ਅਯਂ ਪਿਤੁਰ੍ਵਯਸ੍ਯੋ ਮੇ ਗृਧ੍ਰਰਾਜੋ ਮਹਾਬਲਃ। ਸ਼ੇਤੇ ਵਿਨਿਹਤੋ ਭੂਮੌ ਮਮ ਭਾਗ੍ਯਵਿਪਰ੍ਯਯਾਤ੍
ਇਹ ਗ੍ਰਿਧਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ, ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਉਲਟ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਬਹੁਸ਼ੋ ਰਾਘਵਃ ਸਹਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ। ਜਟਾਯੁषਂ ਚ ਪਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ ਪਿਤृਸ੍ਨੇਹਂ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਜਾਹਿਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
ਨਿਕृਤ੍ਤਪਕ੍ਸ਼ਂ ਰੁਧਿਰਾਵਸਿਕ੍ਤਂ ਤਂ ਗृਧ੍ਰਰਾਜਂ ਪਰਿਗृਹ੍ਯ ਰਾਘਵਃ। ਕ੍ਵ ਮੈਥਿਲੀ ਪ੍ਰਾਣਸਮਾ ਗਤੇਤਿ ਵਿਮੁਚ੍ਯ ਵਾਚਂ ਨਿਪਪਾਤ ਭੂਮੌ
ਜਿਸ ਗ੍ਰਿਧਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੰਖ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਜੋ ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਪਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ 'ਮੈਥਿਲੀ, ਜੋ ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ?' ਆਖਿਆ ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
thumb|ਅष੍ਟषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਅष੍ਟषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੩-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਅਠਾਹਠਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਰਾਮਃ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤੁ ਤਂ ਗृਧ੍ਰਂ ਭੁਵਿ ਰੌਦ੍ਰੇਣ ਪਾਤਿਤਮ੍। ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਂ ਮਿਤ੍ਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਰਾਮ ਨੇ, ਗ੍ਰਿਧਰ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕ੍ਰੂਰ ਵਾਰ ਨਾਲ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਮਿੱਤਰ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ:
ਮਮਾਯਂ ਨੂਨਮਰ੍ਥੇषੁ ਯਤਮਾਨੋ ਵਿਹਂਗਮਃ। ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ ਹਤਃ ਸਂਖ੍ਯੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਜਤਿ ਮਤ੍ਕृਤੇ
ਇਹ ਪੰਛੀ, ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਖਸ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਿਆ ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਤਿਖਿਨ੍ਨਃ ਸ਼ਰੀਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਾਣੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਵਿਦ੍ਯਤੇ। ਤਥਾ ਸ੍ਵਰਵਿਹੀਨੋऽਯਂ ਵਿਕ੍ਲਵਂ ਸਮੁਦੀਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਸਦਾ ਸਰੀਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦ ਹੈ; ਪਰ ਇਹ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਵੰਜਾ ਹੋ ਕੇ, ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜਟਾਯੋ ਯਦਿ ਸ਼ਕ੍ਨੋषਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵ੍ਯਾਹਰਿਤੁਂ ਪੁਨਃ। ਸੀਤਾਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਵਧਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਚਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਟਾਯੂ, ਜੇ ਤੂੰ ਫਿਰੋਂ ਕੁਝ ਆਖ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸੀਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸ—ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ—ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸ।
ਕਿਂਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਜਹਾਰਾਰ੍ਯਾਂ ਰਾਵਣਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਿਂ ਮਯਾ। ਅਪਰਾਧਂ ਤੁ ਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਵਣੇਨ ਹृਤਾ ਪ੍ਰਿਯਾ
ਰਾਵਣ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਲੈ ਗਿਆ? ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਐਸਾ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ?
ਕਥਂ ਤਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸਂਕਾਸ਼ਂ ਮੁਖਮਾਸੀਨ੍ਮਨੋਹਰਮ੍। ਸੀਤਯਾ ਕਾਨਿ ਚੋਕ੍ਤਾਨਿ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਾਲੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਸੋਹਣਾ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕਿਵੇਂ ਸੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ? ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ?
ਕਥਂਵੀਰ੍ਯਃ ਕਥਂਰੂਪਃ ਕਿਂਕਰ੍ਮਾ ਸ ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ। ਕ੍ਵ ਚਾਸ੍ਯ ਭਵਨਂ ਤਾਤ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਤਃ
ਉਹ ਰਾਖਸਾ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਰੂਪ ਤੇ ਕੰਮ ਕਿਹੜੇ ਹਨ? ਤੇ ਉਸਦਾ ਘਰ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਪਿਤਾ? ਮੈਂ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
ਤਮੁਦ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਵਿਲਪਨ੍ਤਮਨਾਥਵਤ੍। ਵਾਚਾ ਵਿਕ੍ਲਵਯਾ ਰਾਮਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸਨੂੰ, ਜੋ ਸਹਾਰਾ ਰਹਿਤ ਵਾਂਗ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਜਟਾਯੂ ਕੰਪਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ:
ਸਾ ਹृਤਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਰਾਵਣੇਨ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ। ਮਾਯਾਮਾਸ੍ਥਾਯ ਵਿਪੁਲਾਂ ਵਾਤਦੁਰ੍ਦਿਨਸਂਕੁਲਾਮ੍
ਉਹ ਰਾਖਸਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਰਾਵਣ, ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਵਰਤ ਕੇ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਤੂਫਾਨੀ ਦਿਨ 'ਤੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ।
ਪਰਿਕ੍ਲਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਮੇ ਤਾਤ ਪਕ੍ਸ਼ੌ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ। ਸੀਤਾਮਾਦਾਯ ਵੈਦੇਹੀਂ ਪ੍ਰਯਾਤੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੁਖਃ
ਪੁੱਤਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਥੱਕ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਉਸ ਰਾਤ ਦੇ ਜੀਵ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪੰਖ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਉਪਰੁਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਮੇ ਪ੍ਰਾਣਾ ਦृष੍ਟਿਰ੍ਭ੍ਰਮਤਿ ਰਾਘਵ। ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਸੌਵਰ੍ਣਾਨੁਸ਼ੀਰਕृਤਮੂਰ੍ਧਜਾਨ੍
ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹਨ, ਨਜ਼ਰ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਹੈ, ਰਾਘਵ; ਮੈਂ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ, ਵਿੱਖਰੇ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਯੇਨ ਯਾਤਿ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇਨ ਸੀਤਾਮਾਦਾਯ ਰਾਵਣਃ। ਵਿਪ੍ਰਣष੍ਟਂ ਧਨਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਤਤ੍ਸ੍ਵਾਮੀ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ
ਇੱਕ ਪਲ ਵਿਚ, ਰਾਵਣ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਖੋਇਆ ਹੋਇਆ ਧਨ ਉਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਫ਼ੌਰਨ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਨ੍ਦੋ ਨਾਮ ਮੁਹੂਰ੍ਤੋऽਸੌ ਨ ਚ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਸੋऽਬੁਧਤ੍ । ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਜਾਨਕੀਂ ਹृਤ੍ਵਾ ਰਾਵਣੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਝषਵਦ੍ ਬਡਿਸ਼ਂ ਗृਹ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮੇਵ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਉਹ ਪਲ 'ਵਿੰਦੋ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਉਹ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ; ਤੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮਛੀ ਵਾਂਗ ਜਲਦੀ ਹੀ ਫਸ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਨ ਚ ਤ੍ਵਯਾ ਵ੍ਯਥਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਜਨਕਸ੍ਯ ਸੁਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿ। ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਰਂਸ੍ਯਸੇ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਹਤ੍ਵਾ ਤਂ ਰਣਮੂਰ੍ਧਨਿ
ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇਂਗਾ।
ਅਸਮ੍ਮੂਢਸ੍ਯ ਗृਧ੍ਰਸ੍ਯ ਰਾਮਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨੁਭਾषਤਃ। ਆਸ੍ਯਾਤ੍ ਸੁਸ੍ਰਾਵ ਰੁਧਿਰਂ ਮ੍ਰਿਯਮਾਣਸ੍ਯ ਸਾਮਿषਮ੍
ਜਦੋਂ ਗਿੱਧ, ਜੋ ਭਟਕਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਰਾਮ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਤੇ ਮਾਸ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਿਸ਼੍ਰਵਸਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ ਭ੍ਰਾਤਾ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਸ੍ਯ ਚ। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੁਰ੍ਲਭਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਮੁਮੋਚ ਪਤਗੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਹ ਵਿਸ਼੍ਰਵਾਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਦਾ ਭਰਾ ਵੀ; ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਬ੍ਰੂਹਿ ਬ੍ਰੂਹੀਤਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਬ੍ਰੁਵਾਣਸ੍ਯ ਕृਤਾਞ੍ਜਲੇਃ। ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਰੀਰਂ ਗृਧ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਵਿਹਾਯਸਮ੍
ਜਦ ਰਾਮ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ 'ਦੱਸ, ਦੱਸ' ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਗਿੱਧ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰ ਲਿਆ।
ਸ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਸ਼ਿਰੋ ਭੂਮੌ ਪ੍ਰਸਾਰ੍ਯ ਚਰਣੌ ਤਥਾ। ਵਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਚ ਸ਼ਰੀਰਂ ਸ੍ਵਂ ਪਪਾਤ ਧਰਣੀਤਲੇ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਪੈਰ ਪਸਾਰੇ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਢੀਲਾ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਤਂ ਗृਧ੍ਰਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਾਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਗਤਾਸੁਮਚਲੋਪਮਮ੍। ਰਾਮਃ ਸੁਬਹੁਭਿਰ੍ਦੁਃਖੈਰ੍ਦੀਨਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਤਾਂਬੇ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਗਿੱਧ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ, ਬਹੁਤ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਸੋਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਬਹੂਨਿ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਵਾਸੇ ਵਰ੍षਾਣਿ ਵਸਤਾ ਸੁਖਮ੍। ਅਨੇਨ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯੇ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਮਿਹ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾ
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤਕ, ਇਹ ਪੰਛੀ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ, ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਨੇਕਵਾਰ੍षਿਕੋ ਯਸ੍ਤੁ ਚਿਰਕਾਲਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ। ਸੋऽਯਮਦ੍ਯ ਹਤਃ ਸ਼ੇਤੇ ਕਾਲੋ ਹਿ ਦੁਰਤਿਕ੍ਰਮਃ
ਜੋ ਕਈ ਸਾਲ ਜੀਵਿਆ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਠਿਆ, ਉਹ ਅੱਜ ਮਰ ਕੇ ਪਿਆ ਹੈ; ਸਮਾਂ ਤਾਂ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਪਸ਼੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਗृਧ੍ਰੋऽਯਮੁਪਕਾਰੀ ਹਤਸ਼੍ਚ ਮੇ। ਸੀਤਾਮਭ੍ਯਵਪਨ੍ਨੋ ਹਿ ਰਾਵਣੇਨ ਬਲੀਯਸਾ
ਲਖਸ਼ਮਣ, ਵੇਖ, ਇਹ ਗਿੱਧ, ਮੇਰਾ ਉਪਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਗृਧ੍ਰਰਾਜ੍ਯਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪਿਤृਪੈਤਾਮਹਂ ਮਹਤ੍। ਮਮ ਹੇਤੋਰਯਂ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਮੁਮੋਚ ਪਤਗੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਪਿਤਾ ਤੇ ਦਾਦਾ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਵੱਡੀ ਗਿੱਧ-ਰਾਜ ਦੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਖਲੁ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਾਧਵੋ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣਃ। ਸ਼ੂਰਾਃ ਸ਼ਰਣ੍ਯਾਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਿਗਤੇष੍ਵਪਿ
ਸੋਮਿਤ੍ਰ, ਧਰਮ ਵਾਲੇ, ਨੇਕ, ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਆਸਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਥਾਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ—even ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਸੀਤਾਹਰਣਜਂ ਦੁਃਖਂ ਨ ਮੇ ਸੌਮ੍ਯ ਤਥਾਗਤਮ੍। ਯਥਾ ਵਿਨਾਸ਼ੋ ਗृਧ੍ਰਸ੍ਯ ਮਤ੍ਕृਤੇ ਚ ਪਰਂਤਪ
ਸੀਤਾ ਦੇ ਹਰਨ ਨਾਲ ਆਇਆ ਦੁੱਖ, ਸੋਮਿਤ੍ਰ, ਮੈਨੂੰ ਇੰਨਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ, ਜਿੰਨਾ ਗਿੱਧ ਦੀ ਮੌਤ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮਰਿਆ, ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ।
ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਯਥਾ ਮਮ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ। ਪੂਜਨੀਯਸ਼੍ਚ ਮਾਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਤਥਾਯਂ ਪਤਗੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਆਦਰ ਤੇ ਸਤਕਾਰ ਯੋਗ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵੀ ਹੈ।