ਸਰ੍ਵਥਾ ਤ੍ਵਪਨੀਤਂ ਤੇ ਸੀਤਯਾ ਯਤ੍ ਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ। ਕ੍ਰੋਧਸ੍ਯ ਵਸ਼ਮਾਗਮ੍ਯ ਨਾਕਰੋਃ ਸ਼ਾਸਨਂ ਮਮ
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਦੇ ਉਕਸਾਏ ਹੋਏ, ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਆ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ।
ਅਸੌ ਹਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ ਸ਼ੇਤੇ ਸ਼ਰੇਣਾਭਿਹਤੋ ਮਯਾ। ਮृਗਰੂਪੇਣ ਯੇਨਾਹਮਾਸ਼੍ਰਮਾਦਪਵਾਹਿਤਃ
ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਮਿਰਗ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ, ਮੇਰੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ।
ਵਿਕृष੍ਯ ਚਾਪਂ ਪਰਿਧਾਯ ਸਾਯਕਂ ਸਲੀਲਬਾਣੇਨ ਚ ਤਾਡਿਤੋ ਮਯਾ। ਮਾਰ੍ਗੀਂ ਤਨੁਂ ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਚ ਵਿਕ੍ਲਵਸ੍ਵਰੋ ਬਭੂਵ ਕੇਯੂਰਧਰਃ ਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਮੈਂ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਤੀਰ ਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਿਰਗ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਛੱਡ ਕੇ, ਕੰਬਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ, ਕੇਯੂਰ ਪਹਿਨਿਆ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸ਼ਰਾਹਤੇਨੈਵ ਤਦਾਰ੍ਤਯਾ ਗਿਰਾ ਸ੍ਵਰਂ ਮਮਾਲਮ੍ਬ੍ਯ ਸੁਦੂਰਸੁਸ਼੍ਰਵਮ੍। ਉਦਾਹृਤਂ ਤਦ੍ ਵਚਨਂ ਸੁਦਾਰੁਣਂ ਤ੍ਵਮਾਗਤੋ ਯੇਨ ਵਿਹਾਯ ਮੈਥਿਲੀਮ੍
ਮੇਰੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦਰਦ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਦੂਰੋਂ ਮੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਬੋਲ ਕਹਿ ਉਲਾਹਾ ਦਿੱਤਾ—ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ।
thumb|षष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ षष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੩-
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰਣਿਆ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਸਠਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ।
ਭृਸ਼ਮਾਵ੍ਰਜਮਾਨਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਧੋ ਵਾਮਲੋਚਨਮ੍। ਪ੍ਰਾਸ੍ਫੁਰਚ੍ਚਾਸ੍ਖਲਦ੍ ਰਾਮੋ ਵੇਪਥੁਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਜਾਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਖੱਬੀ ਅੱਖ ਫੜਕਣ ਲੱਗੀ, ਰਾਮਾ ਡਿਗਿਆ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਪਣ ਆ ਗਿਆ।
ਉਪਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸੋऽਸ਼ੁਭਾਨਿ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ। ਅਪਿ ਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਤੁ ਸੀਤਾਯਾ ਇਤਿ ਵੈ ਵ੍ਯਾਜਹਾਰ ਹ
ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਮੰਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ, 'ਸੀਤਾ ਠੀਕ ਹੋਵੇ।'
ਤ੍ਵਰਮਾਣੋ ਜਗਾਮਾਥ ਸੀਤਾਦਰ੍ਸ਼ਨਲਾਲਸਃ। ਸ਼ੂਨ੍ਯਮਾਵਸਥਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬਭੂਵੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨਮਾਨਸਃ
ਉਹ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਝੋਪੜੀ ਖਾਲੀ ਵੇਖੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਉਦ੍ਭ੍ਰਮਨ੍ਨਿਵ ਵੇਗੇਨ ਵਿਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ। ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰੋਟਜਸ੍ਥਾਨਮਭਿਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਰਘੁਨੰਦਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭੱਜਦਾ ਰਿਹਾ, ਝੋਪੜੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹਰ ਥਾਂ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦਾ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪਰ੍ਣਸ਼ਾਲਾਂ ਚ ਸੀਤਯਾ ਰਹਿਤਾਂ ਤਦਾ। ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਵਿਰਹਿਤਾਂ ਧ੍ਵਸ੍ਤਾਂ ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਪਦ੍ਮਿਨੀਮਿਵ
ਉਸ ਨੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਸੀਤਾ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਲੁੱਟ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲਾ ਪੋਖਾ ਸੁੰਞਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਰੁਦਨ੍ਤਮਿਵ ਵृਕ੍ਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਗ੍ਲਾਨਪੁष੍ਪਮृਗਦ੍ਵਿਜਮ੍। ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਵਿਹੀਨਂ ਵਿਧ੍ਵਸ੍ਤਂ ਸਂਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਵਨਦੈਵਤੈਃ
ਉਥੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵੀ ਰੋ ਰਹੇ ਜਾਪਦੇ, ਫੁੱਲ, ਹਿਰਣ ਤੇ ਪੰਛੀ ਸਭ ਮੁਰਝਾਏ ਹੋਏ, ਥਾਂ ਵੀ ਸੁੰਞੀ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ।
ਵਿਪ੍ਰਕੀਰ੍ਣਾਜਿਨਕੁਸ਼ਂ ਵਿਪ੍ਰਵਿਦ੍ਧਬृਸੀਕਟਮ੍। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯੋਟਜਸ੍ਥਾਨਂ ਵਿਲਲਾਪ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਉਸ ਨੇ ਝੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਚਮੜੇ ਤੇ ਕੁਸ਼ ਬੇਤਰਤੀਬ ਪਏ, ਬਿਸਤਰਾ ਉਲਟਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਹृਤਾ ਮृਤਾ ਵਾ ਨष੍ਟਾ ਵਾ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਵਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਨਿਲੀਨਾਪ੍ਯਥਵਾ ਭੀਰੁਰਥਵਾ ਵਨਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾ
ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਸੋਚਦਾ, 'ਉਹ ਲੈ ਜਾਈ ਗਈ, ਮਾਰੀ ਗਈ, ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ ਜਾਂ ਖਾ ਲਈ ਗਈ; ਜਾਂ ਡਰ ਕੇ ਕਿਤੇ ਲੁਕ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲੈ ਲਈ ਹੋਵੇ।'
ਗਤਾ ਵਿਚੇਤੁਂ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਫਲਾਨ੍ਯਪਿ ਚ ਵਾ ਪੁਨਃ। ਅਥਵਾ ਪਦ੍ਮਿਨੀਂ ਯਾਤਾ ਜਲਾਰ੍ਥਂ ਵਾ ਨਦੀਂ ਗਤਾ
'ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਫਲ ਲੈਣ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਲਈ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਗਈ ਹੋਵੇ।'
ਯਤ੍ਨਾਨ੍ਮृਗਯਮਾਣਸ੍ਤੁ ਨਾਸਸਾਦ ਵਨੇ ਪ੍ਰਿਯਾਮ੍। ਸ਼ੋਕਰਕ੍ਤੇਕ੍ਸ਼ਣਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨੁਨ੍ਮਤ੍ਤ ਇਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਖੋਜਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਿਆ; ਦੁਖ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਸੋਭਾ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਪਾਗਲਾਂ ਵਾਂਗ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਧਾਵਨ੍ ਸ ਗਿਰੀਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਦੀਨਦਮ੍। ਬਭ੍ਰਾਮ ਵਿਲਪਨ੍ ਰਾਮਃ ਸ਼ੋਕਪਙ੍ਕਾਰ੍ਣਵਪ੍ਲੁਤਃ
ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਤੋਂ ਦਰੱਖਤ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ ਦੌੜਦਾ, ਰਾਮਾ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ, ਦੁਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਫਿਰਦਾ।
ਅਸ੍ਤਿ ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਸਾ ਕਦਮ੍ਬਪ੍ਰਿਯਾ ਪ੍ਰਿਯਾ। ਕਦਮ੍ਬ ਯਦਿ ਜਾਨੀषੇ ਸ਼ਂਸ ਸੀਤਾਂ ਸ਼ੁਭਾਨਨਾਮ੍
ਕਦੰਬ ਦਰੱਖਤ, ਕੀ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਜੋ ਕਦੰਬ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ? ਜੇ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਸੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਦੱਸ।
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਪਲ੍ਲਵਸਂਕਾਸ਼ਾਂ ਪੀਤਕੌਸ਼ੇਯਵਾਸਿਨੀਮ੍। ਸ਼ਂਸਸ੍ਵ ਯਦਿ ਸਾ ਦृष੍ਟਾ ਬਿਲ੍ਵ ਬਿਲ੍ਵੋਪਮਸ੍ਤਨੀ
ਬਿਲਵਾ ਦਰੱਖਤ, ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਨਰਮ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੈ ਤੇ ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਸਤਨ ਬਿਲਵਾ ਫਲ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੱਸ।
ਅਥਵਾਰ੍ਜੁਨ ਸ਼ਂਸ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਤਾਮਰ੍ਜੁਨਪ੍ਰਿਯਾਮ੍। ਜਨਕਸ੍ਯ ਸੁਤਾ ਤਨ੍ਵੀ ਯਦਿ ਜੀਵਤਿ ਵਾ ਨ ਵਾ
ਅਰਜੁਨ ਦਰੱਖਤ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਜੋ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਦੱਸ; ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਪਤਲੀ, ਜਿਉਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਕਕੁਭਃ ਕਕੁਭੋਰੁਂ ਤਾਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਜਾਨਾਤਿ ਮੈਥਿਲੀਮ੍। ਲਤਾਪਲ੍ਲਵਪੁष੍ਪਾਢ੍ਯੋ ਭਾਤਿ ਹ੍ਯੇष ਵਨਸ੍ਪਤਿਃ
ਕਕੁਭ ਦਰੱਖਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟੰਗਾਂ ਕਕੁਭ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਜਾਣਦੇ ਹੋਣਗੇ; ਇਹ ਦਰੱਖਤ, ਲਤਾਵਾਂ, ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਭ੍ਰਮਰੈਰੁਪਗੀਤਸ਼੍ਚ ਯਥਾ ਦ੍ਰੁਮਵਰੋ ਹ੍ਯਸਿ। ਏष ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਤਿਲਕਸ੍ਤਿਲਕਪ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਭੰਬੀਰਿਆਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਗਾਇਆ, ਵਧੀਆ ਦਰੱਖਤ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਤਿਲਕਾ ਦਰੱਖਤ ਜਰੂਰ ਤਿਲਕਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਅਸ਼ੋਕ ਸ਼ੋਕਾਪਨੁਦ ਸ਼ੋਕੋਪਹਤਚੇਤਨਮ੍। ਤ੍ਵਨ੍ਨਾਮਾਨਂ ਕੁਰੁ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਪ੍ਰਿਯਾਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਮਾਮ੍
ਅਸ਼ੋਕ ਦਰੱਖਤ, ਜੋ ਦੁਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ; ਜਲਦੀ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਸੱਚਾ ਕਰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਦੀ ਝਲਕ ਦੇ।
ਯਦਿ ਤਾਲ ਤ੍ਵਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਪਕ੍ਵਤਾਲੋਪਮਸ੍ਤਨੀ। ਕਥਯਸ੍ਵ ਵਰਾਰੋਹਾਂ ਕਾਰੁਣ੍ਯਂ ਯਦਿ ਤੇ ਮਯਿ
ਜੇ ਤੂੰ, ਤਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਸਤਨ ਪੱਕੇ ਤਾਲ ਫਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਸੋਹਣੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸ, ਜੇ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦਇਆ ਹੈ।
ਯਦਿ ਦृष੍ਟਾ ਤ੍ਵਯਾ ਜਮ੍ਬੋ ਜਾਮ੍ਬੂਨਦਸਮਪ੍ਰਭਾ। ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਯਦਿ ਵਿਜਾਨਾਸਿ ਨਿਃਸ਼ਙ੍ਕ ਕਥਯਸ੍ਵ ਮੇ
ਜੇ ਤੂੰ, ਜੰਬੂ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਜੰਬੂਨਦ ਦੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
ਅਹੋ ਤ੍ਵਂ ਕਰ੍ਣਿਕਾਰਾਦ੍ਯ ਪੁष੍ਪਿਤਃ ਸ਼ੋਭਸੇ ਭृਸ਼ਮ੍। ਕਰ੍ਣਿਕਾਰਪ੍ਰਿਯਾਂ ਸਾਧ੍ਵੀਂ ਸ਼ਂਸ ਦृष੍ਟਾ ਯਦਿ ਪ੍ਰਿਯਾ
ਅਹੋ, ਤੂੰ ਕਰਣਿਕਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਪੂਰੇ ਫੁੱਲਿਆਂ ਹੋਏ ਸੋਹਣੇ ਲੱਗਦੇ ਹੋ; ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਜੋ ਕਰਣਿਕਾਰ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
ਚੂਤਨੀਪਮਹਾਸਾਲਾਨ੍ ਪਨਸਾਨ੍ ਕੁਰਵਾਨ੍ ਧਵਾਨ੍। ਦਾਡਿਮਾਨਪਿ ਤਾਨ੍ ਗਤ੍ਵਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਮੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਆਮ, ਨੀਪਾ, ਵੱਡੇ ਸਾਲ, ਫਣਸ, ਕੁਰਵਾ, ਧਵਾ ਅਤੇ ਦਾਦੀਮ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ।
ਬਕੁਲਾਨਥ ਪੁਨ੍ਨਾਗਾਂਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਾਨ੍ ਕੇਤਕਾਂਸ੍ਤਥਾ। ਪृਚ੍ਛਨ੍ ਰਾਮੋ ਵਨੇ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤ ਉਨ੍ਮਤ੍ਤ ਇਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਫਿਰ, ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਹੋਇਆ ਬਕੁਲ, ਪੁੰਨਾਗ, ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਕੇਤਕਾ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਪਾਗਲ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਸੀ।
ਅਥਵਾ ਮृਗਸ਼ਾਵਾਕ੍ਸ਼ੀਂ ਮृਗ ਜਾਨਾਸਿ ਮੈਥਿਲੀਮ੍। ਮृਗਵਿਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣੀ ਕਾਨ੍ਤਾ ਮृਗੀਭਿਃ ਸਹਿਤਾ ਭਵੇਤ੍
ਅਥਵਾ, ਹੇ ਹਿਰਣ, ਕੀ ਤੂੰ ਮੈਥਲੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਿਰਣ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਹਨ? ਉਹ ਸੋਹਣੀ, ਹਿਰਣ-ਵਾਂਗ ਨਿਗਾਹ ਵਾਲੀ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਹਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਹੋਵੇ।
ਗਜ ਸਾ ਗਜਨਾਸੋਰੁਰ੍ਯਦਿ ਦृष੍ਟਾ ਤ੍ਵਯਾ ਭਵੇਤ੍। ਤਾਂ ਮਨ੍ਯੇ ਵਿਦਿਤਾਂ ਤੁਭ੍ਯਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਵਰਵਾਰਣ
ਹੇ ਹਾਥੀ, ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਰਾਣਾਂ ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੁੰਡ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ; ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ।
ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਯਦਿ ਸਾ ਦृष੍ਟਾ ਪ੍ਰਿਯਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਨਿਭਾਨਨਾ। ਮੈਥਿਲੀ ਮਮ ਵਿਸ੍ਰਬ੍ਧਃ ਕਥਯਸ੍ਵ ਨ ਤੇ ਭਯਮ੍
ਹੇ ਸ਼ੇਰ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਥਲੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਦੱਸ; ਤੈਨੂੰ ਡਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।