ਤਾਨਿ ਯੁਕ੍ਤੋ ਮਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸਮਨ੍ਵੇषਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ। ਤ੍ਵਦ੍ਵਿਧਾ ਬੁਦ੍ਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਨਰਰ੍षਭਾਃ
ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਜਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਤੇ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਐਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਆਪਤ੍ਸੁ ਨ ਪ੍ਰਕਮ੍ਪਨ੍ਤੇ ਵਾਯੁਵੇਗੈਰਿਵਾਚਲਾਃ। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਦ੍ ਵਨਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਚਚਾਰ ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ
ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਹਵਾ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਵੀ ਹਿਲਦੇ ਨਹੀਂ। ਐਸਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਰਾਮਃ ਸ਼ਰਂ ਘੋਰਂ ਸਂਧਾਯ ਧਨੁषਿ ਕ੍ਸ਼ੁਰਮ੍। ਤਤਃ ਪਰ੍ਵਤਕੂਟਾਭਂ ਮਹਾਭਾਗਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਰਾਮ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਧਨੁ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਕਾਤਰ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਇਕ ਮਹਾਨ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪਤਿਤਂ ਭੂਮੌ ਕ੍ਸ਼ਤਜਾਰ੍ਦ੍ਰਂ ਜਟਾਯੁषਮ੍। ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗਿਰਿਸ਼ृਙ੍ਗਾਭਂ ਰਾਮੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਜਟਾਯੁ ਨੂੰ ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਅਨੇਨ ਸੀਤਾ ਵੈਦੇਹੀ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ। ਗृਧ੍ਰਰੂਪਮਿਦਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਰਕ੍ਸ਼ੋ ਭ੍ਰਮਤਿ ਕਾਨਨਮ੍
ਇਸ ਪੰਛੀ ਨੇ ਹੀ ਸੀਤਾ, ਵਿਦੇਹ ਦੀ ਧੀ, ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਗ੍ਰਿਧਰ-ਰੂਪ ਰਾਖਸ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਕ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀਮਾਸ੍ਤੇ ਸੀਤਾਂ ਯਥਾਸੁਖਮ੍। ਏਨਂ ਵਧਿष੍ਯੇ ਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਰੈਃ ਸ਼ਰੈਰ੍ਘੋਰੈਰਜਿਹ੍ਮਗੈਃ
ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ, ਹੁਣ ਇਹ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਪਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜਲਦੇ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ, ਸਿੱਧੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਭ੍ਯਪਤਦ੍ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਸਂਧਾਯ ਧਨੁषਿ ਕ੍ਸ਼ੁਰਮ੍। ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਰਾਮਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਨ੍ਤਾਂ ਚਾਲਯਨ੍ਨਿਵ ਮੇਦਿਨੀਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਹਿਲਾ ਦੇਣ ਵਾਂਗ, ਵੇਖਣ ਲਈ ਤੇ ਧਨੁ ਤੇ ਕਾਤਰ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
ਤਂ ਦੀਨਦੀਨਯਾ ਵਾਚਾ ਸਫੇਨਂ ਰੁਧਿਰਂ ਵਮਨ੍। ਅਭ੍ਯਭਾषਤ ਪਕ੍ਸ਼ੀ ਸ ਰਾਮਂ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਮ੍
ਉਹ ਪੰਛੀ, ਝੱਗ ਵਾਲਾ ਖੂਨ ਉਲਟੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਯਾਮੋषਧੀਮਿਵਾਯੁष੍ਮਨ੍ਨਨ੍ਵੇषਸਿ ਮਹਾਵਨੇ। ਸਾ ਦੇਵੀ ਮਮ ਚ ਪ੍ਰਾਣਾ ਰਾਵਣੇਨੋਭਯਂ ਹृਤਮ੍
ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਇਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਲੈ ਗਿਆ।
ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਰਹਿਤਾ ਦੇਵੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਚ ਰਾਘਵ। ਹ੍ਰਿਯਮਾਣਾ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਰਾਵਣੇਨ ਬਲੀਯਸਾ
ਰਾਘਵ, ਜਦ ਤੂੰ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਦੇ ਵਲੋਂ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ।
ਸੀਤਾਮਭ੍ਯਵਪਨ੍ਨੋऽਹਂ ਰਾਵਣਸ਼੍ਚ ਰਣੇ ਪ੍ਰਭੋ। ਵਿਧ੍ਵਂਸਿਤਰਥਚ੍ਛਤ੍ਰਃ ਪਤਿਤੋ ਧਰਣੀਤਲੇ
ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਲਈ ਰਾਵਣ ਦਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਪ੍ਰਭੂ। ਉਸ ਦੀ ਰਥ ਤੇ ਛਤਰੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਏਤਦਸ੍ਯ ਧਨੁਰ੍ਭਗ੍ਨਮੇਤੇ ਚਾਸ੍ਯ ਸ਼ਰਾਸ੍ਤਥਾ। ਅਯਮਸ੍ਯ ਰਣੇ ਰਾਮ ਭਗ੍ਨਃ ਸਾਂਗ੍ਰਾਮਿਕੋ ਰਥਃ
ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਟੁੱਟਿਆ ਧਨੁ ਹੈ, ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਤੀਰ ਹਨ। ਤੇ ਰਾਮਾ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਟੁੱਟਿਆ ਯੁੱਧ-ਰਥ ਪਿਆ ਹੈ।
ਅਯਂ ਤੁ ਸਾਰਥਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ਨਿਹਤੋ ਭੁਵਿ। ਪਰਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਮੇ ਪਕ੍ਸ਼ੌ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਖਡ੍ਗੇਨ ਰਾਵਣਃ
ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਥੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਪੰਖ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਜਦ ਮੈਂ ਥੱਕ ਗਿਆ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪੰਖ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ।
ਸੀਤਾਮਾਦਾਯ ਵੈਦੇਹੀਮੁਤ੍ਪਪਾਤ ਵਿਹਾਯਸਮ੍। ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਨਿਹਤਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਾਂ ਨ ਹਨ੍ਤੁਂ ਤ੍ਵਮਰ੍ਹਸਿ
ਸੀਤਾ, ਵਿਦੇਹ ਦੀ ਧੀ, ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਰਾਮਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਾਖਸ ਨੇ ਘਾਇਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਰਾਮਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸੀਤਾਸਕ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਕਥਾਮ੍। ਗृਧ੍ਰਰਾਜਂ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮਹਦ੍ ਧਨੁਃ
ਰਾਮ ਨੇ, ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪਿਆਰੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਕੇ, ਗ੍ਰਿਧਰ-ਰਾਜ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਧਨੁ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਨਿਪਪਾਤਾਵਸ਼ੋ ਭੂਮੌ ਰੁਰੋਦ ਸਹਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ। ਦ੍ਵਿਗੁਣੀਕृਤਤਾਪਾਰ੍ਤੋ ਰਾਮੋ ਧੀਰਤਰੋऽਪਿ ਸਨ੍
ਉਹ ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਰੋਣ ਲੱਗਾ। ਰਾਮ, ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੁਖ ਦੋਹਰਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਥਰ-ਥਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਏਕਮੇਕਾਯਨੇ ਕृਚ੍ਛ੍ਰੇ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤਂ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ। ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦੁਃਖਿਤੋ ਰਾਮਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸਨੂੰ ਇਕੱਲਾ, ਸੁੰਨੀਆਂ ਰਾਹਾਂ 'ਤੇ, ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਰਾਮ ਨੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ:
ਰਾਜ੍ਯਂ ਭ੍ਰष੍ਟਂ ਵਨੇ ਵਾਸਃ ਸੀਤਾ ਨष੍ਟਾ ਮृਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ। ਈਦृਸ਼ੀਯਂ ਮਮਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਦਹੇਦਪਿ ਹਿ ਪਾਵਕਮ੍
ਰਾਜ ਖੋ ਗਿਆ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਾ ਪਿਆ, ਸੀਤਾ ਗੁਆਚ ਗਈ, ਪੰਛੀ ਮਰ ਗਿਆ—ਮੇਰੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਦਕਿਸਮਤੀਆਂ ਤਾਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਮਪਿ ਚੇਦਦ੍ਯ ਪ੍ਰਤਰੇਯਂ ਮਹੋਦਧਿਮ੍। ਸੋऽਪਿ ਨੂਨਂ ਮਮਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ੁष੍ਯੇਤ੍ ਸਰਿਤਾਂ ਪਤਿਃ
ਜੇ ਅੱਜ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੇਰੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਕਰਕੇ ਦਰਿਆ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੁੱਕ ਜਾਵੇ।
ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਭਾਗ੍ਯਤਰੋ ਲੋਕੇ ਮਤ੍ਤੋऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ ਚਰਾਚਰੇ। ਯੇਨੇਯਂ ਮਹਤੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਮਯਾ ਵ੍ਯਸਨਵਾਗੁਰਾ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਚਲਦੇ ਫਿਰਦੇ ਜਾਂ ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਭਾਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ।
ਅਯਂ ਪਿਤੁਰ੍ਵਯਸ੍ਯੋ ਮੇ ਗृਧ੍ਰਰਾਜੋ ਮਹਾਬਲਃ। ਸ਼ੇਤੇ ਵਿਨਿਹਤੋ ਭੂਮੌ ਮਮ ਭਾਗ੍ਯਵਿਪਰ੍ਯਯਾਤ੍
ਇਹ ਗ੍ਰਿਧਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ, ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਉਲਟ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਬਹੁਸ਼ੋ ਰਾਘਵਃ ਸਹਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ। ਜਟਾਯੁषਂ ਚ ਪਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ ਪਿਤृਸ੍ਨੇਹਂ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਜਾਹਿਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
ਨਿਕृਤ੍ਤਪਕ੍ਸ਼ਂ ਰੁਧਿਰਾਵਸਿਕ੍ਤਂ ਤਂ ਗृਧ੍ਰਰਾਜਂ ਪਰਿਗृਹ੍ਯ ਰਾਘਵਃ। ਕ੍ਵ ਮੈਥਿਲੀ ਪ੍ਰਾਣਸਮਾ ਗਤੇਤਿ ਵਿਮੁਚ੍ਯ ਵਾਚਂ ਨਿਪਪਾਤ ਭੂਮੌ
ਜਿਸ ਗ੍ਰਿਧਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੰਖ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਜੋ ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਪਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ 'ਮੈਥਿਲੀ, ਜੋ ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ?' ਆਖਿਆ ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
thumb|ਅष੍ਟषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਅष੍ਟषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੩-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਅਠਾਹਠਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਰਾਮਃ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤੁ ਤਂ ਗृਧ੍ਰਂ ਭੁਵਿ ਰੌਦ੍ਰੇਣ ਪਾਤਿਤਮ੍। ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਂ ਮਿਤ੍ਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਰਾਮ ਨੇ, ਗ੍ਰਿਧਰ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕ੍ਰੂਰ ਵਾਰ ਨਾਲ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਮਿੱਤਰ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ:
ਮਮਾਯਂ ਨੂਨਮਰ੍ਥੇषੁ ਯਤਮਾਨੋ ਵਿਹਂਗਮਃ। ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ ਹਤਃ ਸਂਖ੍ਯੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਜਤਿ ਮਤ੍ਕृਤੇ
ਇਹ ਪੰਛੀ, ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਖਸ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਿਆ ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਤਿਖਿਨ੍ਨਃ ਸ਼ਰੀਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਾਣੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਵਿਦ੍ਯਤੇ। ਤਥਾ ਸ੍ਵਰਵਿਹੀਨੋऽਯਂ ਵਿਕ੍ਲਵਂ ਸਮੁਦੀਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਸਦਾ ਸਰੀਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦ ਹੈ; ਪਰ ਇਹ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਵੰਜਾ ਹੋ ਕੇ, ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜਟਾਯੋ ਯਦਿ ਸ਼ਕ੍ਨੋषਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵ੍ਯਾਹਰਿਤੁਂ ਪੁਨਃ। ਸੀਤਾਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਵਧਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਚਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਟਾਯੂ, ਜੇ ਤੂੰ ਫਿਰੋਂ ਕੁਝ ਆਖ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸੀਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸ—ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ—ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸ।
ਕਿਂਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਜਹਾਰਾਰ੍ਯਾਂ ਰਾਵਣਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਿਂ ਮਯਾ। ਅਪਰਾਧਂ ਤੁ ਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਵਣੇਨ ਹृਤਾ ਪ੍ਰਿਯਾ
ਰਾਵਣ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਲੈ ਗਿਆ? ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਐਸਾ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ?
ਕਥਂ ਤਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸਂਕਾਸ਼ਂ ਮੁਖਮਾਸੀਨ੍ਮਨੋਹਰਮ੍। ਸੀਤਯਾ ਕਾਨਿ ਚੋਕ੍ਤਾਨਿ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਾਲੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਸੋਹਣਾ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕਿਵੇਂ ਸੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ? ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ?