thumb|ਧ੍ਯਾਨਸ਼੍ਲੋਕਃ|center thumb|ਪ੍ਰਥਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੪-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਾ ਸਰਗ ਆਇਆ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਤਾਂ ਹਰ੍षਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚਕਮ੍ਪਿਰੇ। ਸ ਕਾਮਵਸ਼ਮਾਪਨ੍ਨਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਥੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਬ ਗਈਆਂ; ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਸ਼ੋਭਤੇ ਪਮ੍ਪਾ ਵੈਦੂਰ੍ਯਵਿਮਲੋਦਕਾ। ਫੁਲ੍ਲਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਵਤੀ ਸ਼ੋਭਿਤਾ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਦ੍ਰੁਮੈਃ
ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਪੰਪਾ ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਜੋ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਨੀਲ ਪਥਰ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਇਹ ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲੇ ਜਲ-ਕੁੰਵਲ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਪਸ਼੍ਯ ਪਮ੍ਪਾਯਾਃ ਕਾਨਨਂ ਸ਼ੁਭਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍। ਯਤ੍ਰ ਰਾਜਨ੍ਤਿ ਸ਼ੈਲਾ ਵਾ ਦ੍ਰੁਮਾਃ ਸਸ਼ਿਖਰਾ ਇਵ
ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਪੰਪਾ ਝੀਲ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਜੋ ਦਿਲ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਰੁੱਖ, ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ, ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਮਾਂ ਤੁ ਸ਼ੋਕਾਭਿਸਂਤਪ੍ਤਮਾਧਯਃ ਪੀਡਯਨ੍ਤਿ ਵੈ। ਭਰਤਸ੍ਯ ਚ ਦੁਃਖੇਨ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਹਰਣੇਨ ਚ
ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਭਰਤ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਅ攫ਣ ਦਾ ਦੁਖ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਮੇ ਪਮ੍ਪਾ ਸ਼ੋਭਤੇ ਚਿਤ੍ਰਕਾਨਨਾ। ਵ੍ਯਵਕੀਰ੍ਣਾ ਬਹੁਵਿਧੈਃ ਪੁष੍ਪੈਃ ਸ਼ੀਤੋਦਕਾ ਸ਼ਿਵਾ
ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪੰਪਾ ਝੀਲ ਚਿਤਰਕੂਟ ਜੰਗਲ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਝਲਮਲ ਕਰਦੀ, ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ।
ਨਲਿਨੈਰਪਿ ਸਂਛਨ੍ਨਾ ਹ੍ਯਤ੍ਯਰ੍ਥਸ਼ੁਭਦਰ੍ਸ਼ਨਾ। ਸਰ੍ਪਵ੍ਯਾਲਾਨੁਚਰਿਤਾ ਮृਗਦ੍ਵਿਜਸਮਾਕੁਲਾ
ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੱਪ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਹਿਰਣਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਅਧਿਕਂ ਪ੍ਰਵਿਭਾਤ੍ਯੇਤਨ੍ਨੀਲਪੀਤਂ ਤੁ ਸ਼ਾਦ੍ਵਲਮ੍। ਦ੍ਰੁਮਾਣਾਂ ਵਿਵਿਧੈਃ ਪੁष੍ਪੈਃ ਪਰਿਸ੍ਤੋਮੈਰਿਵਾਰ੍ਪਿਤਮ੍
ਇਹ ਨੀਲਾ ਤੇ ਪੀਲਾ ਘਾਹ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਗੁੱਝਾ ਹੋਇਆ, ਹੋਰ ਵੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਪੁष੍ਪਭਾਰਸਮृਦ੍ਧਾਨਿ ਸ਼ਿਖਰਾਣਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਲਤਾਭਿਃ ਪੁष੍ਪਿਤਾਗ੍ਰਾਭਿਰੁਪਗੂਢਾਨਿ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਫੁੱਲ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਸੁਖਾਨਿਲੋऽਯਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਕਾਲਃ ਪ੍ਰਚੁਰਮਨ੍ਮਥਃ। ਗਨ੍ਧਵਾਨ੍ ਸੁਰਭਿਰ੍ਮਾਸੋ ਜਾਤਪੁष੍ਪਫਲਦ੍ਰੁਮਃ
ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਇਹ ਹਲਕਾ ਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਹਵਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੁੱਤ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਆਏ ਹਨ।
ਪਸ਼੍ਯ ਰੂਪਾਣਿ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਵਨਾਨਾਂ ਪੁष੍ਪਸ਼ਾਲਿਨਾਮ੍। ਸृਜਤਾਂ ਪੁष੍ਪਵਰ੍षਾਣਿ ਵਰ੍षਂ ਤੋਯਮੁਚਾਮਿਵ
ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਇਹ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰੂਪ ਵੇਖ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਪਾਣੀ ਵਰਖਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸ੍ਤਰੇषੁ ਚ ਰਮ੍ਯੇषੁ ਵਿਵਿਧਾਃ ਕਾਨਨਦ੍ਰੁਮਾਃ। ਵਾਯੁਵੇਗਪ੍ਰਚਲਿਤਾਃ ਪੁष੍ਪੈਰਵਕਿਰਨ੍ਤਿ ਗਾਮ੍
ਇਹ ਸੋਹਣੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ 'ਤੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲੀ ਰੁੱਖ ਹਵਾ ਦੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਫੁੱਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵਿਰਕਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪਤਿਤੈਃ ਪਤਮਾਨੈਸ਼੍ਚ ਪਾਦਪਸ੍ਥੈਸ਼੍ਚ ਮਾਰੁਤਃ। ਕੁਸੁਮੈਃ ਪਸ਼੍ਯ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਕ੍ਰੀਡਤੀਵ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਵੇਖੋ, ਹਵਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਹਨਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਡਾਲੀਆਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਏ ਹਨ, ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਰੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਹਨ।
ਵਿਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍ ਵਿਵਿਧਾਃ ਸ਼ਾਖਾਂ ਨਗਾਨਾਂ ਕੁਸੁਮੋਤ੍ਕਟਾਃ। ਮਾਰੁਤਸ਼੍ਚਲਿਤਸ੍ਥਾਨੈਃ षਟ੍ਪਦੈਰਨੁਗੀਯਤੇ
ਹਵਾ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਡਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਡਦੇ ਫੁੱਲਾਂ 'ਚ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵੀ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਜ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮਤ੍ਤਕੋਕਿਲਸਂਨਾਦੈਰ੍ਨਰ੍ਤਯਨ੍ਨਿਵ ਪਾਦਪਾਨ੍। ਸ਼ੈਲਕਂਦਰ ਨਿष੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਗੀਤ ਇਵ ਚਾਨਿਲਃ
ਮਸਤ ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਹਵਾ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਚਾਉਂਦੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਗਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਤੇਨ ਵਿਕ੍ਸ਼ਿਪਤਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪਵਨੇਨ ਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਅਮੀ ਸਂਸਕ੍ਤਸ਼ਾਖਾਗ੍ਰਾ ਗ੍ਰਥਿਤਾ ਇਵ ਪਾਦਪਾਃ
ਹਵਾ ਜਦੋਂ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਡਾਲੀਆਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਰੁੱਖ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਗੁੰਝੇ ਹੋਏ ਹੋਣ।
ਸ ਏਵ ਸੁਖਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੋ ਵਾਤਿ ਚਨ੍ਦਨਸ਼ੀਤਲਃ। ਗਨ੍ਧਮਭ੍ਯਵਹਨ੍ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਮਾਪਨਯਨੋऽਨਿਲਃ
ਇਹੀ ਹਵਾ, ਚੰਦਨ ਵਰਗੀ ਠੰਡੀ ਤੇ ਸੁਖਦਾਈ, ਪਵਿੱਤਰ ਖੁਸ਼ਬੂ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਮੀ ਪਵਨਵਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਾ ਵਿਨਦਨ੍ਤੀਵ ਪਾਦਪਾਃ। षਟ੍ਪਦੈਰਨੁਕੂਜਦ੍ਭਿਰ੍ਵਨੇषੁ ਮਧੁਗਨ੍ਧਿषੁ
ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਰੁੱਖ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਜਿਵੇਂ ਰੋ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਮਿੱਠੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਮਧੁਰ-ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲਾਂ 'ਚ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਗਿਰਿਪ੍ਰਸ੍ਥੇषੁ ਰਮ੍ਯੇषੁ ਪੁष੍ਪਵਦ੍ਭਿਰ੍ਮਨੋਰਮੈਃ। ਸਂਸਕ੍ਤਸ਼ਿਖਰਾਃ ਸ਼ੈਲਾ ਵਿਰਾਜਨ੍ਤਿ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮੈਃ
ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਨਾਂ 'ਤੇ, ਮਨੋਹਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ, ਵੱਡੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੁष੍ਪਸਂਛਨ੍ਨਸ਼ਿਖਰਾ ਮਾਰੁਤੋਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਪਚਞ੍ਚਲਾਃ। ਅਮੀ ਮਧੁਕਰੋਤ੍ਤਂਸਾਃ ਪ੍ਰਗੀਤਾ ਇਵ ਪਾਦਪਾਃ
ਇਹ ਰੁੱਖ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਗਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਸੁਪੁष੍ਪਿਤਾਂਸ੍ਤੁ ਪਸ਼੍ਯੈਤਾਨ੍ ਕਰ੍ਣਿਕਾਰਾਨ੍ ਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਹਾਟਕਪ੍ਰਤਿਸਂਛਨ੍ਨਾਨ੍ ਨਰਾਨ੍ ਪੀਤਾਮ੍ਬਰਾਨਿਵ
ਸਭ ਪਾਸੇ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜੇ ਕਰਣਿਕਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅਯਂ ਵਸਨ੍ਤਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਨਾਨਾਵਿਹਗਨਾਦਿਤਃ। ਸੀਤਯਾ ਵਿਪ੍ਰਹੀਣਸ੍ਯ ਸ਼ੋਕਸਂਦੀਪਨੋ ਮਮ
ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਇਹ ਵਸੰਤ, ਕਈ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਸੀਤਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਂ ਹਿ ਸ਼ੋਕਸਮਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਸਂਤਾਪਯਤਿ ਮਨ੍ਮਥਃ। ਹृष੍ਟਂ ਪ੍ਰਵਦਮਾਨਸ਼੍ਚ ਸਮਾਹ੍ਵਯਤਿ ਕੋਕਿਲਃ
ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਮੈਨੂੰ ਤਪਾ ਰਹੀ ਹੈ; ਖੁਸ਼ ਕੋਕਿਲ ਆਪਣੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਏष ਦਾਤ੍ਯੂਹਕੋ ਹृष੍ਟੋ ਰਮ੍ਯੇ ਮਾਂ ਵਨਨਿਰ੍ਝਰੇ। ਪ੍ਰਣਦਨ੍ਮਨ੍ਮਥਾਵਿष੍ਟਂ ਸ਼ੋਚਯਿष੍ਯਤਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਖੁਸ਼ ਕੋਕਿਲ ਇਸ ਸੋਹਣੀ ਜੰਗਲ ਦੀ ਝਰਨੀ 'ਤੇ ਗਾ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੁਖੀ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਤਸ੍ਯ ਪੁਰਾ ਸ਼ਬ੍ਦਮਾਸ਼੍ਰਮਸ੍ਥਾ ਮਮ ਪ੍ਰਿਯਾ। ਮਾਮਾਹੂਯ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾਃ ਪਰਮਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨਨ੍ਦਤ
ਇਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ ਸੀ।
ਏਵਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਃ ਪਤਗਾ ਨਾਨਾਰਾਵਵਿਰਾਵਿਣਃ। ਵृਕ੍ਸ਼ਗੁਲ੍ਮਲਤਾਃ ਪਸ਼੍ਯ ਸਮ੍ਪਤਨ੍ਤਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਵੇਖੋ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਰੁੱਖ, ਬੂਟੇ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੰਛੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਵਿਮਿਸ਼੍ਰਾ ਵਿਹਗਾਃ ਪੁਂਭਿਰਾਤ੍ਮਵ੍ਯੂਹਾਭਿਨਨ੍ਦਿਤਾਃ। ਭृਙ੍ਗਰਾਜਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਮਧੁਰਸ੍ਵਰਾਃ
ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਜੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹਨ, ਤੇ ਭ੍ਰਿੰਗ-ਰਾਜ ਵੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯਾਃ ਕੂਲੇ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾਃ ਸਙ੍ਘਸ਼ਃ ਸ਼ਕੁਨਾਸ੍ਤ੍ਵਿਹ। ਦਾਤ੍ਯੂਹਰਤਿਵਿਕ੍ਰਨ੍ਦੈਃ ਪੁਂਸ੍ਕੋਕਿਲਰੁਤੈਰਪਿ
ਇਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਖੁਸ਼ ਹਨ, ਦਾਟਯੂਹ ਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਕੋਕਿਲ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ।
ਸ੍ਵਨਨ੍ਤਿ ਪਾਦਪਾਸ਼੍ਚੇਮੇ ਮਮਾਨਙ੍ਗਪ੍ਰਦੀਪਕਾਃ। ਅਸ਼ੋਕਸ੍ਤਬਕਾਙ੍ਗਾਰਃ षਟ੍ਪਦਸ੍ਵਨਨਿਃਸ੍ਵਨਃ
ਇਹ ਰੁੱਖ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਅੱਗ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਹਨ; ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਹਨ, ਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹੈ।
ਮਾਂ ਹਿ ਪਲ੍ਲਵਤਾਮ੍ਰਾਰ੍ਚਿਰ੍ਵਸਨ੍ਤਾਗ੍ਨਿਃ ਪ੍ਰਧਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ। ਨਹਿ ਤਾਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਪਕ੍ਸ਼੍ਮਾਕ੍ਸ਼ੀਂ ਸੁਕੇਸ਼ੀਂ ਮृਦੁਭਾषਿਣੀਮ੍
ਵਸੰਤ ਦੀ ਅੱਗ, ਨਵੇਂ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਲਾਲ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਜਰੂਰ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ — ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਨਰਮ ਪਲਕਾਂ, ਸੋਹਣੇ ਵਾਲ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਹੈ।