ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਪਦ੍ਮਪਲਾਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਵਿਰਹਿਤਾ ਮਯਾ। ਕਥਂ ਧਾਰਯਤਿ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਵਿਵਸ਼ਾ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ
ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਗੂੜ੍ਹੀ ਤੇ ਕਮਲ-ਪੱਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਈ—ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ, ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਰੱਖ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ?
ਕਿਂ ਨੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਂ ਰਾਜਾਨਂ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਮ੍। ਜਨਕਂ ਪृष੍ਟਸੀਤਂ ਤਂ ਕੁਸ਼ਲਂ ਜਨਸਂਸਦਿ
ਜੇ ਜਨਕ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਛੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਉੱਤਰ ਦੇਵਾਂ?
ਯਾ ਮਾਮਨੁਗਤਾ ਮਨ੍ਦਂ ਪਿਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਵਨਮ੍। ਸੀਤਾ ਧਰ੍ਮਂ ਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਕ੍ਵ ਨੁ ਸਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਪ੍ਰਿਯਾ
ਉਹ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਜੰਗਲ ਭੇਜਣ 'ਤੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਈ, ਧਰਮ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਰਹੀ—ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀਤਾ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਹੋਵੇਗੀ?
ਤਯਾ ਵਿਹੀਨਃ ਕृਪਣਃ ਕਥਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਧਾਰਯੇ। ਯਾ ਮਾਮਨੁਗਤਾ ਰਾਜ੍ਯਾਦ੍ ਭ੍ਰष੍ਟਂ ਵਿਹਤਚੇਤਸਮ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਕੰਗਾਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਜੋ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਞੀ ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ—ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀਉਂ?
ਤਚ੍ਚਾਰ੍ਵਾਞ੍ਚਿਤਪਦ੍ਮਾਕ੍ਸ਼ਂ ਸੁਗਨ੍ਧਿ ਸ਼ੁਭਮਵ੍ਰਣਮ੍। ਅਪਸ਼੍ਯਤੋ ਮੁਖਂ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸੀਦਤੀਵ ਮਤਿਰ੍ਮਮ
ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਜੋ ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਿਕਦਾਰ, ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਡਿੱਗਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਮਿਤਹਾਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰਯੁਤਂ ਗੁਣਵਨ੍ਮਧੁਰਂ ਹਿਤਮ੍। ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਵਾਕ੍ਯਮਤੁਲਂ ਕਦਾ ਸ਼੍ਰੋष੍ਯਾਮਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਮਿੱਠੇ, ਗੁਣਵਾਨ, ਲਾਭਦਾਇਕ ਤੇ ਹਲਕੇ ਮੁਸਕਾਨ-ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਬੋਲ—ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਸੁਣਾਂਗਾ?