ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਵਿਲਪਨ੍ ਰਾਮਃ ਪਰਿਧਾਵਨ੍ ਵਨਾਦ੍ ਵਨਮ੍। ਕ੍ਵਚਿਦੁਦ੍ਭ੍ਰਮਤੇ ਵੇਗਾਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਵਿਭ੍ਰਮਤੇ ਬਲਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਦੌੜਦਾ ਗਿਆ। ਕਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਟਕਦਾ, ਕਦੇ ਥਕावट ਕਰਕੇ ਡਿਗ ਪੈਂਦਾ।
ਕ੍ਵਚਿਨ੍ਮਤ੍ਤ ਇਵਾਭਾਤਿ ਕਾਨ੍ਤਾਨ੍ਵੇषਣਤਤ੍ਪਰਃ। ਸ ਵਨਾਨਿ ਨਦੀਃ ਸ਼ੈਲਾਨ੍ ਗਿਰਿਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਾਨਿ ਚ। ਕਾਨਨਾਨਿ ਚ ਵੇਗੇਨ ਭ੍ਰਮਤ੍ਯਪਰਿਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਾਗਲ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਰਾਮ ਜੰਗਲਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ, ਪਹਾੜੀ ਝਰਨਿਆਂ ਤੇ ਵਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤਦਾ ਸ ਗਤ੍ਵਾ ਵਿਪੁਲਂ ਮਹਦ੍ ਵਨਂ ਪਰੀਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਥ ਮੈਥਿਲੀਂ ਪ੍ਰਤਿ। ਅਨਿष੍ਠਿਤਾਸ਼ਃ ਸ ਚਕਾਰ ਮਾਰ੍ਗਣੇ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਿਯਾਯਾਃ ਪਰਮਂ ਪਰਿਸ਼੍ਰਮਮ੍
ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੰਗਲ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਲੱਭਿਆ। ਆਸ ਥਿਰ ਨਾ ਰਹੀ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਮੁੜ ਪੂਰਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ।
thumb|ਏਕषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੩-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦਾ ਇਕਸਠਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽऽਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਰਾਮੋ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਃ। ਰਹਿਤਾਂ ਪਰ੍ਣਸ਼ਾਲਾਂ ਚ ਪ੍ਰਵਿਦ੍ਧਾਨ੍ਯਾਸਨਾਨਿ ਚ
ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਥਾਂ ਸੁੰਨੀ ਵੇਖੀ। ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਖਾਲੀ ਸੀ ਤੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵੀ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਪਈਆਂ ਸਨ।
ਅਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਵੈਦੇਹੀਂ ਸਂਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ। ਉਵਾਚ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰੁਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਰੁਚਿਰੌ ਭੁਜੌ
ਉਥੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਬਾਂਹ ਫੜ ਕੇ, ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ।
ਕ੍ਵ ਨੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਵੈਦੇਹੀ ਕਂ ਵਾ ਦੇਸ਼ਮਿਤੋ ਗਤਾ। ਕੇਨਾਹृਤਾ ਵਾ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਕੇਨ ਵਾ ਪ੍ਰਿਯਾ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੈਦੇਹੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਇਥੋਂ ਕਿਸ ਥਾਂ ਚਲੀ ਗਈ? ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਕੌਣ ਲੈ ਗਿਆ, ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਜਾਂ ਕੌਣ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ?
ਵृਕ੍ਸ਼ੇਣਾਵਾਰ੍ਯ ਯਦਿ ਮਾਂ ਸੀਤੇ ਹਸਿਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ। ਅਲਂ ਤੇ ਹਸਿਤੇਨਾਦ੍ਯ ਮਾਂ ਭਜਸ੍ਵ ਸੁਦੁਃਖਿਤਮ੍
ਸੀਤੇ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਰੁੱਖ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਛੁਪ ਕੇ ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਹਾਸੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਆ ਕੇ ਮਿਲ।
ਯੈਃ ਪਰਿਕ੍ਰੀਡਸੇ ਸੀਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਤੈਰ੍ਮृਗਪੋਤਕੈਃ। ਏਤੇ ਹੀਨਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸੌਮ੍ਯੇ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਰਾਵਿਲੇਕ੍ਸ਼ਣਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹਿਰਣਾਂ ਨਾਲ, ਸੀਤੇ, ਤੂੰ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਇੱਥੇ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਤੇ ਅੰਸੂ ਭਰੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸੀਤਯਾ ਰਹਿਤੋऽਹਂ ਵੈ ਨਹਿ ਜੀਵਾਮਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ। ਵृਤਂ ਸ਼ੋਕੇਨ ਮਹਤਾ ਸੀਤਾਹਰਣਜੇਨ ਮਾਮ੍
ਸੀਤਾ ਦੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ। ਸੀਤਾ ਦੇ ਅਪਹਰਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਪਰਲੋਕੇ ਮਹਾਰਾਜੋ ਨੂਨਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਮੇ ਪਿਤਾ। ਕਥਂ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਂ ਸਂਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਮਯਾ ਤ੍ਵਮਭਿਯੋਜਿਤਃ
ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ, ਵੱਡਾ ਰਾਜਾ, ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਵੇਖੇਗਾ। ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ?
ਅਪੂਰਯਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਕਾਲਂ ਮਤ੍ਸਕਾਸ਼ਮਿਹਾਗਤਃ। ਕਾਮਵृਤ੍ਤਮਨਾਰ੍ਯਂ ਵਾ ਮृषਾਵਾਦਿਨਮੇਵ ਚ
ਜੇ ਉਹ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦਾ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੰਦ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਜਾਂ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ—
ਧਿਕ੍ ਤ੍ਵਾਮਿਤਿ ਪਰੇ ਲੋਕੇ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਮੇ ਪਿਤਾ। ਵਿਵਸ਼ਂ ਸ਼ੋਕਸਂਤਪ੍ਤਂ ਦੀਨਂ ਭਗ੍ਨਮਨੋਰਥਮ੍
ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ, ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਜ਼ਰੂਰ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਹੇਗਾ: 'ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਵੇ,' ਜਦ ਮੈਂ ਬੇਬਸ, ਦੁਖੀ, ਹਤਾਸ ਤੇ ਟੁੱਟੀਆਂ ਆਸਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵਾਂ।
ਮਾਮਿਹੋਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਕਰੁਣਂ ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਨਰਮਿਵਾਨृਜੁਮ੍। ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਸਿ ਵਰਾਰੋਹੇ ਮਾ ਮੋਤ੍ਸृਜ ਸੁਮਧ੍ਯਮੇ
ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਸੁੰਦਰ ਕਦ ਵਾਲੀ? ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡ, ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਜ਼ਤ ਸਿੱਧਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਰਹਿਤਸ਼੍ਚਾਹਂ ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਜੀਵਿਤਮਾਤ੍ਮਨਃ। ਇਤੀਵ ਵਿਲਪਨ੍ ਰਾਮਃ ਸੀਤਾਦਰ੍ਸ਼ਨਲਾਲਸਃ
ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਝਲਕ ਲਈ ਤਰਸਦਾ, ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਨ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸੁਦੁਃਖਾਰ੍ਤੋ ਰਾਘਵੋ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍। ਅਨਾਸਾਦਯਮਾਨਂ ਤਂ ਸੀਤਾਂ ਸ਼ੋਕਪਰਾਯਣਮ੍
ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ।
ਪਙ੍ਕਮਾਸਾਦ੍ਯ ਵਿਪੁਲਂ ਸੀਦਨ੍ਤਮਿਵ ਕੁਞ੍ਜਰਮ੍। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਰਾਮਮਤ੍ਯਰ੍ਥਮੁਵਾਚ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਚੀਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ।
ਮਾ ਵਿषਾਦਂ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਕੁਰੁ ਯਤ੍ਨਂ ਮਯਾ ਸਹ। ਇਦਂ ਗਿਰਿਵਰਂ ਵੀਰ ਬਹੁਕਨ੍ਦਰਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਹਤਾਸ ਨਾ ਹੋ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ, ਵੀਰ, ਕਈ ਗੁਫਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੋਭਾ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਿਯਕਾਨਨਸਂਚਾਰਾ ਵਨੋਨ੍ਮਤ੍ਤਾ ਚ ਮੈਥਿਲੀ। ਸਾ ਵਨਂ ਵਾ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਲਿਨੀਂ ਵਾ ਸੁਪੁष੍ਪਿਤਾਮ੍
ਮੈਥਲੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ ਜੰਗਲ ਘੁੰਮਣ ਦਾ ਚਾਵ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਮਸਤ ਹੈ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਵਿਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਰਿਤਂ ਵਾਪਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਮੀਨਵਞ੍ਜੁਲਸੇਵਿਤਾਮ੍। ਵਿਤ੍ਰਾਸਯਿਤੁਕਾਮਾ ਵਾ ਲੀਨਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਾਨਨੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਉਹ ਮਛੀਆਂ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਲੀ ਦਰਿਆ ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਾਂ ਸਾਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਕਿਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਲੁਕ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਜਿਜ੍ਞਾਸਮਾਨਾ ਵੈਦੇਹੀ ਤ੍ਵਾਂ ਮਾਂ ਚ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ। ਤਸ੍ਯਾ ਹ੍ਯਨ੍ਵੇषਣੇ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮੇਵ ਯਤਾਵਹੇ
ਵੈਦੇਹੀ ਤੇਰੇ ਤੇ ਮੇਰੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ। ਇਸ ਲਈ, ਮਹਾਨ, ਆਉਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਜਲਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੀਏ।
ਵਨਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਚਿਨੁਵੋ ਯਤ੍ਰ ਸਾ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ। ਮਨ੍ਯਸੇ ਯਦਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਮਾ ਸ੍ਮ ਸ਼ੋਕੇ ਮਨਃ ਕृਥਾਃ
ਆਉਂ, ਅਸੀਂ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਖੋਜੀਏ ਜਿੱਥੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਸਹਿਮਤ ਹੈਂ, ਕਾਕੁਤਸਥ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਨਾ ਭਰ ਲੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਸੌਹਾਰ੍ਦਾਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਸਮਾਹਿਤਃ। ਸਹ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਣਾ ਰਾਮੋ ਵਿਚੇਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਦਿਲੋਂ ਦੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਸੰਯਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੁਮੀਤਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੋਜਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਤੌ ਵਨਾਨਿ ਗਿਰੀਂਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰਿਤਸ਼੍ਚ ਸਰਾਂਸਿ ਚ। ਨਿਖਿਲੇਨ ਵਿਚਿਨ੍ਵਨ੍ਤੌ ਸੀਤਾਂ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜੌ
ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਜੰਗਲ, ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ ਤੇ ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਜਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਸਾਨੂਨਿ ਸ਼ਿਲਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਖਰਾਣਿ ਚ। ਨਿਖਿਲੇਨ ਵਿਚਿਨ੍ਵਨ੍ਤੌ ਨੈਵ ਤਾਮਭਿਜਗ੍ਮਤੁਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ, ਚੱਟਾਨਾਂ ਤੇ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਜਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕੇ।
ਵਿਚਿਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵਤਃ ਸ਼ੈਲਂ ਰਾਮੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਨੇਹ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਵੈਦੇਹੀਂ ਪਰ੍ਵਤੇ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਸਾਰਾ ਪਹਾੜ ਖੋਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਸੁਮੀਤਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਮੈਂ ਇਸ ਪਹਾੜ ਤੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਜੋ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।'
ਤਤੋ ਦੁਃਖਾਭਿਸਂਤਪ੍ਤੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਵਿਚਰਨ੍ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯਂ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਦੀਪ੍ਤਤੇਜਸਮ੍
ਫਿਰ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਭਰਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬਾਤ ਆਖੀ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸੇ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਮੈਥਿਲੀਂ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍। ਯਥਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਬਲਿਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਮਹੀਮਿਮਾਮ੍
ਤੂੰ, ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਮੈਥਲੀ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਵੇਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ ਸੀ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਵੀਰੇਣ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਸ ਰਾਘਵਃ। ਉਵਾਚ ਦੀਨਯਾ ਵਾਚਾ ਦੁਃਖਾਭਿਹਤਚੇਤਨਃ
ਵੀਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੌਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵਨਂ ਸੁਵਿਚਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪਦ੍ਮਿਨ੍ਯਃ ਫੁਲ੍ਲਪਙ੍ਕਜਾਃ। ਗਿਰਿਸ਼੍ਚਾਯਂ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਬਹੁਕਨ੍ਦਰਨਿਰ੍ਝਰਃ। ਨਹਿ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵੈਦੇਹੀਂ ਪ੍ਰਾਣੇਭ੍ਯੋऽਪਿ ਗਰੀਯਸੀਮ੍
ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਖੋਜਿਆ, ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਫੁੱਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਪਹਾੜ ਛਾਂ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਝਰਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਵੈਦੇਹੀ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।