ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਤਤ੍ ਸਖੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਯਦਰ੍ਥਂ ਵਯਮਾਗਤਾਃ। ਸ ਰਾਵਣਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਾਰੀਚੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਤਦਾ
'ਦੋਸਤ, ਜਲਦੀ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ ਹੈ।' ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਰੀਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ—
ਮृਗੋ ਭੂਤ੍ਵਾऽऽਸ਼੍ਰਮਦ੍ਵਾਰਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਿਚਚਾਰ ਹ। ਸ ਤੁ ਰੂਪਂ ਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਮਹਦਦ੍ਭੁਤਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਹਿਰਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ; ਉਹ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਜੀਬ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਮਣਿਪ੍ਰਵਰਸ਼ृਙ੍ਗਾਗ੍ਰਃ ਸਿਤਾਸਿਤਮੁਖਾਕृਤਿਃ। ਰਕ੍ਤਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਮੁਖ ਇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲੋਤ੍ਪਲਸ਼੍ਰਵਾਃ
ਉਸਦੇ ਸਿੰਗ ਚਮਕਦੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ, ਚਿਹਰਾ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਕਾਲਾ; ਮੂੰਹ ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਰਗਾ, ਕੰਨ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ।
ਕਿਂਚਿਦਭ੍ਯੁਨ੍ਨਤਗ੍ਰੀਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਨਿਭੋਦਰਃ। ਮਧੂਕਨਿਭਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਚ ਕਞ੍ਜਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਸਂਨਿਭਃ
ਉਸਦੀ ਗਰਦਨ ਥੋੜ੍ਹੀ ਉੱਪਰ ਚੁਕੀ ਹੋਈ, ਪੇਟ ਨੀਲੇ ਪਥਰ ਵਾਂਗ; ਪਾਸੇ ਮਿੱਠੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗੇ, ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਵਾਂਗ।
ਵੈਦੂਰ੍ਯਸਂਕਾਸ਼ਖੁਰਸ੍ਤਨੁਜਙ੍ਘਃ ਸੁਸਂਹਤਃ। ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਯੁਧਸਵਰ੍ਣੇਨ ਪੁਚ੍ਛੇਨੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵਿਰਾਜਿਤਃ
ਖੁਰ ਵਿਦੂਰੀਆ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਲੱਤਾਂ ਪਤਲੀਆਂ ਤੇ ਸੁੰਦਰ; ਪੂੰਛ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਉੱਪਰ ਚਮਕ ਰਹੀ।
ਮਨੋਹਰਸ੍ਨਿਗ੍ਧਵਰ੍ਣੋ ਰਤ੍ਨੈਰ੍ਨਾਨਾਵਿਧੈਰ੍ਵृਤਃ। ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਜਾਤੋ ਮृਗਃ ਪਰਮਸ਼ੋਭਨਃ
ਉਹ ਮਨਮੋਹਣ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ; ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣਾ ਹਿਰਨ ਬਣ ਗਿਆ।
ਵਨਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਯਨ੍ ਰਮ੍ਯਂ ਰਾਮਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਚ ਤਤ੍। ਮਨੋਹਰਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਂ ਰੂਪਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਸੋਹਣੇ ਜੰਗਲ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦਾ, ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਮਨਮੋਹਣ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਲੋਭਨਾਰ੍ਥਂ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਨਾਨਾਧਾਤੁਵਿਚਿਤ੍ਰਿਤਮ੍। ਵਿਚਰਨ੍ ਗਚ੍ਛਤੇ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ਼ਾਦ੍ਵਲਾਨਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਣ ਲਈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ, ਉਹ ਹਿਰਨ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਘਾਹ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
ਰੌਪ੍ਯੈਰ੍ਬਿਨ੍ਦੁਸ਼ਤੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਂ ਭੂਤ੍ਵਾ ਚ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਃ। ਵਿਟਪੀਨਾਂ ਕਿਸਲਯਾਨ੍ ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ ਵਿਚਚਾਰ ਹ
ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਧੱਬਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਨਮੋਹਣ ਹਿਰਨ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਨਰਮ ਪੱਤੀਆਂ ਖਾਂਦਾ, ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
ਕਦਲੀਗृਹਕਂ ਗਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਣਿਕਾਰਾਨਿਤਸ੍ਤਤਃ। ਸਮਾਸ਼੍ਰਯਨ੍ ਮਨ੍ਦਗਤਿਂ ਸੀਤਾਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤਤਃ
ਕੇਲੇ ਦੇ ਬਾਗ 'ਚ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਕਰਣਿਕਾਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ 'ਤੇ; ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲਦਾ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਝਲਕ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ।
ਰਾਜੀਵਚਿਤ੍ਰਪृष੍ਠਃ ਸ ਵਿਰਰਾਜ ਮਹਾਮृਗਃ। ਰਾਮਾਸ਼੍ਰਮਪਦਾਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਵਿਚਚਾਰ ਯਥਾਸੁਖਮ੍
ਕਮਲ ਦੇ ਨਕਸ਼ ਵਾਲੀ ਪਿੱਠ ਨਾਲ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਹਿਰਨ ਚਮਕਦਾ ਸੀ; ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ।
ਪੁਨਰ੍ਗਤ੍ਵਾ ਨਿਵृਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵਿਚਚਾਰ ਮृਗੋਤ੍ਤਮਃ। ਗਤ੍ਵਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਤ੍ਵਰਯਾ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਤਿਨਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਉਹ ਵਧੀਆ ਹਿਰਨ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੂਰ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਮੁੜ ਆ ਜਾਂਦਾ; ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੂਰ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਮੁੜ ਆ ਗਿਆ।
ਵਿਕ੍ਰੀਡਂਸ਼੍ਚ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਭੂਮੌ ਪੁਨਰੇਵ ਨਿषੀਦਤਿ। ਆਸ਼੍ਰਮਦ੍ਵਾਰਮਾਗਮ੍ਯ ਮृਗਯੂਥਾਨਿ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਖੇਡਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਮੁੜ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੱਲ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਮृਗਯੂਥੈਰਨੁਗਤਃ ਪੁਨਰੇਵ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ। ਸੀਤਾਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਕਾਂਕ੍ਸ਼ਨ੍ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਮृਗਤਾਂ ਗਤਃ
ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੀਤਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਹਿਰਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਭ੍ਰਮਤਿ ਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਵਿਨਿष੍ਪਤਨ੍। ਸਮੁਦ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਤਂ ਮृਗਾ ਯੇऽਨ੍ਯੇ ਵਨੇਚਰਾਃ
ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਗੋਲ ਰੂਪਾਂ 'ਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਹਿਰਣ ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਹਨ।
ਉਪਗਮ੍ਯ ਸਮਾਘ੍ਰਾਯ ਵਿਦ੍ਰਵਨ੍ਤਿ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼। ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ ਸੋऽਪਿ ਤਾਨ੍ ਵਨ੍ਯਾਨ੍ ਮृਗਾਨ੍ ਮृਗਵਧੇ ਰਤਃ
ਹਿਰਣ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੂੰਘਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਦੱਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ 'ਚ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ, ਉਹ ਜੰਗਲੀ ਹਿਰਣਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦਨਾਰ੍ਥਂ ਭਾਵਸ੍ਯ ਨ ਭਕ੍ਸ਼ਯਤਿ ਸਂਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍। ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਨੇਵ ਤਤਃ ਕਾਲੇ ਵੈਦੇਹੀ ਸ਼ੁਭਲੋਚਨਾ
ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਸੁਰਤ ਛੁਪਾਉਣ ਲਈ, ਉਹ ਹਿਰਣਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਖਾਂਦਾ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਵੈਦੇਹੀ—
ਕੁਸੁਮਾਪਚਯੇ ਵ੍ਯਗ੍ਰਾ ਪਾਦਪਾਨਤ੍ਯਵਰ੍ਤਤ। ਕਰ੍ਣਿਕਾਰਾਨਸ਼ੋਕਾਂਸ਼੍ਚ ਚੂਤਾਂਸ਼੍ਚ ਮਦਿਰੇਕ੍ਸ਼ਣਾ
ਫੁੱਲ ਚੁੱਕਣ ਵਿਚ ਲੱਗੀ, ਉਹ ਕਰਣਿਕਾਰ, ਅਸ਼ੋਕ ਤੇ ਅੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਸਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ।
ਕੁਸੁਮਾਨ੍ਯਪਚਿਨ੍ਵਨ੍ਤੀ ਚਚਾਰ ਰੁਚਿਰਾਨਨਾ। ਅਨਰ੍ਹਾ ਵਨਵਾਸਸ੍ਯ ਸਾ ਤਂ ਰਤ੍ਨਮਯਂ ਮृਗਮ੍
ਫੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹੀ; ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਰਤਨ ਜਿਹਾ ਹਿਰਣ ਵੇਖਿਆ।
ਮੁਕ੍ਤਾਮਣਿਵਿਚਿਤ੍ਰਾਙ੍ਗਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪਰਮਾਙ੍ਗਨਾ। ਤਂ ਵੈ ਰੁਚਿਰਦਨ੍ਤੋष੍ਠਂ ਰੂਪ੍ਯਧਾਤੁਤਨੂਰੁਹਮ੍
ਉੱਚੀ ਪਦਵੀ ਵਾਲੀ ਨੇ ਮੋਤੀ ਤੇ ਮਣਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲਾ ਹਿਰਣ ਵੇਖਿਆ; ਚਮਕਦਾਰ ਦੰਦ ਤੇ ਹੋਠ, ਚਾਂਦੀ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਵਾਲਾ।
ਵਿਸ੍ਮਯੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਨਯਨਾ ਸਸ੍ਨੇਹਂ ਸਮੁਦੈਕ੍ਸ਼ਤ। ਸ ਚ ਤਾਂ ਰਾਮਦਯਿਤਾਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਮਾਯਾਮਯੋ ਮृਗਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਖਿੜ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਤੱਕਦੀ ਰਹੀ; ਤੇ ਮਾਇਆ ਵਾਲਾ ਹਿਰਣ ਰਾਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ।
ਵਿਚਚਾਰ ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦੀਪਯਨ੍ਨਿਵ ਤਦ੍ ਵਨਮ੍। ਅਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਮਯਂ ਮृਗਮ੍। ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਪਰਮਂ ਸੀਤਾ ਜਗਾਮ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ
ਉਹ ਉਥੇ ਘੁੰਮਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਮਕਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ; ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਕਈ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲਾ ਹਿਰਣ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੀਤਾ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਵੱਡੀ ਹੈਰਾਨੀ ਵਿਚ ਪੈ ਗਈ।
thumb|ਤ੍ਰਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੩-
ਹੁਣ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦਾ ਚੁਨਤਾਲੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਸਾ ਤਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣੀ ਕੁਸੁਮਾਨਿ ਵਿਚਿਨ੍ਵਤੀ। ਹੇਮਰਾਜਤਵਰ੍ਣਾਭ੍ਯਾਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਭ੍ਯਾਮੁਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਉਹ, ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਫੁੱਲ ਚੁੱਕਦੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਦੇ ਪਾਸੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾ ਚਾਨਵਦ੍ਯਾਙ੍ਗੀ ਮृष੍ਟਹਾਟਕਵਰ੍ਣਿਨੀ। ਭਰ੍ਤਾਰਮਪਿ ਚਕ੍ਰਨ੍ਦ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਚੈਵ ਸਾਯੁਧਮ੍
ਖੁਸ਼ ਤੇ ਨਿਖੁੱਟ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਲੱਖਮਣ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਆਹੂਯਾਹੂਯ ਚ ਪੁਨਸ੍ਤਂ ਮृਗਂ ਸਾਧੁ ਵੀਕ੍ਸ਼ਤੇ। ਆਗਚ੍ਛਾਗਚ੍ਛ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਵੈ ਆਰ੍ਯਪੁਤ੍ਰ ਸਹਾਨੁਜ
ਬਾਰ ਬਾਰ ਬੁਲਾਉਂਦੀ, ਉਹ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੱਕਦੀ ਹੈ; 'ਆਓ, ਆਓ ਜਲਦੀ, ਆਦਰਯੋਗ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨਾਲ!'
ਤਾਵਾਹੂਤੌ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰੌ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ। ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣੌ ਤੁ ਤਂ ਦੇਸ਼ਂ ਤਦਾ ਦਦृਸ਼ਤੁਰ੍ਮृਗਮ੍
ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਬੁਲਾਉਣ 'ਤੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਰਾਮ ਤੇ ਲੱਖਮਣ, ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫਿਰ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਙ੍ਕਮਾਨਸ੍ਤੁ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਤਮੇਵੈਨਮਹਂ ਮਨ੍ਯੇ ਮਾਰੀਚਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਮृਗਮ੍
ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਲੱਖਮਣ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਖਦਾ ਹੈ: 'ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਇਹ ਹਿਰਣ ਮਾਰੀਚਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੀ ਹੈ।'
ਚਰਨ੍ਤੋ ਮृਗਯਾਂ ਹृष੍ਟਾਃ ਪਾਪੇਨੋਪਾਧਿਨਾ ਵਨੇ। ਅਨੇਨ ਨਿਹਤਾ ਰਾਮ ਰਾਜਾਨਃ ਕਾਮਰੂਪਿਣਾ
'ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਘੁੰਮਦੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਪਾਪੀ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੇ, ਰਾਮਾ, ਕਈ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੈ।'
ਅਸ੍ਯ ਮਾਯਾਵਿਦੋ ਮਾਯਾ ਮृਗਰੂਪਮਿਦਂ ਕृਤਮ੍। ਭਾਨੁਮਤ੍ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਪੁਰਸਂਨਿਭਮ੍
'ਇਹ ਮਾਇਆਵਾਦੀ ਦੀ ਮਾਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਹਿਰਣ ਦਾ ਰੂਪ ਉਸ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਗੰਧਰਵ ਸ਼ਹਿਰ ਵਰਗਾ।'