ਖਰਸ੍ਯ ਨਿਧਨੇ ਦੇਵਿ ਜਨਸ੍ਥਾਨਵਧਂ ਪ੍ਰਤਿ। ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਵਿਵਿਧਾ ਵਾਚੋ ਵ੍ਯਾਹਰਨ੍ਤਿ ਮਹਾਵਨੇ
ਖਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੱਤਿਆ ਬਾਰੇ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਹਿਂਸਾਵਿਹਾਰਾ ਵੈਦੇਹਿ ਨ ਚਿਨ੍ਤਯਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤਾ ਤੁ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਸਂਰਕ੍ਤਲੋਚਨਾ
ਹੇ ਵਿਦੇਹੇ, ਤੂੰ ਇਹ ਹਿੰਸਾ ਤੇ ਜੁਲਮ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰੱਖ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਲੋਂ ਇਹ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰ ਬੈਠੀ।
ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਪਰੁषਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਮ੍। ਅਨਾਰ੍ਯਾਕਰੁਣਾਰਮ੍ਭ ਨृਸ਼ਂਸ ਕੁਲਪਾਂਸਨ
ਉਸ ਨੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀਆਂ, "ਤੂੰ ਅਨਾਰੀ, ਦਿਲੋਂ ਬੇਮਿਹਰ, ਕਠੋਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਨਾਕ ਕਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।"
ਅਹਂ ਤਵ ਪ੍ਰਿਯਂ ਮਨ੍ਯੇ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵ੍ਯਸਨਂ ਮਹਤ੍। ਰਾਮਸ੍ਯ ਵ੍ਯਸਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੇਨੈਤਾਨਿ ਪ੍ਰਭਾषਸੇ
"ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਤੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।"
ਨੈਵ ਚਿਤ੍ਰਂ ਸਪਤ੍ਨੇषੁ ਪਾਪਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਯਦ੍ ਭਵੇਤ੍। ਤ੍ਵਦ੍ਵਿਧੇषੁ ਨृਸ਼ਂਸੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨਚਾਰਿषੁ
"ਵੈਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾੜਾ ਵਾਪਰ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ। ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕਠੋਰ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛੁਪ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।"
ਸੁਦੁष੍ਟਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਨੇ ਰਾਮਮੇਕਮੇਕੋऽਨੁਗਚ੍ਛਸਿ। ਮਮ ਹੇਤੋਃ ਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਨ੍ਨਃ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੋ ਭਰਤੇਨ ਵਾ
"ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕੱਲਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਚਾਹੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜਾਂ ਭਾਰਤ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਤੂੰ ਲੁਕ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈਂ।"
ਤਨ੍ਨ ਸਿਧ੍ਯਤਿ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਤਵਾਪਿ ਭਰਤਸ੍ਯ ਵਾ। ਕਥਮਿਨ੍ਦੀਵਰਸ਼੍ਯਾਮਂ ਰਾਮਂ ਪਦ੍ਮਨਿਭੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
"ਪਰ ਇਹ ਤੇਰਾ ਜਾਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਕਦੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਸੁਮੀਤਰਾ ਪੁੱਤ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਕਮਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪਤੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ—"
ਉਪਸਂਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਕਾਮਯੇਯਂ ਪृਥਗ੍ਜਨਮ੍। ਸਮਕ੍ਸ਼ਂ ਤਵ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍
"—ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਰਦ ਵਲ ਕਦੇ ਵੀ ਮਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ, ਹੇ ਸੁਮੀਤਰਾ ਪੁੱਤ, ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗੀ।"
ਰਾਮਂ ਵਿਨਾ ਕ੍ਸ਼ਣਮਪਿ ਨੈਵ ਜੀਵਾਮਿ ਭੂਤਲੇ। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪਰੁषਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸੀਤਯਾ ਰੋਮਹਰ੍षਣਮ੍
"ਰਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੀ ਸਕਦੀ।" ਸੀਤਾ ਵਲੋਂ ਇਹ ਕੜੀਆਂ ਤੇ ਰੋਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ—
ਅਬ੍ਰਵੀਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਸੀਤਾਂ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਃ ਸ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ। ਉਤ੍ਤਰਂ ਨੋਤ੍ਸਹੇ ਵਕ੍ਤੁਂ ਦੈਵਤਂ ਭਵਤੀ ਮਮ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੇਵੀ ਵਰਗੀ ਹੈਂ।"
ਵਾਕ੍ਯਮਪ੍ਰਤਿਰੂਪਂ ਤੁ ਨ ਚਿਤ੍ਰਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਮੈਥਿਲਿ। ਸ੍ਵਭਾਵਸ੍ਤ੍ਵੇष ਨਾਰੀਣਾਮੇषੁ ਲੋਕੇषੁ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
"ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਉਣੀਆਂ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।"
ਵਿਮੁਕ੍ਤਧਰ੍ਮਾਸ਼੍ਚਪਲਾਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾ ਭੇਦਕਰਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ। ਨ ਸਹੇ ਹੀਦृਸ਼ਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵੈਦੇਹਿ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜੇ
"ਔਰਤਾਂ ਚੰਚਲ, ਬੇਰੋਕ, ਤਿੱਖੀਆਂ ਤੇ ਫੁਟ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਵਿਦੇਹੇ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਮੈਂ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦਾ।"
ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਯੋਰੁਭਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਤਪ੍ਤਨਾਰਾਚਸਂਨਿਭਮ੍। ਉਪਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤੁ ਮੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣੋ ਹਿ ਵਨੇਚਰਾਃ
"ਮੇਰੀ ਗੱਲ, ਜੋ ਦੋਨਾਂ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਪਦੇ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਲੰਘ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਗਵਾਹ ਬਣਨ।"
ਨ੍ਯਾਯਵਾਦੀ ਯਥਾ ਵਾਕ੍ਯਮੁਕ੍ਤੋऽਹਂ ਪਰੁषਂ ਤ੍ਵਯਾ। ਧਿਕ੍ ਤ੍ਵਾਮਦ੍ਯ ਵਿਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀਂ ਯਨ੍ਮਾਮੇਵਂ ਵਿਸ਼ਙ੍ਕਸੇ
"ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਹੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਬੈਠੀ। ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੈ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਸਮਝੀ।"
ਸ੍ਤ੍ਰੀਤ੍ਵਾਦ੍ ਦੁष੍ਟਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਗੁਰੁਵਾਕ੍ਯੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਯਤ੍ਰ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਃ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਵਰਾਨਨੇ
"ਤੇਰੀ ਔਰਤ ਹੋਣ ਤੇ ਮਾੜੀ ਸੋਚ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਹੀ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਾਮ ਕੋਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ।"
ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੁ ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿ ਸਮਗ੍ਰਾ ਵਨਦੇਵਤਾਃ। ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਹਿ ਘੋਰਾਣਿ ਯਾਨਿ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਮੇ। ਅਪਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸਹ ਰਾਮੇਣ ਪਸ਼੍ਯੇਯਂ ਪੁਨਰਾਗਤਃ
"ਹੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਤੈਨੂੰ ਰੱਖਣ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਡਰਾਉਣੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੜ ਵੇਖਾਂ।"
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤਾ ਤੁ ਰੁਦਤੀ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ। ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤੀਵ੍ਰਬਾष੍ਪਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਲੋਂ ਇਹ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਰੋਦੀ ਹੋਈ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭੀਜੀ ਹੋਈ, ਫਿਰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ:
ਗੋਦਾਵਰੀਂ ਪ੍ਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਹੀਨਾ ਰਾਮੇਣ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ। ਆਬਨ੍ਧਿष੍ਯੇऽਥਵਾ ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਵਿषਮੇ ਦੇਹਮਾਤ੍ਮਨਃ
"ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੈਂ ਗੋਦਾਵਰੀ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗੀ, ਜਾਂ ਫਾਹਾ ਲਾ ਲਵਾਂਗੀ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖਤਰਨਾਕ ਥਾਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗੀ।"
ਪਿਬਾਮਿ ਵਾ ਵਿषਂ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਂ ਪ੍ਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍। ਨ ਤ੍ਵਹਂ ਰਾਘਵਾਦਨ੍ਯਂ ਕਦਾਪਿ ਪੁਰੁषਂ ਸ੍ਪृਸ਼ੇ
ਮੈਂ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਲਵਾਂ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਕੂਦ ਪਵਾਂ, ਪਰ ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਰਦ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਲਾਵਾਂਗੀ।
ਇਤਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮਾਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਸੀਤਾ ਸ਼ੋਕਸਮਨ੍ਵਿਤਾ। ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਂ ਰੁਦਤੀ ਦੁਃਖਾਦੁਦਰਂ ਪ੍ਰਜਘਾਨ ਹ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ, ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪੇਟ ਮਾਰ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਤਾਮਾਰ੍ਤਰੂਪਾਂ ਵਿਮਨਾ ਰੁਦਨ੍ਤੀਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰਾਲੋਕ੍ਯ ਵਿਸ਼ਾਲਨੇਤ੍ਰਾਮ੍। ਆਸ਼੍ਵਾਸਯਾਮਾਸ ਨ ਚੈਵ ਭਰ੍ਤੁ- ਸ੍ਤਂ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਕਿਂਚਿਦੁਵਾਚ ਸੀਤਾ
ਉਸਨੂੰ ਇੰਨਾ ਦੁਖੀ, ਰੋਦੀ ਤੇ ਉਦੇਸ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਨੇ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਸੀਤਾਮਭਿਵਾਦ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ ਕਿਂਚਿਦਭਿਪ੍ਰਣਮ੍ਯ। ਅਵੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਬਹੁਸ਼ਃ ਸ ਮੈਥਿਲੀਂ ਜਗਾਮ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸਮੀਪਮਾਤ੍ਮਵਾਨ੍
ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਝੁਕ ਕੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਦਿਲੋਂ ਹੌਸਲਾ ਕਰ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।
thumb|षਟ੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ षਟ੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੩-
ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦਾ ਛਿਆਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੁਣ ਸੁਣੋ।
ਤਯਾ ਪਰੁषਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਕੁਪਿਤੋ ਰਾਘਵਾਨੁਜਃ। ਸ ਵਿਕਾਂਕ੍ਸ਼ਨ੍ ਭृਸ਼ਂ ਰਾਮਂ ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਨਚਿਰਾਦਿਵ
ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਕੜਵੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਰਾਘਵ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਤੜਪ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਤਦਾਸਾਦ੍ਯ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਨ੍ਤਰਮਾਸ੍ਥਿਤਃ। ਅਭਿਚਕ੍ਰਾਮ ਵੈਦੇਹੀਂ ਪਰਿਵ੍ਰਾਜਕਰੂਪਧृਕ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਸ਼ਮੁਖ ਨੇ ਮੌਕਾ ਲੱਭ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਵੈਦੇਹੀ ਵਲ ਜਾਚਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਪਾਇਆ।
ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਕਾषਾਯਸਂਵੀਤਃ ਸ਼ਿਖੀ ਛਤ੍ਰੀ ਉਪਾਨਹੀ। ਵਾਮੇ ਚਾਂਸੇऽਵਸਜ੍ਯਾਥ ਸ਼ੁਭੇ ਯष੍ਟਿਕਮਣ੍ਡਲੂ
ਉਹ ਨਰਮ ਕੇਸਰੀ ਚੋਲੇ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੂੜੀ, ਛਤਰੀ ਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਸੋਹਣੀ ਲਾਠੀ ਤੇ ਕਮੰਡਲ ਟੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪਰਿਵ੍ਰਾਜਕਰੂਪੇਣ ਵੈਦੇਹੀਮਨ੍ਵਵਰ੍ਤਤ। ਤਾਮਾਸਸਾਦਾਤਿਬਲੋ ਭ੍ਰਾਤृਭ੍ਯਾਂ ਰਹਿਤਾਂ ਵਨੇ
ਜਾਚਕ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਗਿਆ, ਜੋ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੀ ਸੀ।
ਰਹਿਤਾਂ ਸੂਰ੍ਯਚਨ੍ਦ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਸਂਧ੍ਯਾਮਿਵ ਮਹਤ੍ਤਮਃ। ਤਾਮਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਤਤੋ ਬਾਲਾਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੀਂ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੰਦਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਸੰਧਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹਨੂੰ ਇਕੱਲੀ, ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਚਿਰਚੜੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ।
ਰੋਹਿਣੀਂ ਸ਼ਸ਼ਿਨਾ ਹੀਨਾਂ ਗ੍ਰਹਵਦ੍ ਭृਸ਼ਦਾਰੁਣਃ। ਤਮੁਗ੍ਰਂ ਪਾਪਕਰ੍ਮਾਣਂ ਜਨਸ੍ਥਾਨਗਤਾ ਦ੍ਰੁਮਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਰੋਹਣੀ ਚੰਦਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਮਾੜੇ ਕੰਮਾਂ ਵਾਲਾ, ਜਨਸਥਾਨ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਲਈ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਵਾਂਗ ਸੀ।
ਸਂਦृਸ਼੍ਯ ਨ ਪ੍ਰਕਮ੍ਪਨ੍ਤੇ ਨ ਪ੍ਰਵਾਤਿ ਚ ਮਾਰੁਤਃ। ਸ਼ੀਘ੍ਰਸ੍ਰੋਤਾਸ਼੍ਚ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵੀਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਂ ਰਕ੍ਤਲੋਚਨਮ੍
ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨਾ ਦਰੱਖਤ ਹਿਲੇ, ਨਾ ਹਵਾ ਵੱਗੀ; ਤੇ ਤੇਜ਼ ਵੱਗਣ ਵਾਲੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਹੌਲੀ ਵੱਗਣ ਲੱਗ ਪਈ।