ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਤ੍ਵਂ ਭਜਸ੍ਵੇਤਿ ਮਾਰੀਚਂ ਵ੍ਯਾਜਹਾਰ ਸਃ । ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਃ ਪਰਮਾਮਰ੍षਸ੍ਤਾਟਕਾਮਪਿ ਸ਼ਪ੍ਤਵਾਨ੍ ॥੧-੨੫-
ਮਾਰੀਚਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈ!' ਅਤੇ ਅਗਸਤ, ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਤਾਟਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।
ਪੁਰੁषਾਦੀ ਮਹਾਯਕ੍ਸ਼ੀ ਵਿਕृਤਾ ਵਿਕृਤਾਨਨਾ । ਇਦਂ ਰੂਪਮ੍ ਵਿਹਾਯਾਸ਼ੁ ਦਾਰੁਣਂ ਰੂਪਮਸ੍ਤੁ ਤੇ ॥੧-੨੫-
ਹੇ ਮਹਾ-ਯਕਸ਼ਣੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦੇ—ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਹੁਣ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋਵੇ!
ਸੈषਾ ਸ਼ਾਪਕृਤਾਮਰ੍षਾ ਤਾਟਕਾ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਛਿਤਾ । ਦੇਸ਼ਮੁਤ੍ਸਾਦਯਤ੍ਯੇਨਮਗਸ੍ਤ੍ਯਾਚਰਿਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ॥੧-੨੫-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤਾਟਕਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਸਤ-ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਏਨਾਂ ਰਾਘਵ ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਾਂ ਯਕ੍ਸ਼ੀਂ ਪਰਮਦਾਰੁਣਾਮ੍ । ਗੋਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਜਹਿ ਦੁष੍ਟਪਰਾਕ੍ਰਮਾਮ੍ ॥੧-੨੫-
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤੂੰ ਇਸ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਯਕਸ਼ਣੀ ਤਾਟਕਾ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਮਾੜੇ ਹਨ, ਮਾਰ ਦੇ।
ਨਹ੍ਯੇਨਾਂ ਸ਼ਾਪਸਂਸृष੍ਟਾਂ ਕਸ਼੍ਚਿਦੁਤ੍ਸਹਤੇ ਪੁਮਾਨ੍ । ਨਿਹਨ੍ਤੁਂ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਤ੍ਵਾਮृਤੇ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ॥੧-੨੫-
ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਸਿਵਾਏ ਤੇਰੇ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਤਨ।
ਨਹਿ ਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਧਕृਤੇ ਘृਣਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਨਰੋਤ੍ਤਮ । ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਹਿਤਾਰ੍ਥਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਰਾਜਸੂਨੁਨਾ ॥੧-੨੫-
ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ, ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਤੂੰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਤੋਂ ਹਿਚਕਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨृਸ਼ਂਸਮਨृਸ਼ਂਸਂ ਵਾ ਪ੍ਰਜਾਰਕ੍ਸ਼ਣਕਾਰਣਾਤ੍ । ਪਾਤਕਂ ਵਾ ਸਦੋषਂ ਵਾ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਰਕ੍ਸ਼ਤਾ ਸਦਾ ॥੧-੨੫-
ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਚਾਹੇ ਕੰਮ ਨਿਰਦਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਪਾਪੀ ਜਾਂ ਗਲਤ ਹੋਵੇ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜ੍ਯਭਾਰਨਿਯੁਕ੍ਤਾਨਾਮੇष ਧਰ੍ਮਃ ਸਨਾਤਨਃ । ਅਧਰ੍ਮ੍ਯਾਂ ਜਹਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਧਰ੍ਮੋ ਹ੍ਯਸ੍ਯਾਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ॥੧-੨੫-
ਰਾਜ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਸਦੀਵੀ ਧਰਮ ਹੈ; ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਤੂੰ ਇਸ ਅਧਰਮੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਹਿ ਪੁਰਾ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਵਿਰੋਚਨਸੁਤਾਂ ਨृਪ । ਪृਥਿਵੀਂ ਹਨ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤੀਂ ਮਨ੍ਥਰਾਮਭ੍ਯਸੂਦਯਤ੍ ॥੧-੨੫-
ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਿਰੋਚਨ ਦੀ ਧੀ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਚ ਪੁਰਾ ਰਾਮ ਭृਗੁਪਤ੍ਨੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ । ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਂ ਲੋਕਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਕਾਵ੍ਯਮਾਤਾ ਨਿषੂਦਿਤਾ ॥੧-੨੫-
ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਰਾਮ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਕਾਵਿਆ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਇੰਦਰ-ਰਹਿਤ ਲੋਕ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਏਤੈਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਬਹੁਭੀ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੈਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ । ਅਧਰ੍ਮਸਹਿਤਾ ਨਾਰ੍ਯੋ ਹਤਾਃ ਪੁਰੁषਸਤ੍ਤਮੈਃ । ਤਸ੍ਮਾਦੇਨਾਂ ਘृਣਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਹਿ ਮਚ੍ਛਾਸਨਾਨ੍ਨृਪ ॥੧-੨੫-
ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ, ਅਧਰਮੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ, ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਿਆ; ਇਸ ਲਈ, ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
thumb|षਡ੍ਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ षਡ੍ਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਛਬੀਸਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਮੁਨੇਰ੍ਵਚਨਮਕ੍ਲੀਬਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਰਵਰਾਤ੍ਮਜਃ । ਰਾਘਵਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਦृਢਵ੍ਰਤਃ ॥੧-੨੬-
ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਨਿਰਭੀਕ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ, ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ—
ਪਿਤੁਰ੍ਵਚਨਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਾਤ੍ ਪਿਤੁਰ੍ਵਚਨਗੌਰਵਾਤ੍ । ਵਚਨਂ ਕੌਸ਼ਿਕਸ੍ਯੇਤਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਵਿਸ਼ਙ੍ਕਯਾ ॥੧-੨੬-
ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੇ ਬਚਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਕੰਮ ਬਿਨਾਂ ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਦੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਨੁਸ਼ਿष੍ਟੋऽਸ੍ਮ੍ਯਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਗੁਰੁਮਧ੍ਯੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਪਿਤ੍ਰਾ ਦਸ਼ਰਥੇਨਾਹਂ ਨਾਵਜ੍ਞੇਯਂ ਹਿ ਤਦ੍ਵਚਃ ॥੧-੨੬-੧੩ ਸੋऽਹਂ ਪਿਤੁਰ੍ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਸਨਾਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ । ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਨ ਸਂਦੇਹਸ੍ਤਾਟਕਾਵਧਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥੧-੨੬-
ਮੈਂ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਾਟਕਾ ਦੇ ਵਧ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਗੋਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਦੇਸ਼ਸ੍ਯ ਚ ਹਿਤਾਯ ਚ । ਤਵ ਚੈਵਾਪ੍ਰਮੇਯਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਕਰ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ ॥੧-੨੬-
ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਲਈ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਅਗਾਧ ਵਚਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤਿਆਰ ਹਾਂ ਕਿ ਕੰਮ ਕਰਾਂ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਧਨੁਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਮੁष੍ਟਿਮਰਿਨ੍ਦਮਃ । ਜ੍ਯਾਘੋषਮਕਰੋਤ੍ ਤੀਵ੍ਰਂ ਦਿਸ਼ਃ ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਨਾਦਯਨ੍ ॥੧-੨੬-
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਫੜਿਆ ਤੇ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਝੰਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਗੂੰਜ ਗਈ।
ਤੇਨ ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਵਿਤ੍ਰਸ੍ਤਾਸ੍ਤਾਟਕਾਵਨਵਾਸਿਨਃ । ਤਾਟਕਾ ਚ ਸੁਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਤੇਨ ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਮੋਹਿਤਾ ॥੧-੨੬-
ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਤਾਟਕਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਡਰ ਗਏ, ਤੇ ਤਾਟਕਾ ਖੁਦ ਵੀ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈ।
ਤਂ ਸ਼ਬ੍ਦਮਭਿਨਿਧ੍ਯਾਯ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਛਿਤਾ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚਾਭ੍ਯਦ੍ਰਵਤ੍ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਬ੍ਦੋ ਵਿਨਿਃਸृਤਃ ॥੧-੨੬-
ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਈ; ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਸ ਥਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜੀ ਜਿਥੇ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ ਸੀ।
ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਘਵਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਂ ਵਿਕृਤਾਂ ਵਿਕृਤਾਨਨਾਮ੍ । ਪ੍ਰਮਾਣੇਨਾਤਿਵृਦ੍ਧਾਂ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਸੋऽਭ੍ਯਭਾषਤ ॥੧-੨੬-
ਉਸ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਵਿਅੰਗੀ, ਡਰਾਉਣੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਪਸ਼੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਯਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯਾ ਭੈਰਵਂ ਦਾਰੁਣਂ ਵਪੁਃ । ਭਿਦ੍ਯੇਰਨ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦਸ੍ਯਾ ਭੀਰੂਣਾਂ ਹृਦਯਾਨਿ ਚ ॥੧-੨੬-
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਸ ਯਕਸ਼ਣੀ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ; ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰਪੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਤਾਂ ਪਸ਼੍ਯ ਦੁਰਾਧਰ੍षਾਂ ਮਾਯਾਬਲਸਮਨ੍ਵਿਤਾਮ੍ । ਵਿਨਿਵृਤ੍ਤਾਂ ਕਰੋਮ੍ਯਦ੍ਯ ਹृਤਕਰ੍ਣਾਗ੍ਰਨਾਸਿਕਾਮ੍ ॥੧-੨੬-
ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਜੋ ਬੜੀ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਮਾਇਆ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਸ ਦੇ ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਲੈ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਬੇਅਸਰ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਨ ਹ੍ਯੇਨਾਮੁਤ੍ਸਹੇ ਹਨ੍ਤੁਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਮ੍ । ਵੀਰ੍ਯਂ ਚਾਸ੍ਯਾ ਗਤਿਂ ਚੈਵ ਹਨ੍ਯਾਮਿਤਿ ਹਿ ਮੇ ਮਤਿਃ ॥੧-੨੬-
ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਔਰਤ ਹੋਣ ਦੀ ਰਾਖੀ ਹੈ; ਪਰ ਮੇਰਾ ਮਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਚਲਣ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਾਂ।
ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣੇ ਰਾਮੇ ਤੁ ਤਾਟਕਾ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਛਿਤਾ । ਉਦ੍ਯਮ੍ਯ ਬਾਹੂ ਗਰ੍ਜਨ੍ਤੀ ਰਾਮਮੇਵਾਭ੍ਯਧਾਵਤ ॥੧-੨੬-
ਜਦ ਰਾਮ ਇਹ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਟਕਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਬਾਹਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਗਰਜਦੀ ਹੋਈ, ਸਿੱਧਾ ਰਾਮ ਵੱਲ ਦੌੜੀ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਰ੍ਹੁਂਕਾਰੇਣਾਭਿਭਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯ ਤਾਮ੍ । ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਰਾਘਵਯੋਰਸ੍ਤੁ ਜਯਂ ਚੈਵਾਭ੍ਯਭਾषਤ ॥੧-੨੬-
ਪਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ, ਤੇ ਰਾਘਵ ਦੇ ਦੋਨਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਦुआ ਕੀਤੀ।
ਉਦ੍ਧੁਨ੍ਵਾਨਾ ਰਜੋ ਘੋਰਂ ਤਾਟਕਾ ਰਾਘਵਾਵੁਭੌ । ਰਜੋਮੇਘੇਨ ਮਹਤਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਸਾ ਵ੍ਯਮੋਹਯਤ੍ ॥੧-੨੬-
ਤਾਟਕਾ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਧੂੜ ਦਾ ਬੱਦਲ ਉਠਾਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਵੱਡੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਦੋਨਾਂ ਰਾਘਵ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤੋ ਮਾਯਾਂ ਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸ਼ਿਲਾਵਰ੍षੇਣ ਰਾਘਵੌ । ਅਵਾਕਿਰਤ੍ ਸੁਮਹਤਾ ਤਤਸ਼੍ਚੁਕ੍ਰੋਧ ਰਾਘਵਃ ॥੧-੨੬-
ਫਿਰ, ਮਾਇਆ ਵਰਤ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਘਵ ਪੁੱਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਇਸ ਤੇ ਰਾਘਵ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਸ਼ਿਲਾਵਰ੍षਂ ਮਹਤ੍ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ਰਵਰ੍षੇਣ ਰਾਘਵਃ । ਪ੍ਰਤਿਵਾਰ੍ਯੋਪਧਾਵਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਕਰੌ ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਪਤ੍ਰਿਭਿਃ ॥੧-੨੬-
ਰਾਘਵ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ, ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਦੌੜੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਤਤਸ਼੍ਚ੍ਛਿਨ੍ਨਭੁਜਾਂ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਾਮਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਪਰਿਗਰ੍ਜਤੀਮ੍ । ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰਕਰੋਤ੍ ਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ਧृਤਕਰ੍ਣਾਗ੍ਰਨਾਸਿਕਾਮ੍ ॥੧-੨੬-
ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਨੇੜੇ, ਬਾਹਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ, ਥੱਕੀ ਹੋਈ ਤੇ ਗਰਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਸੌਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਦਾ ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਕਾਮਰੂਪਧਰਾ ਸਾ ਤੁ ਕृਤ੍ਵਾ ਰੂਪਾਣ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ । ਅਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਂ ਗਤਾ ਯਕ੍ਸ਼ੀ ਮੋਹਯਨ੍ਤੀ ਸ੍ਵਮਾਯਯਾ ॥੧-੨੬-
ਉਹ ਯਕਸ਼ਣੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਈ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਨੇ ਕਈ ਰੂਪ ਬਣਾਏ ਤੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਕੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ।