ਏष ਵਞ੍ਜੁਲਕੋ ਨਾਮ ਪਕ੍ਸ਼ੀ ਪਰਮਦਾਰੁਣਃ। ਆਵਯੋਰ੍ਵਿਜਯਂ ਯੁਦ੍ਧੇ ਸ਼ਂਸਨ੍ਨਿਵ ਵਿਨਰ੍ਦਤਿ
ਇਹ ਪੰਛੀ, ਵੰਜੁਲਕਾ ਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ; ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਚੀਖਦਾ ਜਿਵੇਂ ਜੰਗ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਤਯੋਰਨ੍ਵੇषਤੋਰੇਵਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਦ੍ ਵਨਮੋਜਸਾ। ਸਂਜਜ੍ਞੇ ਵਿਪੁਲਃ ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਪ੍ਰਭਞ੍ਜਨ੍ਨਿਵ ਤਦ੍ ਵਨਮ੍
ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਜਦ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਢਾਹ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਸਂਵੇष੍ਟਿਤਮਿਵਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਗਹਨਂ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਨਾ। ਵਨਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਬ੍ਦੋऽਭੂਦ੍ ਵਨਮਾਪੂਰਯਨ੍ਨਿਵ
ਉਹ ਆਵਾਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਭਰਦੀ ਹੋਈ ਲੱਗੀ।
ਤਂ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਕਾਂਕ੍ਸ਼ਮਾਣਸ੍ਤੁ ਰਾਮਃ ਖਡ੍ਗੀ ਸਹਾਨੁਜਃ। ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸੁਮਹਾਕਾਯਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਵਿਪੁਲੋਰਸਮ੍
ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਆਪਣਾ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਆਸੇਦਤੁਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਾਵੁਭੌ ਪ੍ਰਮੁਖੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਵਿਵृਦ੍ਧਮਸ਼ਿਰੋਗ੍ਰੀਵਂ ਕਬਨ੍ਧਮੁਦਰੇਮੁਖਮ੍
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰ ਤੇ ਗਰਦਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਬੰਧ, ਜਿਸਦਾ ਮੂੰਹ ਪੇਟ 'ਤੇ ਸੀ।
ਰੋਮਭਿਰ੍ਨਿਸ਼ਿਤੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੈਰ੍ਮਹਾਗਿਰਿਮਿਵੋਚ੍ਛ੍ਰਿਤਮ੍। ਨੀਲਮੇਘਨਿਭਂ ਰੌਦ੍ਰਂ ਮੇਘਸ੍ਤਨਿਤਨਿਃਸ੍ਵਨਮ੍
ਉਹ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਚੁਭਣ ਵਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ, ਕਾਲੀ ਬਦਲੀ ਵਾਂਗ, ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਗਰਜਣ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਅਗ੍ਨਿਜ੍ਵਾਲਾਨਿਕਾਸ਼ੇਨ ਲਲਾਟਸ੍ਥੇਨ ਦੀਪ੍ਯਤਾ। ਮਹਾਪਕ੍ਸ਼ੇਣ ਪਿਙ੍ਗੇਨ ਵਿਪੁਲੇਨਾਯਤੇਨ ਚ
ਉਸਦਾ ਮੱਥਾ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ, ਪੀਲੇ, ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਪੰਖ ਸੀ।
ਏਕੇਨੋਰਸਿ ਘੋਰੇਣ ਨਯਨੇਨ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਿਨਾ। ਮਹਾਦਂष੍ਟ੍ਰੋਪਪਨ੍ਨਂ ਤਂ ਲੇਲਿਹਾਨਂ ਮਹਾਮੁਖਮ੍
ਉਸਦੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅੱਖ ਸੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ ਚਟਦਾ ਹੋਇਆ।
ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਂ ਮਹਾਘੋਰਾਨृਕ੍ਸ਼ਸਿਂਹਮृਗਦ੍ਵਿਜਾਨ੍। ਘੋਰੌ ਭੁਜੌ ਵਿਕੁਰ੍ਵਾਣਮੁਭੌ ਯੋਜਨਮਾਯਤੌ
ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਰੀਛ, ਸਿੰਘ, ਹਿਰਣ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਡਰਾਉਣੇ ਬਾਂਹ, ਜੋ ਹਰ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਲੰਬੀਆਂ ਸਨ, ਹਿਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕਰਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਗृਹ੍ਯ ऋਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਪਕ੍ਸ਼ਿਗਣਾਨ੍ ਮृਗਾਨ੍। ਆਕਰ੍षਨ੍ਤਂ ਵਿਕਰ੍षਨ੍ਤਮਨੇਕਾਨ੍ ਮृਗਯੂਥਪਾਨ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੀਛ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੇ ਹਿਰਣ ਫੜਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਕਈ ਜੰਗਲੀ ਟੋਲਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਘਸੀਟਦਾ ਤੇ ਖਿੱਚਦਾ ਸੀ।
ਸ੍ਥਿਤਮਾਵृਤ੍ਯ ਪਨ੍ਥਾਨਂ ਤਯੋਰ੍ਭ੍ਰਾਤ੍ਰੋਃ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਯੋਃ। ਅਥ ਤਂ ਸਮਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਕ੍ਰੋਸ਼ਮਾਤ੍ਰਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ਤੁਃ
ਉਹ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੋਸ਼ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਵੇਖਿਆ।
ਮਹਾਨ੍ਤਂ ਦਾਰੁਣਂ ਭੀਮਂ ਕਬਨ੍ਧਂ ਭੁਜਸਂਵृਤਮ੍। ਕਬਨ੍ਧਮਿਵ ਸਂਸ੍ਥਾਨਾਦਤਿਘੋਰਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਬੰਧ ਨੂੰ, ਵੱਡਾ, ਡਰਾਉਣਾ, ਭਿਆਨਕ, ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਤਣੇ ਵਾਂਗ ਵੇਖਿਆ।
ਸ ਮਹਾਬਾਹੁਰਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਸਾਰ੍ਯ ਵਿਪੁਲੌ ਭੁਜੌ। ਜਗ੍ਰਾਹ ਸਹਿਤਾਵੇਵ ਰਾਘਵੌ ਪੀਡਯਨ੍ ਬਲਾਤ੍
ਉਹ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਲ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਰਾਘਵ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ।
ਖਡ੍ਗਿਨੌ ਦृਢਧਨ੍ਵਾਨੌ ਤਿਗ੍ਮਤੇਜੌ ਮਹਾਭੁਜੌ। ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਵਿਵਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਕृष੍ਯਮਾਣੌ ਮਹਾਬਲੌ
ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਤੇਜ਼ ਜੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਘਸੀਟੇ ਜਾਂਦੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਬਸ ਹੋ ਗਏ।
ਤਤ੍ਰ ਧੈਰ੍ਯਾਚ੍ਚ ਸ਼ੂਰਸ੍ਤੁ ਰਾਘਵੋ ਨੈਵ ਵਿਵ੍ਯਥੇ। ਬਾਲ੍ਯਾਦਨਾਸ਼੍ਰਯਾਚ੍ਚੈਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਤ੍ਵਭਿਵਿਵ੍ਯਥੇ
ਉਥੇ, ਆਪਣੀ ਹਿੰਮਤ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੂਰਾ ਰਾਘਵ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਡਰਿਆ; ਪਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਪਣੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਤੇ ਸਹਾਰੇ ਦੀ ਘਾਟ ਕਰਕੇ, ਡਰ ਗਿਆ।
ਉਵਾਚ ਚ ਵਿषਣ੍ਣਃ ਸਨ੍ ਰਾਘਵਂ ਰਾਘਵਾਨੁਜਃ। ਪਸ਼੍ਯ ਮਾਂ ਵਿਵਸ਼ਂ ਵੀਰ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਯ ਵਸ਼ਂਗਤਮ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਾਘਵ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਵੀਰ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ, ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।'
ਮਯੈਕੇਨ ਤੁ ਨਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪਰਿਮੁਚ੍ਯਸ੍ਵ ਰਾਘਵ। ਮਾਂ ਹਿ ਭੂਤਬਲਿਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਸ੍ਵ ਯਥਾਸੁਖਮ੍
'ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾ, ਰਾਘਵ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਲੈ। ਮੈਨੂੰ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇ, ਭੱਜ ਜਾ।'
ਅਧਿਗਨ੍ਤਾਸਿ ਵੈਦੇਹੀਮਚਿਰੇਣੇਤਿ ਮੇ ਮਤਿਃ। ਪ੍ਰਤਿਲਭ੍ਯ ਚ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਪਿਤृਪੈਤਾਮਹੀਂ ਮਹੀਮ੍
'ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਭਰੋਸਾ ਹੈ; ਤੇ ਕਕੁਤਸਥ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ-ਦਾਦਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜ ਭੂਮੀ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗਾ।'
ਤਤ੍ਰ ਮਾਂ ਰਾਮ ਰਾਜ੍ਯਸ੍ਥਃ ਸ੍ਮਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਸਰ੍ਵਦਾ। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਰਾਮਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
'ਉਥੇ, ਰਾਮ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੀ।' ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਮੀਤਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ:
ਮਾ ਸ੍ਮ ਤ੍ਰਾਸਂ ਵृਥਾ ਵੀਰ ਨਹਿ ਤ੍ਵਾਦृਗ੍ ਵਿषੀਦਤਿ। ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਕ੍ਰੂਰੋ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ
'ਵੀਰ, ਵਿਅਰਥ ਡਰ ਨਾ ਕਰ; ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਕੋਈ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹਾਰਦਾ।' ਇਸ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਕਠੋਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ।
ਤਾਵੁਵਾਚ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਕਬਨ੍ਧੋ ਦਾਨਵੋਤ੍ਤਮਃ। ਕੌ ਯੁਵਾਂ ਵृषਭਸ੍ਕਨ੍ਧੌ ਮਹਾਖਡ੍ਗਧਨੁਰ੍ਧਰੌ
ਫਿਰ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਬੰਧ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: 'ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਸਾਂਡਾਂ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੋਢੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹੋ?'
ਘੋਰਂ ਦੇਸ਼ਮਿਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਦੈਵੇਨ ਮਮ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੌ। ਵਦਤਂ ਕਾਰ੍ਯਮਿਹ ਵਾਂ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਚਾਗਤੌ ਯੁਵਾਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਡਰਾਉਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋ, ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਹੇਠ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਦੱਸੋ, ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਦਾ ਤੁਹਾਡਾ ਮਕਸਦ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ?
ਇਮਂ ਦੇਸ਼ਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਤਸ੍ਯੇਹ ਤਿष੍ਠਤਃ। ਸਬਾਣਚਾਪਖਡ੍ਗੌ ਚ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਸ਼ृਙ੍ਗਾਵਿਵਰ੍षਭੌ
ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਥਾਂ ਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋ ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਧਨੁ, ਤੀਰ ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਬਲਦਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੇ ਹੋ।
ਮਾਂ ਤੂਰ੍ਣਮਨੁਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਜੀਵਿਤਂ ਹਿ ਵਾਮ੍। ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਬਨ੍ਧਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ
ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋ; ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਜਿੰਦਗੀ ਬਚਾਉਣੀ ਔਖੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਕਬੰਧ ਦੇ ਬੁਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ—
ਉਵਾਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਰਾਮੋ ਮੁਖੇਨ ਪਰਿਸ਼ੁष੍ਯਤਾ। ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਤ੍ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਤਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦਾਰੁਣਂ ਸਤ੍ਯਵਿਕ੍ਰਮ
ਰਾਮ ਨੇ, ਜਿਸਦਾ ਮੂੰਹ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਇਹ ਮੁਸੀਬਤ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਆ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਸੱਚੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ—"
ਵ੍ਯਸਨਂ ਜੀਵਿਤਾਨ੍ਤਾਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਾਂ ਪ੍ਰਿਯਾਮ੍। ਕਾਲਸ੍ਯ ਸੁਮਹਦ੍ ਵੀਰ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ
"ਇਹ ਦੁੱਖ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅੰਤ ਲਈ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ।"
ਤ੍ਵਾਂ ਚ ਮਾਂ ਚ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਵ੍ਯਸਨੈਃ ਪਸ਼੍ਯ ਮੋਹਿਤੌ। ਨਹਿ ਭਾਰੋऽਸ੍ਤਿ ਦੈਵਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ
"ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਵੇਖ ਕਿ ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿਚ ਭਟਕ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਕਿਸਮਤ ਲਈ ਕੋਈ ਭਾਰ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ।"
ਸ਼ੂਰਾਸ਼੍ਚ ਬਲਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕृਤਾਸ੍ਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਰਣਾਜਿਰੇ। ਕਾਲਾਭਿਪਨ੍ਨਾਃ ਸੀਦਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਵਾਲੁਕਸੇਤਵਃ
"ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਵੀ, ਜਦ ਸਮਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆ ਘੇਰਦਾ ਹੈ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੇਤ ਦੇ ਟੀਲੇ ਢਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।"
ਇਤਿ ਬ੍ਰੁਵਾਣੋ ਦृਢਸਤ੍ਯਵਿਕ੍ਰਮੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾ ਦਾਸ਼ਰਥਿਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍। ਅਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਮੁਦਗ੍ਰਵਿਕ੍ਰਮਃ ਸ੍ਥਿਰਾਂ ਤਦਾ ਸ੍ਵਾਂ ਮਤਿਮਾਤ੍ਮਨਾਕਰੋਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸੱਚਾ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲਿਆ।
thumb|ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੩-
ਇੱਥੇ ਸੱਤਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ। ਸੁਣੋ।