ਆਜਗਾਮ ਤਤਃ ਪਮ੍ਪਾਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਸਹ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ ਪੁष੍ਪਾਢ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਤੋ ਵਿਪੁਲਦ੍ਰੁਮਮ੍
ਫਿਰ, ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਪੰਪਾ ਝੀਲ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਗਿਆ।
ਕੋਯष੍ਟਿਭਿਸ਼੍ਚਾਰ੍ਜੁਨਕੈਃ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਕੀਰਕੈਃ। ਏਤੈਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਬਹੁਭਿਰ੍ਨਾਦਿਤਂ ਤਦ੍ ਵਨਂ ਮਹਤ੍
ਉਹ ਵੱਡਾ ਜੰਗਲ ਕੋਯਸ਼ਟਿਕ, ਅਰਜੁਨਕ, ਸ਼ਤਪਤ੍ਰ, ਕੀਰਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ ਰਾਮੋ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਸਰਾਂਸਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ। ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਕਾਮਾਭਿਸਂਤਪ੍ਤੋ ਜਗਾਮ ਪਰਮਂ ਹ੍ਰਦਮ੍
ਰਾਮ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਵੱਲ ਚਲਿਆ।
ਸ ਤਾਮਾਸਾਦ੍ਯ ਵੈ ਰਾਮੋ ਦੂਰਾਤ੍ ਪਾਨੀਯਵਾਹਿਨੀਮ੍। ਮਤਙ੍ਗਸਰਸਂ ਨਾਮ ਹ੍ਰਦਂ ਸਮਵਗਾਹਤ
ਦੂਰੋਂ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਮਤੰਗ ਸਰੋਵਰ ਝੀਲ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
ਤਤ੍ਰ ਜਗ੍ਮਤੁਰਵ੍ਯਗ੍ਰੌ ਰਾਘਵੌ ਹਿ ਸਮਾਹਿਤੌ। ਸ ਤੁ ਸ਼ੋਕਸਮਾਵਿष੍ਟੋ ਰਾਮੋ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਃ
ਉਥੇ, ਰਘੁ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਰਹਿਤ, ਚਲੇ; ਪਰ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ।
ਵਿਵੇਸ਼ ਨਲਿਨੀਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਪਂਕਜੈਸ਼੍ਚ ਸਮਾਵृਤਾਮ੍। ਤਿਲਕਾਸ਼ੋਕਪੁਂਨਾਗਬਕੁਲੋਦ੍ਦਾਲਕਾਸ਼ਿਨੀਮ੍
ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਕਮਲ-ਪੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਤਿਲਕ, ਅਸ਼ੋਕ, ਪੁੰਨਾਗ, ਬਕੁਲ ਤੇ ਉਡਾਲਕ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਰਮ੍ਯੋਪਵਨਸਮ੍ਬਾਧਾਂ ਪਦ੍ਮਸਮ੍ਪੀਡਿਤੋਦਕਾਮ੍। ਸ੍ਫਟਿਕੋਪਮਤੋਯਾਂ ਤਾਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਵਾਲੁਕਸਂਤਤਾਮ੍
ਉਹ ਝੀਲ, ਸੁੰਦਰ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਘਣੀ, ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਰਗੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਨਰਮ ਰੇਤ ਨਾਲ ਵਿਛੀ ਹੋਈ, ਬਹੁਤ ਸੁਹਾਵਣੀ ਸੀ।
ਮਤ੍ਸ੍ਯਕਚ੍ਛਪਸਮ੍ਬਾਧਾਂ ਤੀਰਸ੍ਥਦ੍ਰੁਮਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍। ਸਖੀਭਿਰਿਵ ਸਂਯੁਕ੍ਤਾਂ ਲਤਾਭਿਰਨੁਵੇष੍ਟਿਤਾਮ੍
ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਕਛੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਕੰਢਿਆਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਸਖੀਆਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਝੀਲ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਸੀ।
ਕਿਂਨਰੋਰਗਗਨ੍ਧਰ੍ਵਯਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸੇਵਿਤਾਮ੍। ਨਾਨਾਦ੍ਰੁਮਲਤਾਕੀਰ੍ਣਾਂ ਸ਼ੀਤਵਾਰਿਨਿਧਿਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਕਿੰਨਰ, ਸੱਪ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਉਥੇ ਆਉਂਦੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ, ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ ਸੀ।
ਪਦ੍ਮਸੌਗਨ੍ਧਿਕੈਸ੍ਤਾਮ੍ਰਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਂ ਕੁਮੁਦਮਣ੍ਡਲੈਃ। ਨੀਲਾਂ ਕੁਵਲਯੋਦ੍ਘਾਟੈਰ੍ਬਹੁਵਰ੍ਣਾਂ ਕੁਥਾਮਿਵ
ਕਮਲ ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਕਾ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਾਲ, ਕੁਮੁਦ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਚਿੱਟੀ, ਨੀਲੇ ਕਵਲਾਂ ਨਾਲ ਨੀਲੀ, ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਚਾਦਰ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।
ਅਰਵਿਨ੍ਦੋਤ੍ਪਲਵਤੀਂ ਪਦ੍ਮਸੌਗਨ੍ਧਿਕਾਯੁਤਾਮ੍। ਪੁष੍ਪਿਤਾਮ੍ਰਵਣੋਪੇਤਾਂ ਬਰ੍ਹਿਣੋਦ੍ਘੁष੍ਟਨਾਦਿਤਾਮ੍
ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲੇ ਉਤਪਲ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਸੁਗੰਧਿਕਾ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਫੁੱਲਦੇ ਆਮ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸ ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਤਃ ਪਮ੍ਪਾਂ ਰਾਮਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਣਾ ਸਹ। ਵਿਲਲਾਪ ਚ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਰਾਮੋ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਃ
ਫਿਰ, ਪੰਪਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ, ਸਉਮਿਤ੍ਰਿ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਜਗਮਗਾਉਂਦਾ ਪੁੱਤ ਸੀ, ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਤਿਲਕੈਰ੍ਬੀਜਪੂਰੈਸ਼੍ਚ ਵਟੈਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਦ੍ਰੁਮੈਸ੍ਤਥਾ। ਪੁष੍ਪਿਤੈਃ ਕਰਵੀਰੈਸ਼੍ਚ ਪੁਂਨਾਗੈਸ਼੍ਚ ਸੁਪੁष੍ਪਿਤੈਃ
ਤਿਲਕ, ਬੀਜਪੂਰ, ਵਟ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ, ਫੁੱਲਦੇ ਕਰਵੀ ਤੇ ਪੂਰੇ ਫੁੱਲੇ ਪੁੰਨਾਗ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਥਾਂ ਸੋਹਣੀ ਸੀ।
ਮਾਲਤੀਕੁਨ੍ਦਗੁਲ੍ਮੈਸ਼੍ਚ ਭਣ੍ਡੀਰੈਰ੍ਨਿਚੁਲੈਸ੍ਤਥਾ। ਅਸ਼ੋਕੈਃ ਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣੈਸ਼੍ਚ ਕਤਕੈਰਤਿਮੁਕ੍ਤਕੈਃ
ਮਾਲਤੀ, ਕੁੰਦ, ਗੁਲਮ, ਭੰਡੀਰ ਤੇ ਨਿਕੁਲ, ਅਸ਼ੋਕ, ਸਪਤਪਰਨ, ਕਟਕ ਤੇ ਅਤਿਮੁਕਤ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਥਾਂ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਸੀ।
ਅਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ੈਃ ਪ੍ਰਮਦਾਮਿਵ ਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍। ਅਸ੍ਯਾਸ੍ਤੀਰੇ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਃ ਪਰ੍ਵਤੋ ਧਾਤੁਮਣ੍ਡਿਤਃ
ਇਹ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮਹਿਲਾ। ਇੱਥੇ ਹੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਪਹਾੜ, ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਖੜਾ ਹੈ।
ऋष੍ਯਮੂਕ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਪੁष੍ਪਿਤਪਾਦਪਃ। ਹਰਿਰ੍ऋਕ੍ਸ਼ਰਜੋਨਾਮ੍ਨਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਪਹਾੜ 'ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਮਹਾਨ ਰਿਕਸ਼ਰਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਅਧ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਤੁ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ। ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਭਿਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਨਰਰ੍षਭ
ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਮਹਾਂਵੀਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੁਗਰੀਵ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਗਰੀਵ ਕੋਲ ਜਾ।
ਇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਪੁਨਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਸਤ੍ਯਵਿਕ੍ਰਮਃ। ਕਥਂ ਮਯਾ ਵਿਨਾ ਸੀਤਾਂ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਜੀਵਿਤੁਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਚੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਖਿਆ, 'ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੀਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?'
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਦਨਾਭਿਪੀਡਿਤਃ ਸ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਵਾਕ੍ਯਮਨਨ੍ਯਚੇਤਨਃ। ਵਿਵੇਸ਼ ਪਮ੍ਪਾਂ ਨਲਿਨੀਮਨੋਰਮਾਂ ਤਮੁਤ੍ਤਮਂ ਸ਼ੋਕਮੁਦੀਰਯਾਣਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਮਨ ਵਿਚ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀ ਪੰਪਾ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਉਚਾਰਦਾ ਗਿਆ।
ਕ੍ਰਮੇਣ ਗਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਵਿਲੋਕਯਨ੍ ਵਨਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪਮ੍ਪਾਂ ਸ਼ੁਭਦਰ੍ਸ਼ਕਾਨਨਾਮ੍। ਅਨੇਕਨਾਨਾਵਿਧਪਕ੍ਸ਼ਿਸਂਕੁਲਾਂ ਵਿਵੇਸ਼ ਰਾਮਃ ਸਹ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ
ਕਦਮ-ਕਦਮ ਤੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਪੰਪਾ ਝੀਲ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਬਾਗਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
thumb|ਧ੍ਯਾਨਸ਼੍ਲੋਕਃ|center thumb|ਪ੍ਰਥਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਕਾਣ੍ਡੇ ਪ੍ਰਥਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੪-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਾ ਸਰਗ ਆਇਆ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਤਾਂ ਹਰ੍षਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚਕਮ੍ਪਿਰੇ। ਸ ਕਾਮਵਸ਼ਮਾਪਨ੍ਨਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਥੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਬ ਗਈਆਂ; ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਸ਼ੋਭਤੇ ਪਮ੍ਪਾ ਵੈਦੂਰ੍ਯਵਿਮਲੋਦਕਾ। ਫੁਲ੍ਲਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਵਤੀ ਸ਼ੋਭਿਤਾ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਦ੍ਰੁਮੈਃ
ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਪੰਪਾ ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਜੋ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਨੀਲ ਪਥਰ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਇਹ ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲੇ ਜਲ-ਕੁੰਵਲ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਪਸ਼੍ਯ ਪਮ੍ਪਾਯਾਃ ਕਾਨਨਂ ਸ਼ੁਭਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍। ਯਤ੍ਰ ਰਾਜਨ੍ਤਿ ਸ਼ੈਲਾ ਵਾ ਦ੍ਰੁਮਾਃ ਸਸ਼ਿਖਰਾ ਇਵ
ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਪੰਪਾ ਝੀਲ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਜੋ ਦਿਲ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਰੁੱਖ, ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ, ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਮਾਂ ਤੁ ਸ਼ੋਕਾਭਿਸਂਤਪ੍ਤਮਾਧਯਃ ਪੀਡਯਨ੍ਤਿ ਵੈ। ਭਰਤਸ੍ਯ ਚ ਦੁਃਖੇਨ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਹਰਣੇਨ ਚ
ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਭਰਤ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਅ攫ਣ ਦਾ ਦੁਖ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਮੇ ਪਮ੍ਪਾ ਸ਼ੋਭਤੇ ਚਿਤ੍ਰਕਾਨਨਾ। ਵ੍ਯਵਕੀਰ੍ਣਾ ਬਹੁਵਿਧੈਃ ਪੁष੍ਪੈਃ ਸ਼ੀਤੋਦਕਾ ਸ਼ਿਵਾ
ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪੰਪਾ ਝੀਲ ਚਿਤਰਕੂਟ ਜੰਗਲ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਝਲਮਲ ਕਰਦੀ, ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ।
ਨਲਿਨੈਰਪਿ ਸਂਛਨ੍ਨਾ ਹ੍ਯਤ੍ਯਰ੍ਥਸ਼ੁਭਦਰ੍ਸ਼ਨਾ। ਸਰ੍ਪਵ੍ਯਾਲਾਨੁਚਰਿਤਾ ਮृਗਦ੍ਵਿਜਸਮਾਕੁਲਾ
ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੱਪ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਹਿਰਣਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਅਧਿਕਂ ਪ੍ਰਵਿਭਾਤ੍ਯੇਤਨ੍ਨੀਲਪੀਤਂ ਤੁ ਸ਼ਾਦ੍ਵਲਮ੍। ਦ੍ਰੁਮਾਣਾਂ ਵਿਵਿਧੈਃ ਪੁष੍ਪੈਃ ਪਰਿਸ੍ਤੋਮੈਰਿਵਾਰ੍ਪਿਤਮ੍
ਇਹ ਨੀਲਾ ਤੇ ਪੀਲਾ ਘਾਹ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਗੁੱਝਾ ਹੋਇਆ, ਹੋਰ ਵੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਪੁष੍ਪਭਾਰਸਮृਦ੍ਧਾਨਿ ਸ਼ਿਖਰਾਣਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਲਤਾਭਿਃ ਪੁष੍ਪਿਤਾਗ੍ਰਾਭਿਰੁਪਗੂਢਾਨਿ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਫੁੱਲ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਸੁਖਾਨਿਲੋऽਯਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਕਾਲਃ ਪ੍ਰਚੁਰਮਨ੍ਮਥਃ। ਗਨ੍ਧਵਾਨ੍ ਸੁਰਭਿਰ੍ਮਾਸੋ ਜਾਤਪੁष੍ਪਫਲਦ੍ਰੁਮਃ
ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਇਹ ਹਲਕਾ ਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਹਵਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੁੱਤ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਆਏ ਹਨ।