ਵਜ੍ਰਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਬਾਣਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਰਾਮਸ੍ਯ ਰਾਵਣ। ਅਲ੍ਪਬੁਦ੍ਧੇ ਹਰਸ੍ਯੇਨਾਂ ਵਧਾਯ ਖਲੁ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍
ਰਾਵਣ, ਤੇਰੀ ਅਕਲ ਘੱਟ ਹੈ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਤੀਰ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਹੈ।
ਸਮਿਤ੍ਰਬਨ੍ਧੁਃ ਸਾਮਾਤ੍ਯਃ ਸਬਲਃ ਸਪਰਿਚ੍ਛਦਃ। ਵਿषਪਾਨਂ ਪਿਬਸ੍ਯੇਤਤ੍ ਪਿਪਾਸਿਤ ਇਵੋਦਕਮ੍
ਮਿੱਤਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਮੰਤਰੀ, ਫੌਜ ਤੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਤੂੰ ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਤਲਬ ਹੋਵੇ, ਵਿਸ਼ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
ਅਨੁਬਨ੍ਧਮਜਾਨਨ੍ਤਃ ਕਰ੍ਮਣਾਮਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਾਃ। ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵ ਵਿਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਤ੍ਵਂ ਵਿਨਸ਼ਿष੍ਯਸਿ
ਜੋ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਤੇ ਸੋਚਣ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਵੇਂਗਾ।
ਬਦ੍ਧਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕਾਲਪਾਸ਼ੇਨ ਕ੍ਵ ਗਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ। ਵਧਾਯ ਬਡਿਸ਼ਂ ਗृਹ੍ਯ ਸਾਮਿषਂ ਜਲਜੋ ਯਥਾ
ਤੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਫੰਦੇ ਵਿੱਚ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਬਚੇਂਗਾ? ਜਿਵੇਂ ਮੱਛੀ ਚਾਰ ਨਾਲ ਫੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਵੀ ਨਾਸ ਲਈ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈਂ।
ਨਹਿ ਜਾਤੁ ਦੁਰਾਧਰ੍षੌ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੌ ਤਵ ਰਾਵਣ। ਧਰ੍षਣਂ ਚਾਸ਼੍ਰਮਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਮਿष੍ਯੇਤੇ ਤੁ ਰਾਘਵੌ
ਰਾਵਣ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤ, ਕਾਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ, ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਹੋਈ ਹਮਲਾ ਜਾਂ ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਦੇ ਵੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।
ਯਥਾ ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਭੀਰੁਣਾ ਲੋਕਗਰ੍ਹਿਤਮ੍। ਤਸ੍ਕਰਾਚਰਿਤੋ ਮਾਰ੍ਗੋ ਨੈष ਵੀਰਨਿषੇਵਿਤਃ
ਜੋ ਕੰਮ ਤੂੰ ਕੀਤਾ, ਡਰਪੋਕੀ ਨਾਲ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਵਲੋਂ ਨਿੰਦਾ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਚੋਰਾਂ ਦੀ ਰਾਹ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਦੀ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।
ਯੁਦ੍ਧ੍ਯਸ੍ਵ ਯਦਿ ਸ਼ੂਰੋऽਸਿ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਤਿष੍ਠ ਰਾਵਣ। ਸ਼ਯਿष੍ਯਸੇ ਹਤੋ ਭੂਮੌ ਯਥਾ ਭ੍ਰਾਤਾ ਖਰਸ੍ਤਥਾ
ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਲੜ! ਇੱਕ ਪਲ ਖੜਾ ਰਹਿ, ਰਾਵਣ। ਤੂੰ ਜਿਵੇਂ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਖਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮਿੱਟੀ 'ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਪਿਆ ਹੋਵੇਂਗਾ।
ਪਰੇਤਕਾਲੇ ਪੁਰੁषੋ ਯਤ੍ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ। ਵਿਨਾਸ਼ਾਯਾਤ੍ਮਨੋऽਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਪਨ੍ਨੋऽਸਿ ਕਰ੍ਮ ਤਤ੍
ਮੌਤ ਦੇ ਵੇਲੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਾਸ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਤੂੰ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਕੰਮ ਚੁਣਿਆ ਹੈ।
ਪਾਪਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਵੈ ਯਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਃ ਕੋ ਨੁ ਤਤ੍ ਪੁਮਾਨ੍। ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਲੋਕਾਧਿਪਤਿਃ ਸ੍ਵਯਂਭੂਰ੍ਭਗਵਾਨਪਿ
ਕਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਐਸਾ ਕੰਮ ਕਰੇ ਜਿਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਪਾਪ ਹੋਵੇ? ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਆਪ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਭਗਵਾਨ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਜਟਾਯੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਸਃ। ਨਿਪਪਾਤ ਭृਸ਼ਂ ਪृष੍ਠੇ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍
ਇਹ ਚੰਗਾ ਬਚਨ ਆਖ ਕੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜਟਾਯੂ ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਤਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਨਖੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੈਰ੍ਵਿਦਦਾਰ ਸਮਨ੍ਤਤਃ। ਅਧਿਰੂਢੋ ਗਜਾਰੋਹੋ ਯਥਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਦੁष੍ਟਵਾਰਣਮ੍
ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚੀਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਹਰ ਹਾਥੀ-ਸਵਾਰ ਬੁਰੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਵੜਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦਦਾਰ ਨਖੈਰਸ੍ਯ ਤੁਣ੍ਡਂ ਪृष੍ਠੇ ਸਮਰ੍ਪਯਨ੍। ਕੇਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚੋਤ੍ਪਾਟਯਾਮਾਸ ਨਖਪਕ੍ਸ਼ਮੁਖਾਯੁਧਃ
ਆਪਣੀ ਚੋਚ ਰਾਵਣ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਚੀਰਿਆ, ਤੇ ਨਖ, ਪੰਖ ਤੇ ਚੋਚ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਵੀ ਉਖਾੜਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਸ ਤਥਾ ਗृਧ੍ਰਰਾਜੇਨ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਮਾਨੋ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ। ਅਮਰ੍षਸ੍ਫੁਰਿਤੋष੍ਠਃ ਸਨ੍ ਪ੍ਰਾਕਮ੍ਪਤ ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਧਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਹੋਠ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕੰਪਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਤੇ ਉਹ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਸਮ੍ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਵੈਦੇਹੀਂ ਵਾਮੇਨਾਙ੍ਕੇਨ ਰਾਵਣਃ। ਤਲੇਨਾਭਿਜਘਾਨਾਰ੍ਤੋ ਜਟਾਯੁਂ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ
ਰਾਵਣ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਪੈਰ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
ਜਟਾਯੁਸ੍ਤਮਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤੁਣ੍ਡੇਨਾਸ੍ਯ ਖਗਾਧਿਪਃ। ਵਾਮਬਾਹੂਨ੍ ਦਸ਼ ਤਦਾ ਵ੍ਯਪਾਹਰਦਰਿਂਦਮਃ
ਪਰ ਜਟਾਯੂ, ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ, ਚੋਚ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਦਸ ਖੱਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਉਖਾੜ ਲਿਆ।
ਸਂਛਿਨ੍ਨਬਾਹੋਃ ਸਦ੍ਯੋ ਵੈ ਬਾਹਵਃ ਸਹਸਾਭਵਨ੍। ਵਿषਜ੍ਵਾਲਾਵਲੀਯੁਕ੍ਤਾ ਵਲ੍ਮੀਕਾਦਿਵ ਪਨ੍ਨਗਾਃ
ਜੋ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਵਾਪਸ ਉੱਗ ਆਈਆਂ, ਜ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਟੇ ਤੋਂ ਸੱਪ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ।
ਤਤਃ ਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਃ ਸੀਤਾਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍। ਮੁष੍ਟਿਭ੍ਯਾਂ ਚਰਣਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਗृਧ੍ਰਰਾਜਮਪੋਥਯਤ੍
ਫਿਰ ਦਸ-ਸਿਰ ਵਾਲਾ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਗਿਧਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮੁੱਕਿਆਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
ਤਤੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਸਂਗ੍ਰਾਮੋ ਬਭੂਵਾਤੁਲਵੀਰ੍ਯਯੋਃ। ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਚ ਮੁਖ੍ਯਸ੍ਯ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਪ੍ਰਵਰਸ੍ਯ ਚ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਹੋਈ।
ਤਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਯਚ੍ਛਮਾਨਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਸ ਰਾਵਣਃ। ਪਕ੍ਸ਼ੌ ਪਾਦੌ ਚ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੌ ਚ ਖਡ੍ਗਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਸੋऽਚ੍ਛਿਨਤ੍
ਜਟਾਯੂ ਰਾਮ ਦੀ ਖਾਤਰ ਲੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਕੱਢ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪੰਖ, ਪੈਰ ਤੇ ਪਾਸੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ।
ਸ ਚ੍ਛਿਨ੍ਨਪਕ੍ਸ਼ਃ ਸਹਸਾ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਰੌਦ੍ਰਕਰ੍ਮਣਾ। ਨਿਪਪਾਤ ਮਹਾਗृਧ੍ਰੋ ਧਰਣ੍ਯਾਮਲ੍ਪਜੀਵਿਤਃ
ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਕੌਰ-ਕ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਪੰਖ ਕੱਟੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਂ ਗਿਧਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ, ਅਚਾਨਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਤਿਤਂ ਭੂਮੌ ਕ੍ਸ਼ਤਜਾਰ੍ਦ੍ਰਂ ਜਟਾਯੁषਮ੍। ਅਭ੍ਯਧਾਵਤ ਵੈਦੇਹੀ ਸ੍ਵਬਨ੍ਧੁਮਿਵ ਦੁਃਖਿਤਾ
ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਡਿੱਗਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣ ਵਾਂਗ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜੀ।
ਤਂ ਨੀਲਜੀਮੂਤਨਿਕਾਸ਼ਕਲ੍ਪਂ ਸਪਾਣ੍ਡੁਰੋਰਸ੍ਕਮੁਦਾਰਵੀਰ੍ਯਮ੍। ਦਦਰ੍ਸ਼ ਲਙ੍ਕਾਧਿਪਤਿਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਜਟਾਯੁषਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਿਵਾਗ੍ਨਿਦਾਵਮ੍
ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਛਾਤੀ ਫਿੱਕੀ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਬੁਝਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਤਂ ਪਤ੍ਰਰਥਂ ਮਹੀਤਲੇ ਨਿਪਾਤਿਤਂ ਰਾਵਣਵੇਗਮਰ੍ਦਿਤਮ੍। ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਸਂਗृਹ੍ਯ ਸ਼ਸ਼ਿਪ੍ਰਭਾਨਨਾ ਰੁਰੋਦ ਸੀਤਾ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ਤਦਾ
ਫਿਰ, ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੇ, ਰਾਵਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗੇ ਅਤੇ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਰੋ ਪਈ।
thumb|ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੩-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਬਾਹਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਸਾ ਤੁ ਤਾਰਾਧਿਪਮੁਖੀ ਰਾਵਣੇਨ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਮ੍। ਗृਧ੍ਰਰਾਜਂ ਵਿਨਿਹਤਂ ਵਿਲਲਾਪ ਸੁਦੁਃਖਿਤਾ
ਉਹ ਤਾ, ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੇ, ਰਾਵਣ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਗਿਦਰ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਰੋ ਪਈ।
ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਸ਼ਕੁਨਿਸ੍ਵਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍। ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਸੁਖਦੁਃਖੇषੁ ਨਰਾਣਾਂ ਪਰਿਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਚਿੰਨ੍ਹ, ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ, ਸੁਪਨੇ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਇਹ ਸਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਨੂਨਂ ਰਾਮ ਜਾਨਾਸਿ ਮਹਦ੍ਵ੍ਯਸਨਮਾਤ੍ਮਨਃ। ਧਾਵਨ੍ਤਿ ਨੂਨਂ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਮਦਰ੍ਥਂ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਰਾਮਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਕਾਕੁਤਸਥ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੌੜ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅਯਂ ਹਿ ਕृਪਯਾ ਰਾਮ ਮਾਂ ਤ੍ਰਾਤੁਮਿਹ ਸਂਗਤਃ। ਸ਼ੇਤੇ ਵਿਨਿਹਤੋ ਭੂਮੌ ਮਮਾਭਾਗ੍ਯਾਦ੍ ਵਿਹਂਗਮਃ
ਇਹ ਪੰਛੀ ਤਾ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਆਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਮਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਰਾਹਿ ਮਾਮਦ੍ਯ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਤਿ ਵਰਾਙ੍ਗਨਾ। ਸੁਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਸਮਾਕ੍ਰਨ੍ਦਚ੍ਛृਣ੍ਵਤਾਂ ਤੁ ਯਥਾਨ੍ਤਿਕੇ
''ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਕਾਕੁਤਸਥ! ਲਕਸ਼ਮਣ!'' — ਇਹ ਉੱਤਮ ਨਾਰੀ, ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ, ਉਮੀਦ ਕਰਦੀ ਕਿ ਨੇੜੇ ਵਾਲੇ ਸੁਣ ਲੈਣ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਕਾਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਾਂ ਕ੍ਲਿष੍ਟਮਾਲ੍ਯਾਭਰਣਾਂ ਵਿਲਪਨ੍ਤੀਮਨਾਥਵਤ੍। ਅਭ੍ਯਧਾਵਤ ਵੈਦੇਹੀਂ ਰਾਵਣੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਃ
ਉਹ, ਮਲਿਆ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਪਹਿਨੇ, ਬਿਨਾ ਸਹਾਰੇ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਰਾਵਣ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸਰਤਾਜ, ਵੈਦੇਹੀ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।