ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਤਿਤਂ ਭੂਮੌ ਕ੍ਸ਼ਤਜਾਰ੍ਦ੍ਰਂ ਜਟਾਯੁषਮ੍। ਅਭ੍ਯਧਾਵਤ ਵੈਦੇਹੀ ਸ੍ਵਬਨ੍ਧੁਮਿਵ ਦੁਃਖਿਤਾ
ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਡਿੱਗਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣ ਵਾਂਗ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜੀ।
ਤਂ ਨੀਲਜੀਮੂਤਨਿਕਾਸ਼ਕਲ੍ਪਂ ਸਪਾਣ੍ਡੁਰੋਰਸ੍ਕਮੁਦਾਰਵੀਰ੍ਯਮ੍। ਦਦਰ੍ਸ਼ ਲਙ੍ਕਾਧਿਪਤਿਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਜਟਾਯੁषਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਿਵਾਗ੍ਨਿਦਾਵਮ੍
ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਛਾਤੀ ਫਿੱਕੀ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਬੁਝਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਤਂ ਪਤ੍ਰਰਥਂ ਮਹੀਤਲੇ ਨਿਪਾਤਿਤਂ ਰਾਵਣਵੇਗਮਰ੍ਦਿਤਮ੍। ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਸਂਗृਹ੍ਯ ਸ਼ਸ਼ਿਪ੍ਰਭਾਨਨਾ ਰੁਰੋਦ ਸੀਤਾ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ਤਦਾ
ਫਿਰ, ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੇ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗੇ ਅਤੇ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਰੋ ਪਈ।
thumb|ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੩-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਬਾਹਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਸਾ ਤੁ ਤਾਰਾਧਿਪਮੁਖੀ ਰਾਵਣੇਨ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਮ੍। ਗृਧ੍ਰਰਾਜਂ ਵਿਨਿਹਤਂ ਵਿਲਲਾਪ ਸੁਦੁਃਖਿਤਾ
ਉਹ ਤਾ, ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੇ, ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਗਿਦਰ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਰੋ ਪਈ।
ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਸ਼ਕੁਨਿਸ੍ਵਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍। ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਸੁਖਦੁਃਖੇषੁ ਨਰਾਣਾਂ ਪਰਿਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਚਿੰਨ੍ਹ, ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ, ਸੁਪਨੇ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਇਹ ਸਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਨੂਨਂ ਰਾਮ ਜਾਨਾਸਿ ਮਹਦ੍ਵ੍ਯਸਨਮਾਤ੍ਮਨਃ। ਧਾਵਨ੍ਤਿ ਨੂਨਂ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਮਦਰ੍ਥਂ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਰਾਮਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਕਾਕੁਤਸਥ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੌੜ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅਯਂ ਹਿ ਕृਪਯਾ ਰਾਮ ਮਾਂ ਤ੍ਰਾਤੁਮਿਹ ਸਂਗਤਃ। ਸ਼ੇਤੇ ਵਿਨਿਹਤੋ ਭੂਮੌ ਮਮਾਭਾਗ੍ਯਾਦ੍ ਵਿਹਂਗਮਃ
ਇਹ ਪੰਛੀ ਤਾ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਆਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਮਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਰਾਹਿ ਮਾਮਦ੍ਯ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਤਿ ਵਰਾਙ੍ਗਨਾ। ਸੁਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਸਮਾਕ੍ਰਨ੍ਦਚ੍ਛृਣ੍ਵਤਾਂ ਤੁ ਯਥਾਨ੍ਤਿਕੇ
''ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਕਾਕੁਤਸਥ! ਲਕਸ਼ਮਣ!'' — ਇਹ ਉੱਤਮ ਨਾਰੀ, ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ, ਉਮੀਦ ਕਰਦੀ ਕਿ ਨੇੜੇ ਵਾਲੇ ਸੁਣ ਲੈਣ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਕਾਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਾਂ ਕ੍ਲਿष੍ਟਮਾਲ੍ਯਾਭਰਣਾਂ ਵਿਲਪਨ੍ਤੀਮਨਾਥਵਤ੍। ਅਭ੍ਯਧਾਵਤ ਵੈਦੇਹੀਂ ਰਾਵਣੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਃ
ਉਹ, ਮਲਿਆ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਪਹਿਨੇ, ਬਿਨਾ ਸਹਾਰੇ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸਰਤਾਜ, ਵੈਦੇਹੀ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।
ਤਾਂ ਲਤਾਮਿਵ ਵੇष੍ਟਨ੍ਤੀਮਾਲਿਙ੍ਗਨ੍ਤੀਂ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮਾਨ੍। ਮੁਞ੍ਚ ਮੁਞ੍ਚੇਤਿ ਬਹੁਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਪ ਤਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਃ
ਜਿਵੇਂ ਬੇਲ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ''ਮੈਨੂੰ ਛੱਡੋ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡੋ'' ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਕ੍ਰੋਸ਼ਨ੍ਤੀਂ ਰਾਮ ਰਾਮੇਤਿ ਰਾਮੇਣ ਰਹਿਤਾਂ ਵਨੇ। ਜੀਵਿਤਾਨ੍ਤਾਯ ਕੇਸ਼ੇषੁ ਜਗ੍ਰਾਹਾਨ੍ਤਕਸਂਨਿਭਃ
''ਰਾਮਾ! ਰਾਮਾ!'' ਕਹਿ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਈ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਰਾਵਣ ਕੇਸਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹੋਵੇ।
ਪ੍ਰਧਰ੍षਿਤਾਯਾਂ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾਂ ਬਭੂਵ ਸਚਰਾਚਰਮ੍। ਜਗਤ੍ ਸਰ੍ਵਮਮਰ੍ਯਾਦਂ ਤਮਸਾਨ੍ਧੇਨ ਸਂਵृਤਮ੍
ਜਦ ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਬੇਇੱਜਤੀ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ — ਚਲਦੀ ਤੇ ਅਚਲ — ਬੇਕਾਇਦਾ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਗੂੜ੍ਹ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ।
ਨ ਵਾਤਿ ਮਾਰੁਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨਿष੍ਪ੍ਰਭੋऽਭੂਦ੍ ਦਿਵਾਕਰਃ। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੀਤਾਂ ਪਰਾਮृष੍ਟਾਂ ਦੇਵੋ ਦਿਵ੍ਯੇਨ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ
ਉਥੇ ਹਵਾ ਨਹੀਂ ਵਗਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਮਟਿਆ ਹੋ ਗਈ, ਜਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਿਵਿ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਕृਤਂ ਕਾਰ੍ਯਮਿਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਜਹਾਰ ਪਿਤਾਮਹਃ। ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾ ਵ੍ਯਥਿਤਾਸ਼੍ਚਾਸਨ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਪਰਮਰ੍षਯਃ
ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਪਿਤਾਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ,'' ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ ਵੀ ਹੋਏ ਤੇ ਦੁਖੀ ਵੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੀਤਾਂ ਪਰਾਮृष੍ਟਾਂ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯਵਾਸਿਨਃ। ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਵਿਨਾਸ਼ਂ ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ
ਜਦ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਸਮਝ ਆਈ ਕਿ ਹੁਣ ਰਾਵਣ ਦਾ ਨਾਸ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਸ ਤੁ ਤਾਂ ਰਾਮ ਰਾਮੇਤਿ ਰੁਦਤੀਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਤਿ ਚ। ਜਗਾਮਾਦਾਯ ਚਾਕਾਸ਼ਂ ਰਾਵਣੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਪਰ ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ''ਰਾਮਾ!'' ਤੇ ''ਲਕਸ਼ਮਣ!'' ਕਹਿ ਕੇ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਲੈ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲਿਆ।
ਤਪ੍ਤਾਭਰਣਵਰ੍ਣਾਙ੍ਗੀ ਪੀਤਕੌਸ਼ੇਯਵਾਸਿਨੀ। ਰਰਾਜ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੀ ਤੁ ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਸੌਦਾਮਨੀ ਯਥਾ
ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਅੰਗ ਤੇ ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਉਦ੍ਧੂਤੇਨ ਚ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪੀਤੇਨ ਰਾਵਣਃ। ਅਧਿਕਂ ਪਰਿਬਭ੍ਰਾਜ ਗਿਰਿਰ੍ਦੀਪ੍ਤ ਇਵਾਗ੍ਨਿਨਾ
ਉਸ ਦੇ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਚਮਕਦਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜਲਦਾ ਹੋਇਆ ਪਹਾੜ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਰਮਕਲ੍ਯਾਣ੍ਯਾਸ੍ਤਾਮ੍ਰਾਣਿ ਸੁਰਭੀਣਿ ਚ। ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਰਾਣਿ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਅਭ੍ਯਕੀਰ੍ਯਨ੍ਤ ਰਾਵਣਮ੍
ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਰੀ ਤੋਂ, ਸੁਗੰਧਤ ਲਾਲ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਰਾਵਣ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਕੌਸ਼ੇਯਮੁਦ੍ਧੂਤਮਾਕਾਸ਼ੇ ਕਨਕਪ੍ਰਭਮ੍। ਬਭੌ ਚਾਦਿਤ੍ਯਰਾਗੇਣ ਤਾਮ੍ਰਮਭ੍ਰਮਿਵਾਤਪੇ
ਉਸ ਦੇ ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਜਗਮਗਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਦ੍ ਵਿਮਲਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਮਾਕਾਸ਼ੇ ਰਾਵਣਾਙ੍ਕਗਮ੍। ਨ ਰਰਾਜ ਵਿਨਾ ਰਾਮਂ ਵਿਨਾਲਮਿਵ ਪਙ੍ਕਜਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਸਾਫ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿਹਰਾ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਟਿਕਿਆ, ਰਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਡੰਡਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਇਆ ਕਮਲ।
ਬਭੂਵ ਜਲਦਂ ਨੀਲਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਇਵੋਦਿਤਃ। ਸੁਲਲਾਟਂ ਸੁਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਪਦ੍ਮਗਰ੍ਭਾਭਮਵ੍ਰਣਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਸੋਹਣੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਵਧੀਆ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ, ਕਮਲ ਦੇ ਦਿਲ ਵਾਂਗ ਨਿਰਮਲ, ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਪਿੱਛੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲੈਃ ਸੁਵਿਮਲੈਰ੍ਦਨ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਭਾਵਦ੍ਭਿਰਲਂਕृਤਮ੍। ਤਸ੍ਯਾਃ ਸੁਨਯਨਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਮਾਕਾਸ਼ੇ ਰਾਵਣਾਙ੍ਕਗਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ, ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਸਾਫ ਚਿੱਟੇ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਰੁਦਿਤਂ ਵ੍ਯਪਮृष੍ਟਾਸ੍ਰਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਵਤ੍ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍। ਸੁਨਾਸਂ ਚਾਰੁਤਾਮ੍ਰੋष੍ਠਮਾਕਾਸ਼ੇ ਹਾਟਕਪ੍ਰਭਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਰੋ ਰਿਹਾ ਚਿਹਰਾ, ਅੰਸੂ ਪੋਂਝ ਕੇ, ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰਾ, ਸੁੰਦਰ ਨੱਕ ਤੇ ਲਾਲ ਹੋਠਾਂ ਨਾਲ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸਮਾਧੂਤਂ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਦ੍ ਵਦਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍। ਸ਼ੁਸ਼ੁਭੇ ਨ ਵਿਨਾ ਰਾਮਂ ਦਿਵਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਇਵੋਦਿਤਃ
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਹਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਉਸ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ, ਰਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਚੰਨ।
ਸਾ ਹੇਮਵਰ੍ਣਾ ਨੀਲਾਙ੍ਗਂ ਮੈਥਿਲੀ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਮ੍। ਸ਼ੁਸ਼ੁਭੇ ਕਾਞ੍ਚਨੀ ਕਾਞ੍ਚੀ ਨੀਲਂ ਗਜਮਿਵਾਸ਼੍ਰਿਤਾ
ਉਹ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਮੈਥਿਲੀ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਕਾਲੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਮਰਬੰਦ ਨੀਲੇ ਹਾਥੀ 'ਤੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸਾ ਪਦ੍ਮਪੀਤਾ ਹੇਮਾਭਾ ਰਾਵਣਂ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ। ਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ ਘਨਮਿਵਾਵਿਸ਼੍ਯ ਸ਼ੁਸ਼ੁਭੇ ਤਪ੍ਤਭੂषਣਾ
ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਸੋਨੇ ਦੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਰਾਵਣ ਵਿੱਚ ਵਿਦਯੁਤ ਵਾਂਗ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਘੁਸ ਗਈ, ਤੇ ਤਪਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾ ਭੂषਣਘੋषੇਣ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਬਭੂਵ ਵਿਮਲੋ ਨੀਲਃ ਸਘੋष ਇਵ ਤੋਯਦਃ
ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਨੀਲਾ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਲਾ ਬੱਦਲ।
ਉਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗਚ੍ਯੁਤਾ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਸੀਤਾਯਾ ਹ੍ਰਿਯਮਾਣਾਯਾਃ ਪਪਾਤ ਧਰਣੀਤਲੇ
ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੂਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਪਈ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਸੀ।