ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਾਯਾਂ ਹਿ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾਂ ਹृਤਾਯਾਮਪਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ। ਕੇ ਹਿ ਲੋਕੇ ਪ੍ਰਿਯਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਾਃ ਸੌਮ੍ਯ ਮਮੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਜੇ ਵੈਦੇਹੀ ਖਾ ਲਈ ਜਾਂ ਲੈ ਗਈ, ਲਕ੍ਸ਼ਮਣ, ਫਿਰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਸੁਖੀ ਜੀ, ਇਸ਼ਵਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ, ਕੌਣ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਕਰ੍ਤਾਰਮਪਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਸ਼ੂਰਂ ਕਰੁਣਵੇਦਿਨਮ੍। ਅਜ੍ਞਾਨਾਦਵਮਨ੍ਯੇਰਨ੍ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ
ਲਕ੍ਸ਼ਮਣ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸ਼ੂਰ ਤੇ ਦਇਆਲੂ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਭ ਜੀਵ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮृਦੁਂ ਲੋਕਹਿਤੇ ਯੁਕ੍ਤਂ ਦਾਨ੍ਤਂ ਕਰੁਣਵੇਦਿਨਮ੍। ਨਿਰ੍ਵੀਰ੍ਯ ਇਤਿ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨੂਨਂ ਮਾਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਨਿਸ਼ਚਿਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮੈਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਨਰਮ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਸੰਜਮ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦਇਆਲੂ ਹਾਂ।
ਮਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਹਿ ਗੁਣੋ ਦੋषਃ ਸਂਵृਤ੍ਤਃ ਪਸ਼੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ। ਅਦ੍ਯੈਵ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮਭਵਾਯ ਚ
ਲਕ੍ਸ਼ਮਣ, ਵੇਖ ਕਿ ਮੇਰੀ ਭਲਾਈ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਬ ਗਲਤੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ; ਅੱਜ ਇਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਨਾਸ ਕਰੇਗੀ।
ਸਂਹृਤ੍ਯੈਵ ਸ਼ਸ਼ਿਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਂ ਮਹਾਨ੍ ਸੂਰ੍ਯ ਇਵੋਦਿਤਃ। ਸਂਹृਤ੍ਯੈਵ ਗੁਣਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਮਮ ਤੇਜਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚੰਦ ਦੀ ਚਾਨਣ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਗੁਣਤਾ ਹਟਾ ਕੇ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਚਮਕ ਉਠੇਗੀ।
ਨੈਵ ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਨ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਨ ਪਿਸ਼ਾਚਾ ਨ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ। ਕਿਂਨਰਾ ਵਾ ਮਨੁष੍ਯਾ ਵਾ ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ
ਲਕ੍ਸ਼ਮਣ, ਨਾ ਯਕਸ਼, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਪਿਸਾਚ, ਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਨਾ ਕਿੰਨਰ, ਨਾ ਮਨੁੱਖ—ਕੋਈ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗਾ।
ਮਮਾਸ੍ਤ੍ਰਬਾਣਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਮਾਕਾਸ਼ਂ ਪਸ਼੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ। ਅਸਮ੍ਪਾਤਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਹ੍ਯਦ੍ਯ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਚਾਰਿਣਾਮ੍
ਲਕ੍ਸ਼ਮਣ, ਵੇਖ ਅਕਾਸ਼ ਮੇਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਅਕਾਸ਼ ਪਾਰ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਸਂਨਿਰੁਦ੍ਧਗ੍ਰਹਗਣਮਾਵਾਰਿਤਨਿਸ਼ਾਕਰਮ੍। ਵਿਪ੍ਰਣष੍ਟਾਨਲਮਰੁਦ੍ਭਾਸ੍ਕਰਦ੍ਯੁਤਿਸਂਵृਤਮ੍
ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਰੋਕੇ ਹੋਏ, ਚੰਦ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੱਗ ਤੇ ਹਵਾ ਮਿਟ ਗਈ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਢੱਕੀ ਹੋਈ—
ਵਿਨਿਰ੍ਮਥਿਤਸ਼ੈਲਾਗ੍ਰਂ ਸ਼ੁष੍ਯਮਾਣਜਲਾਸ਼ਯਮ੍। ਧ੍ਵਸ੍ਤਦ੍ਰੁਮਲਤਾਗੁਲ੍ਮਂ ਵਿਪ੍ਰਣਾਸ਼ਿਤਸਾਗਰਮ੍
ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਟੁੱਟੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ ਸੁੱਕ ਰਹੀਆਂ, ਦਰੱਖਤ, ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲ ਨਾਸ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਮਿਟ ਗਿਆ—
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਤੁ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਕਾਲਕਰ੍ਮਣਾ। ਨ ਤੇ ਕੁਸ਼ਲਿਨੀਂ ਸੀਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਮੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮੈਨੂੰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਦੇਣਗੇ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਮਮ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਕ੍ਰਮਮ੍। ਨਾਕਾਸ਼ਮੁਤ੍ਪਤਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ
ਸਉਮਿਤ੍ਰਿ, ਇਸੀ ਪਲ ਮੇਰਾ ਬਲ ਸਭ ਦੇਖਣਗੇ; ਲਕ੍ਸ਼ਮਣ, ਕੋਈ ਜੀਵ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹ ਸਕੇਗਾ।
ਸਮਾਕੁਲਮਮਰ੍ਯਾਦਂ ਜਗਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਾਦ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ। ਆਕਰ੍ਣਪੂਰ੍ਣੈਰਿषੁਭਿਰ੍ਜੀਵਲੋਕਦੁਰਾਵਰੈਃ
ਲਕ੍ਸ਼ਮਣ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਵੇਖ ਜਗਤ ਕਿਵੇਂ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਤੇ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਸਹਿ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚੀਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਰਿष੍ਯੇ ਮੈਥਿਲੀਹੇਤੋਰਪਿਸ਼ਾਚਮਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍। ਮਮ ਰੋषਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ਿਖਾਨਾਂ ਬਲਂ ਸੁਰਾਃ
ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਮੈਂ ਪਿਸਾਚ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖਣੀ ਪਵੇਗੀ।
ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਦ੍ਯ ਵਿਮੁਕ੍ਤਾਨਾਮਮਰ੍षਾਦ੍ ਦੂਰਗਾਮਿਨਾਮ੍। ਨੈਵ ਦੇਵਾ ਨ ਦੈਤੇਯਾ ਨ ਪਿਸ਼ਾਚਾ ਨ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ
ਅੱਜ ਦੇਵਤਾ ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਤੇ ਦੂਰ ਤੱਕ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਗੇ; ਨਾ ਦੇਵ, ਨਾ ਦੈਤ, ਨਾ ਪਿਸਾਚ, ਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸ—
ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਮ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਵਿਪ੍ਰਣਾਸ਼ਿਤੇ। ਦੇਵਦਾਨਵਯਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਲੋਕਾ ਯੇ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮਪਿ
ਜਦ ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਬਚੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਗੇ।
ਬਹੁਧਾ ਨਿਪਤਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਬਾਣੌਘੈਃ ਸ਼ਕਲੀਕृਤਾਃ। ਨਿਰ੍ਮਰ੍ਯਾਦਾਨਿਮਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ ਕਰਿष੍ਯਾਮ੍ਯਦ੍ਯ ਸਾਯਕੈਃ
ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਖਾ ਨਾਲ ਇਹ ਲੋਕ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਕੇ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਜਾਣਗੇ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਇਦੇ ਦੇ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਹृਤਾਂ ਮृਤਾਂ ਵਾ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਨ ਦਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਮੇਸ਼੍ਵਰਾਃ। ਤਥਾਰੂਪਾਂ ਹਿ ਵੈਦੇਹੀਂ ਨ ਦਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਦਿ ਪ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਜੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਚੋਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਰੀ ਹੋਵੇ, ਵਾਪਸ ਨਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਵਿਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—
ਨਾਸ਼ਯਾਮਿ ਜਗਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਸਚਰਾਚਰਮ੍। ਯਾਵਦ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਸ੍ਯਾ ਵੈ ਤਾਪਯਾਮਿ ਚ ਸਾਯਕੈਃ
ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਕ ਤਕ ਤਕਲੀਫ਼ ਦਿਆਂਗਾ ਜਦ ਤੱਕ ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰੋਧਤਾਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸ੍ਫੁਰਮਾਣੋष੍ਠਸਮ੍ਪੁਟਃ। ਵਲ੍ਕਲਾਜਿਨਮਾਬਦ੍ਧ੍ਯ ਜਟਾਭਾਰਮਬਨ੍ਧਯਤ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ, ਹੋਠ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਛਾਲਾ ਤੇ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨੀ, ਤੇ ਜਟਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ ਲਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਂ ਜਘ੍ਨੁषਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯੇਵ ਬਭੌ ਤਨੁਃ
ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਰਾਮ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਉਸ ਸਮੇਂ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁਦਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਦਥ ਚਾਦਾਯ ਰਾਮੋ ਨਿष੍ਪੀਡ੍ਯ ਕਾਰ੍ਮੁਕਮ੍। ਸ਼ਰਮਾਦਾਯ ਸਂਦੀਪ੍ਤਂ ਘੋਰਮਾਸ਼ੀਵਿषੋਪਮਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਇੱਕ ਭੜਕਦਾ, ਡਰਾਉਣਾ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਸਂਦਧੇ ਧਨੁषਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਰਾਮਃ ਪਰਪੁਰਞ੍ਜਯਃ। ਯੁਗਾਨ੍ਤਾਗ੍ਨਿਰਿਵ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧ ਇਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉੱਤਮ ਰਾਮ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੇ ਤੀਰ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ:
ਯਥਾ ਜਰਾ ਯਥਾ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਯਥਾ ਕਾਲੋ ਯਥਾ ਵਿਧਿਃ। ਨਿਤ੍ਯਂ ਨ ਪ੍ਰਤਿਹਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ। ਤਥਾਹਂ ਕ੍ਰੋਧਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਨ ਨਿਵਾਰ੍ਯੋऽਸ੍ਮ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਬੁਢਾਪਾ, ਮੌਤ, ਸਮਾਂ ਤੇ ਕਿਸਮਤ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਕਦੇ ਰੋਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਪੁਰੇਵ ਮੇ ਚਾਰੁਦਤੀਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾਂ ਦਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਸੀਤਾਂ ਯਦਿ ਨਾਦ੍ਯ ਮੈਥਿਲੀਮ੍। ਸਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਮਨੁष੍ਯਪਨ੍ਨਗਂ ਜਗਤ੍ ਸਸ਼ੈਲਂ ਪਰਿਵਰ੍ਤਯਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਜੇ ਅੱਜ ਉਹ ਮੇਰੀ ਸੀਤਾ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੈਥਿਲੀ, ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਮਨੁੱਖ, ਸੱਪ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਉਲਟ ਦੇਵਾਂਗਾ।
thumb|ਪਞ੍ਚषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੩-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਪੈਂਸਠਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਤਪ੍ਯਮਾਨਂ ਤਦਾ ਰਾਮਂ ਸੀਤਾਹਰਣਕਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍। ਲੋਕਾਨਾਮਭਵੇ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਾਂਵਰ੍ਤਕਮਿਵਾਨਲਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਅਪਹਰਨ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰਾਮ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੰਹਾਰਕ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਂ ਧਨੁਃ ਸਜ੍ਯਂ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ। ਦਗ੍ਧੁਕਾਮਂ ਜਗਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਯੁਗਾਨ੍ਤੇ ਚ ਯਥਾ ਹਰਮ੍
ਉਹ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵਂ ਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਮਂ ਸ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ। ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਮੁਖੇਨ ਪਰਿਸ਼ੁष੍ਯਤਾ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਵੇਖ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਸੁੱਕੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ, ਬੋਲਿਆ।
ਪੁਰਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਮृਦੁਰ੍ਦਾਨ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਹਿਤੇ ਰਤਃ। ਨ ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਮਾਪਨ੍ਨਃ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਹਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਠੇ, ਸਯੰਮੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਛੱਡਣੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਪ੍ਰਭਾ ਸੂਰ੍ਯੇ ਗਤਿਰ੍ਵਾਯੌ ਭੁਵਿ ਕ੍ਸ਼ਮਾ। ਏਤਚ੍ਚ ਨਿਯਤਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਿ ਚਾਨੁਤ੍ਤਮਂ ਯਸ਼ਃ
ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਸੂਰਜ ਵਿਚ ਚਮਕ, ਹਵਾ ਵਿਚ ਚਲਣ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਧੀਰਜ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ, ਉੱਤਮ ਯਸ਼ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਹੈ।