ਪਸ਼੍ਯਾਸ੍ਯ ਜृਮ੍ਭਮਾਣਸ੍ਯ ਦੀਪ੍ਤਾਮਗ੍ਨਿਸ਼ਿਖੋਪਮਾਮ੍। ਜਿਹ੍ਵਾਂ ਮੁਖਾਨ੍ਨਿਃਸਰਨ੍ਤੀਂ ਮੇਘਾਦਿਵ ਸ਼ਤਹ੍ਰਦਾਮ੍
ਦੇਖ, ਜਦ ਇਹ ਮ੍ਰਿਗ ਅੰਗੜਾਈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਜੀਭ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਪਦੇ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬਦਲਾਂ 'ਚੋਂ ਸੌ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ।
ਮਸਾਰਗਲ੍ਵਰ੍ਕਮੁਖਃ ਸ਼ਙ੍ਖਮੁਕ੍ਤਾਨਿਭੋਦਰਃ। ਕਸ੍ਯ ਨਾਮਾਨਿਰੂਪ੍ਯੋऽਸੌ ਨ ਮਨੋ ਲੋਭਯੇਨ੍ਮृਗਃ
ਇਸ ਮ੍ਰਿਗ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਨੀਲ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਪੇਟ ਸਾਂਪ ਅਤੇ ਮੋਤੀ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਐਸਾ ਅਣਵਿਆਖਿਆ ਮ੍ਰਿਗ, ਕਿਸ ਦਾ ਮਨ ਨਾ ਮੋਹ ਲੈਵੇ?
ਕਸ੍ਯ ਰੂਪਮਿਦਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਜਾਮ੍ਬੂਨਦਮਯਪ੍ਰਭਮ੍। ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਮਯਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਨ ਮਨੋ ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਜੰਬੂ ਨਦੀ ਦੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਨਾਨਾ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਦੇਵਤਮਈ ਇਹ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਿਸ ਦਾ ਮਨ ਹੈਰਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ?
ਮਾਂਸਹੇਤੋਰਪਿ ਮृਗਾਨ੍ ਵਿਹਾਰਾਰ੍ਥਂ ਚ ਧਨ੍ਵਿਨਃ। ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਰਾਜਾਨੋ ਮृਗਯਾਯਾਂ ਮਹਾਵਨੇ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮਾਸ ਲਈ ਜਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ, ਰਾਜੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਧਨੁ ਨਾਲ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਧਨਾਨਿ ਵ੍ਯਵਸਾਯੇਨ ਵਿਚੀਯਨ੍ਤੇ ਮਹਾਵਨੇ। ਧਾਤਵੋ ਵਿਵਿਧਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮਣਿਰਤ੍ਨਸੁਵਰ੍ਣਿਨਃ
ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਲੋਕ ਧਨ ਲੱਭਦੇ ਹਨ—ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ, ਮੋਤੀ, ਰਤਨ ਤੇ ਸੋਨਾ।
ਤਤ੍ ਸਾਰਮਖਿਲਂ ਨॄਣਾਂ ਧਨਂ ਨਿਚਯਵਰ੍ਧਨਮ੍। ਮਨਸਾ ਚਿਨ੍ਤਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਯਥਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਧਨ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਮੂਲ ਹੈ, ਜੋ ਧਨ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ।
ਅਰ੍ਥੀ ਯੇਨਾਰ੍ਥਕृਤ੍ਯੇਨ ਸਂਵ੍ਰਜਤ੍ਯਵਿਚਾਰਯਨ੍। ਤਮਰ੍ਥਮਰ੍ਥਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞਾਃ ਪ੍ਰਾਹੁਰਰ੍ਥ੍ਯਾਃ ਸੁਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਕੋਈ ਲਾਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਸੋਚੇ ਬਿਨਾ, ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਧਨ-ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ 'ਧਨ' ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਏਤਸ੍ਯ ਮृਗਰਤ੍ਨਸ੍ਯ ਪਰਾਰ੍ਘ੍ਯੇ ਕਾਞ੍ਚਨਤ੍ਵਚਿ। ਉਪਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਵੈਦੇਹੀ ਮਯਾ ਸਹ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾ
ਇਸ ਮ੍ਰਿਗ-ਰਤਨ ਦੀ ਕੀਮਤੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਲ 'ਤੇ, ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਵੈਦੇਹੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੈਠੇਗੀ।
ਨ ਕਾਦਲੀ ਨ ਪ੍ਰਿਯਕੀ ਨ ਪ੍ਰਵੇਣੀ ਨ ਚਾਵਿਕੀ। ਭਵੇਦੇਤਸ੍ਯ ਸਦृਸ਼ੀ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇऽਨੇਨੇਤਿ ਮੇ ਮਤਿਃ
ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਹੈ ਕਿ ਕਦਲੀ, ਪ੍ਰਿਯਕੀ, ਪ੍ਰਵੇਣੀ ਜਾਂ ਆਵਿਕੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਮ੍ਰਿਗ ਦੀ ਖਾਲ ਦੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ।
ਏष ਚੈਵ ਮृਗਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਯਸ਼੍ਚ ਦਿਵ੍ਯੋ ਨਭਸ਼੍ਚਰਃ। ਉਭਾਵੇਤੌ ਮृਗੌ ਦਿਵ੍ਯੌ ਤਾਰਾਮृਗਮਹੀਮृਗੌ
ਇਹ ਮ੍ਰਿਗ ਤੇ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਮਈ ਮ੍ਰਿਗ—ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ: ਤਾਰਾ-ਮ੍ਰਿਗ ਤੇ ਧਰਤੀ-ਮ੍ਰਿਗ।
ਯਦਿ ਵਾਯਂ ਤਥਾ ਯਨ੍ਮਾਂ ਭਵੇਦ੍ ਵਦਸਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ। ਮਾਯੈषਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਯੇਤਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋऽਸ੍ਯ ਵਧੋ ਮਯਾ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੇਹੋ ਜਿਹਾ ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਮ੍ਰਿਗ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਤੇਨ ਹਿ ਨृਸ਼ਂਸੇਨ ਮਾਰੀਚੇਨਾਕृਤਾਤ੍ਮਨਾ। ਵਨੇ ਵਿਚਰਤਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਹਿਂਸਿਤਾ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਾਃ
ਇਸ ਨਿਰਦਈ ਮਾਰੀਚ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਬੁਰੀ ਹੈ, ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਉਤ੍ਥਾਯ ਬਹਵੋऽਨੇਨ ਮृਗਯਾਯਾਂ ਜਨਾਧਿਪਾਃ। ਨਿਹਤਾਃ ਪਰਮੇष੍ਵਾਸਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਵਧ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਯਂ ਮृਗਃ
ਇਸ ਮ੍ਰਿਗ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਧਨੁਧਾਰੀ ਰਾਜੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਉਠੇ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮ੍ਰਿਗ ਮਾਰਨਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਸ੍ਤਾਦਿਹ ਵਾਤਾਪਿਃ ਪਰਿਭੂਯ ਤਪਸ੍ਵਿਨਃ। ਉਦਰਸ੍ਥੋ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਗਰ੍ਭੋऽਸ਼੍ਵਤਰੀਮਿਵ
ਇਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਤਾਪੀ ਨੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਠੱਗ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚੋਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਘੋੜੇ ਦਾ ਬੱਚਾ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ।
ਸ ਕਦਾਚਿਚ੍ਚਿਰਾਲ੍ਲੋਭਾਦਾਸਸਾਦ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍। ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਂ ਤੇਜਸਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬਭੂਵ ਹ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ, ਵਾਤਾਪੀ ਨੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਅਗਸਤ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਭੋਜਨ ਬਣ ਗਿਆ।
ਤ੍ਵਯਾਵਿਗਣ੍ਯ ਵਾਤਾਪੇ ਪਰਿਭੂਤਾਸ਼੍ਚ ਤੇਜਸਾ। ਜੀਵਲੋਕੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਸਿ ਜਰਾਂ ਗਤਃ
ਵਾਤਾਪੀ, ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਲੋਕ ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਠੱਗੇ ਤੇ ਹਰਾਏ ਗਏ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬੁਢਾਪੇ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈਂ।
ਤਦ੍ ਰਕ੍ਸ਼ੋ ਨ ਭਵੇਦੇਵ ਵਾਤਾਪਿਰਿਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ। ਮਦ੍ਵਿਧਂ ਯੋऽਤਿਮਨ੍ਯੇਤ ਧਰ੍ਮਨਿਤ੍ਯਂ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਕੋਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਨੂੰ ਤਿਰਸਕਾਰ ਕਰੇ, ਉਹ ਅਸਲ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਤਾਪੀ ਸੀ।
ਭਵੇਦ੍ਧਤੋऽਯਂ ਵਾਤਾਪਿਰਗਸ੍ਤ੍ਯੇਨੇਵ ਮਾ ਗਤਃ। ਇਹ ਤ੍ਵਂ ਭਵ ਸਂਨਦ੍ਧੋ ਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤੋ ਰਕ੍ਸ਼ ਮੈਥਿਲੀਮ੍
ਉਹ ਵਾਤਾਪੀ ਵਾਂਗ ਅੰਤ ਪਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਗਸਤ ਨੇ ਵਾਤਾਪੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਤੇ ਚੌਕਸ ਹੋ ਕੇ ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
ਅਸ੍ਯਾਮਾਯਤ੍ਤਮਸ੍ਮਾਕਂ ਯਤ੍ ਕृਤ੍ਯਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ। ਅਹਮੇਨਂ ਵਧਿष੍ਯਾਮਿ ਗ੍ਰਹੀष੍ਯਾਮ੍ਯਥਵਾ ਮृਗਮ੍
ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਤਨ, ਇੱਥੇ ਸਾਡਾ ਕਰਤਵ ਹੈ ਸੀਤਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ ਜਾਂ ਫੜ ਲਵਾਂਗਾ।
ਯਾਵਦ੍ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਮृਗਮਾਨਯਿਤੁਂ ਦ੍ਰੁਤਮ੍। ਪਸ਼੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਮृਗਤ੍ਵਚਿ ਗਤਾਂ ਸ੍ਪृਹਾਮ੍
ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਮ੍ਰਿਗ ਨੂੰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੇਖ ਕਿ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਖਾਲ ਲਈ ਕਿੰਨੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਚਾ ਪ੍ਰਧਾਨਯਾ ਹ੍ਯੇष ਮृਗੋऽਦ੍ਯ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਅਪ੍ਰਮਤ੍ਤੇਨ ਤੇ ਭਾਵ੍ਯਮਾਸ਼੍ਰਮਸ੍ਥੇਨ ਸੀਤਯਾ
ਇਹ ਮ੍ਰਿਗ ਅੱਜ ਜੀਵਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਖਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਖਾਸੀਅਤ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਚੌਕਸ ਰਹਿਣਾ।
ਯਾਵਤ੍ ਪृषਤਮੇਕੇਨ ਸਾਯਕੇਨ ਨਿਹਨ੍ਮ੍ਯਹਮ੍। ਹਤ੍ਵੈਤਚ੍ਚਰ੍ਮ ਚਾਦਾਯ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇष੍ਯਾਮਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ
ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਇੱਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਇਸ ਚਿਤਕਬਰੇ ਮ੍ਰਿਗ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ, ਉਸ ਦੀ ਖਾਲ ਲੈ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ।
ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨਾਤਿਬਲੇਨ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਜਟਾਯੁषਾ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤਾ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ। ਭਵਾਪ੍ਰਮਤ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਮੈਥਿਲੀਂ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸਰ੍ਵਤ ਏਵ ਸ਼ਙ੍ਕਿਤਃ
ਮਹਾਨ ਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਪੰਛੀ ਜਟਾਯੂ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਚੌਕਸ ਰਹਿ ਕੇ ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੀ, ਹਰ ਪਲ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ।
thumb|ਚਤੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੩-
ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੀ ਚੁਆਲੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੁਣੋ।
ਤਥਾ ਤੁ ਤਂ ਸਮਾਦਿਸ਼੍ਯ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ। ਬਬਨ੍ਧਾਸਿਂ ਮਹਾਤੇਜਾ ਜਾਮ੍ਬੂਨਦਮਯਤ੍ਸਰੁਮ੍
ਭਰਾ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਤਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜੰਬੂਨਦ ਦੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਣੀ ਤਲਵਾਰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਈ।
ਤਤਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਨਤਂ ਚਾਪਮਾਦਾਯਾਤ੍ਮਵਿਭੂषਣਮ੍। ਆਬਧ੍ਯ ਚ ਕਪਾਲੌ ਦ੍ਵੌ ਜਗਾਮੋਦਗ੍ਰਵਿਕ੍ਰਮਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਕਰੀ ਧਨੁ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ੋਭਾ ਸੀ, ਚੁੱਕ ਕੇ, ਦੋ ਤੂਣੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਤਂ ਵਨ੍ਯਰਾਜੋ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਮਾਪਤਨ੍ਤਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵੈ। ਬਭੂਵਾਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤਸ੍ਤ੍ਰਾਸਾਤ੍ ਪੁਨਃ ਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨੇऽਭਵਤ੍
ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਦੌੜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਡਰ ਕਰਕੇ ਲੁਕ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਮੁੜ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ।
ਬਦ੍ਧਾਸਿਰ੍ਧਨੁਰਾਦਾਯ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰਾਵ ਯਤੋ ਮृਗਃ। ਤਂ ਸ੍ਮ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਰੂਪੇਣ ਦ੍ਯੋਤਯਨ੍ਤਮਿਵਾਗ੍ਰਤਃ
ਤਲਵਾਰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਧਨੁ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਹ ਮ੍ਰਿਗ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਚਮਕਦੇ ਵੇਖਦਾ।
ਅਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਧਾਵਨ੍ਤਂ ਧਨੁष੍ਪਾਣਿਰ੍ਮਹਾਵਨੇ। ਅਤਿਵृਤ੍ਤਮਿਵੋਤ੍ਪਾਤਾਲ੍ਲੋਭਯਾਨਂ ਕਦਾਚਨ
ਜਦ ਉਹ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਧਨੁ ਪਕੜ ਕੇ ਦੌੜਦਾ, ਰਾਮ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੇਖਦਾ, ਕਦੇ ਅਜੀਬ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ, ਕਦੇ ਲੁਭਾਉਂਦਾ।
ਸ਼ਙ੍ਕਿਤਂ ਤੁ ਸਮੁਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮੁਤ੍ਪਤਨ੍ਤਮਿਵਾਮ੍ਬਰਮ੍। ਦृਸ਼੍ਯਮਾਨਮਦृਸ਼੍ਯਂ ਚ ਵਨੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇषੁ ਕੇषੁਚਿਤ੍
ਉਹ ਮ੍ਰਿਗ ਸ਼ੱਕੀ, ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਉੱਡਦਾ ਜਾਪਦਾ, ਕਦੇ ਦਿਸਦਾ, ਕਦੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ।