ਉਵਾਚ ਚ ਵਿषਣ੍ਣਃ ਸਨ੍ ਰਾਘਵਂ ਰਾਘਵਾਨੁਜਃ। ਪਸ਼੍ਯ ਮਾਂ ਵਿਵਸ਼ਂ ਵੀਰ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਯ ਵਸ਼ਂਗਤਮ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਾਘਵ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਵੀਰ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ, ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।'
ਮਯੈਕੇਨ ਤੁ ਨਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪਰਿਮੁਚ੍ਯਸ੍ਵ ਰਾਘਵ। ਮਾਂ ਹਿ ਭੂਤਬਲਿਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਸ੍ਵ ਯਥਾਸੁਖਮ੍
'ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾ, ਰਾਘਵ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਲੈ। ਮੈਨੂੰ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇ, ਭੱਜ ਜਾ।'
ਅਧਿਗਨ੍ਤਾਸਿ ਵੈਦੇਹੀਮਚਿਰੇਣੇਤਿ ਮੇ ਮਤਿਃ। ਪ੍ਰਤਿਲਭ੍ਯ ਚ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਪਿਤृਪੈਤਾਮਹੀਂ ਮਹੀਮ੍
'ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਭਰੋਸਾ ਹੈ; ਤੇ ਕਕੁਤਸਥ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ-ਦਾਦਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜ ਭੂਮੀ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗਾ।'
ਤਤ੍ਰ ਮਾਂ ਰਾਮ ਰਾਜ੍ਯਸ੍ਥਃ ਸ੍ਮਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਸਰ੍ਵਦਾ। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਰਾਮਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
'ਉਥੇ, ਰਾਮ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੀ।' ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਮੀਤਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ:
ਮਾ ਸ੍ਮ ਤ੍ਰਾਸਂ ਵृਥਾ ਵੀਰ ਨਹਿ ਤ੍ਵਾਦृਗ੍ ਵਿषੀਦਤਿ। ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਕ੍ਰੂਰੋ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ
'ਵੀਰ, ਵਿਅਰਥ ਡਰ ਨਾ ਕਰ; ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਕੋਈ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹਾਰਦਾ।' ਇਸ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਕਠੋਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ।
ਤਾਵੁਵਾਚ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਕਬਨ੍ਧੋ ਦਾਨਵੋਤ੍ਤਮਃ। ਕੌ ਯੁਵਾਂ ਵृषਭਸ੍ਕਨ੍ਧੌ ਮਹਾਖਡ੍ਗਧਨੁਰ੍ਧਰੌ
ਫਿਰ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਬੰਧ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: 'ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਸਾਂਡਾਂ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੋਢੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹੋ?'
ਘੋਰਂ ਦੇਸ਼ਮਿਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਦੈਵੇਨ ਮਮ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੌ। ਵਦਤਂ ਕਾਰ੍ਯਮਿਹ ਵਾਂ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਚਾਗਤੌ ਯੁਵਾਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਡਰਾਉਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋ, ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਹੇਠ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਦੱਸੋ, ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਦਾ ਤੁਹਾਡਾ ਮਕਸਦ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ?
ਇਮਂ ਦੇਸ਼ਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਤਸ੍ਯੇਹ ਤਿष੍ਠਤਃ। ਸਬਾਣਚਾਪਖਡ੍ਗੌ ਚ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਸ਼ृਙ੍ਗਾਵਿਵਰ੍षਭੌ
ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਥਾਂ ਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋ ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਧਨੁ, ਤੀਰ ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਬਲਦਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੇ ਹੋ।
ਮਾਂ ਤੂਰ੍ਣਮਨੁਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਜੀਵਿਤਂ ਹਿ ਵਾਮ੍। ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਬਨ੍ਧਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ
ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋ; ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਜਿੰਦਗੀ ਬਚਾਉਣੀ ਔਖੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਕਬੰਧ ਦੇ ਬੁਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ—
ਉਵਾਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਰਾਮੋ ਮੁਖੇਨ ਪਰਿਸ਼ੁष੍ਯਤਾ। ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਤ੍ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਤਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦਾਰੁਣਂ ਸਤ੍ਯਵਿਕ੍ਰਮ
ਰਾਮ ਨੇ, ਜਿਸਦਾ ਮੂੰਹ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਇਹ ਮੁਸੀਬਤ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਆ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਸੱਚੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ—"
ਵ੍ਯਸਨਂ ਜੀਵਿਤਾਨ੍ਤਾਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਾਂ ਪ੍ਰਿਯਾਮ੍। ਕਾਲਸ੍ਯ ਸੁਮਹਦ੍ ਵੀਰ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ
"ਇਹ ਦੁੱਖ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅੰਤ ਲਈ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ।"
ਤ੍ਵਾਂ ਚ ਮਾਂ ਚ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਵ੍ਯਸਨੈਃ ਪਸ਼੍ਯ ਮੋਹਿਤੌ। ਨਹਿ ਭਾਰੋऽਸ੍ਤਿ ਦੈਵਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ
"ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਵੇਖ ਕਿ ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿਚ ਭਟਕ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਕਿਸਮਤ ਲਈ ਕੋਈ ਭਾਰ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ।"
ਸ਼ੂਰਾਸ਼੍ਚ ਬਲਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕृਤਾਸ੍ਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਰਣਾਜਿਰੇ। ਕਾਲਾਭਿਪਨ੍ਨਾਃ ਸੀਦਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਵਾਲੁਕਸੇਤਵਃ
"ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਵੀ, ਜਦ ਸਮਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆ ਘੇਰਦਾ ਹੈ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੇਤ ਦੇ ਟੀਲੇ ਢਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।"
ਇਤਿ ਬ੍ਰੁਵਾਣੋ ਦृਢਸਤ੍ਯਵਿਕ੍ਰਮੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾ ਦਾਸ਼ਰਥਿਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍। ਅਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਮੁਦਗ੍ਰਵਿਕ੍ਰਮਃ ਸ੍ਥਿਰਾਂ ਤਦਾ ਸ੍ਵਾਂ ਮਤਿਮਾਤ੍ਮਨਾਕਰੋਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸੱਚਾ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲਿਆ।
thumb|ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੩-
ਇੱਥੇ ਸੱਤਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ। ਸੁਣੋ।
ਤੌ ਤੁ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ। ਬਾਹੁਪਾਸ਼ਪਰਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੌ ਕਬਨ੍ਧੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਥੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੋ ਭਰਾ, ਕਬੰਧ ਦੇ ਬਾਹਾਂ ਦੀ ਫੜ ਵਿਚ ਖੜੇ ਸਨ। ਕਬੰਧ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ:
ਤਿष੍ਠਤਃ ਕਿਂ ਨੁ ਮਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਤਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਰ੍षਭੌ। ਆਹਾਰਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਸਂਦਿष੍ਟੌ ਦੈਵੇਨ ਹਤਚੇਤਨੌ
"ਤੁਸੀਂ, ਸ਼ੂਰਵੀਰੋ, ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਖੀ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਉਂ ਖੜੇ ਹੋ? ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਅਕਲ ਮਾਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।"
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲਂ ਹਿਤਂ ਤਦਾ। ਉਵਾਚਾਰ੍ਤਿਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਵਿਕ੍ਰਮੇ ਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਉਹ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਹੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁੱਖੀ ਪਰ ਨਿਸਚੈ ਵਾਲਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਕੇ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
ਤ੍ਵਾਂ ਚ ਮਾਂ ਚ ਪੁਰਾ ਤੂਰ੍ਣਮਾਦਤ੍ਤੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਮਃ। ਤਸ੍ਮਾਦਸਿਭ੍ਯਾਮਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਬਾਹੂ ਛਿਨ੍ਦਾਵਹੇ ਗੁਰੂ
"ਉਹ ਮੰਦ ਰਾਖਸ ਸਾਨੂੰ ਜਲਦੀ ਫੜ ਲਵੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਤੁਰੰਤ ਕੱਟੀਏ।"
ਭੀषਣੋऽਯਂ ਮਹਾਕਾਯੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਭੁਜਵਿਕ੍ਰਮਃ। ਲੋਕਂ ਹ੍ਯਤਿਜਿਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਹ੍ਯਾਵਾਂ ਹਨ੍ਤੁਮਿਹੇਚ੍ਛਤਿ
"ਇਹ ਡਰਾਉਣਾ, ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਰਾਖਸ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ, ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।"
ਨਿਸ਼੍ਚੇष੍ਟਾਨਾਂ ਵਧੋ ਰਾਜਨ੍ ਕੁਤ੍ਸਿਤੋ ਜਗਤੀਪਤੇਃ। ਕ੍ਰਤੁਮਧ੍ਯੋਪਨੀਤਾਨਾਂ ਪਸ਼ੂਨਾਮਿਵ ਰਾਘਵ
"ਰਾਘਵ, ਰਾਜੇ ਲਈ, ਬੇਬਸ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਬੜੀ ਨਿੰਦਿਆ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਯਜਨ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ।"
ਏਤਤ੍ ਸਂਜਲ੍ਪਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਯੋਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਤੁ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ। ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਸ੍ਯਂ ਤਤੋ ਰੌਦ੍ਰਂ ਤੌ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿਤੁਮਾਰਭਤ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਖਸ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਡਰਾਉਣੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਖੋਲ ਕੇ, ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਤਤਸ੍ਤੌ ਦੇਸ਼ਕਾਲਜ੍ਞੌ ਖਡ੍ਗਾਭ੍ਯਾਮੇਵ ਰਾਘਵੌ। ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਾਂ ਸੁਸਂਹृष੍ਟੌ ਬਾਹੂ ਤਸ੍ਯਾਂਸਦੇਸ਼ਤਃ
ਫਿਰ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਤੇ ਥਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਬਾਹੁਮਸਕ੍ਤਮਸਿਨਾ ਤਤਃ। ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਰਾਮੋ ਵੇਗੇਨ ਸਵ੍ਯਂ ਵੀਰਸ੍ਤੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ
ਰਾਮ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਰਾਖਸ ਦੀ ਸੱਜੀ ਬਾਹ ਕੱਟੀ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਵੀਰਤਾ ਨਾਲ ਖੱਬੀ ਬਾਹ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਸ ਪਪਾਤ ਮਹਾਬਾਹੁਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨਬਾਹੁਰ੍ਮਹਾਸ੍ਵਨਃ। ਖਂ ਚ ਗਾਂ ਚ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚੈਵ ਨਾਦਯਞ੍ਜਲਦੋ ਯਥਾ
ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਸਮਾਨ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲਾ ਬੱਦਲ ਗੜਗੜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ।
ਸ ਨਿਕृਤ੍ਤੌ ਭੁਜੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ੋਣਿਤੌਘਪਰਿਪ੍ਲੁਤਃ। ਦੀਨਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਤੌ ਵੀਰੌ ਕੌ ਯੁਵਾਮਿਤਿ ਦਾਨਵਃ
ਆਪਣੀਆਂ ਕੱਟੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਦਾਨਵ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?'
ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰੁਵਾਣਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣਃ। ਸ਼ਸ਼ਂਸ ਤਸ੍ਯ ਕਾਕੁਸ੍ਤ੍ਥਂ ਕਬਨ੍ਧਸ੍ਯ ਮਹਾਬਲਃ
ਜਦ ਉਹ ਐਸਾ ਬੋਲਿਆ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਚੰਗੇ ਲਕੜ ਹਨ, ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਕਬੰਧ ਨੂੰ ਕਕੁਤਥ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ।
ਅਯਮਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਦਾਯਾਦੋ ਰਾਮੋ ਨਾਮ ਜਨੈਃ ਸ਼੍ਰੁਤਃ। ਤਸ੍ਯੈਵਾਵਰਜਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਮਾਂ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍
ਇਹ ਰਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਾਰਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜਾਣੋ।
ਮਾਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰਤਿਹਤੇ ਰਾਜ੍ਯੇ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਿਤੋ ਵਨਮ੍। ਮਯਾ ਸਹ ਚਰਤ੍ਯੇष ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਚ ਮਹਦ੍ ਵਨਮ੍
ਜਦ ਮਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਤੇ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯ ਦੇਵਪ੍ਰਭਾਵਸ੍ਯ ਵਸਤੋ ਵਿਜਨੇ ਵਨੇ। ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਪਹृਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਯਾਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਾਵਿਹਾਗਤੌ
ਇਸ ਦੇਵਤਾਈ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਖਸ ਨੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ; ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।